Najzdrowsze miejsce w internecie

Refluks żołądka i przełyku u dzieci - przyczyny, leczenie

Choroba refluksowa przełyku u dzieci polega na wstecznym zarzucaniu pokarmu z żołądka do przełyku. Jeśli dodatkowo pojawią się biegunki, spadek wagi, zaburzenia połykania, anemia oraz dolegliwości ze strony układu oddechowego należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Zobacz jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia.
Smutne dziecko siedzące na krzesełku
Źródło: 123RF
Spis treści

Refluks żołądkowo-przełykowy to wsteczne zarzucanie pokarmu z żołądka do przełyku. Należy odróżnić od niego ulewanie, które jest mimowolnym (biernym) cofaniem się połkniętego pokarmu do jamy ustnej i na zewnątrz.

  • Refluks żołądkowo-przełykowy - to wsteczne zarzucanie pokarmu z żołądka do przełyku.
  • Ulewania – to mimowolne (bierne) cofanie się połkniętego pokarmu do jamy ustnej i na zewnątrz. W odróżnieniu od wymiotów, które są czynnością odruchową, aktywną, ulewania są zjawiskiem biernym. Występują u 50% niemowląt między 2 a 8 miesiącem życia, ze szczytem występowania w wieku 3-4 miesięcy. Są zjawiskiem fizjologicznym, przemijającym, charakterystycznym dla tej grupy wiekowej ze względu na istnienie u niemowląt predyspozycji anatomicznych i czynnościowych.
  • Regurgitacje – mimowolne cofanie się połkniętego pokarmu do jamy ustnej. Są zewnętrznym objawem refluksu żołądkowo-przełykowego.

Reklama

Refluks żołądkowo-przełykowy u dzieci - przyczyny

  • krótki przełyk o małej pojemności,
  • spożywanie dużych objętości płynnego pokarmu (mniejsza niż w późniejszym wieku podatność żołądka na rozciąganie),
  • nierozwinięte w pełni mechanizmy antyrefluksowe – zapobiegające cofaniu się pokarmu do przełyku (krótszy odcinek śródbrzuszny przełyku).

Refluks żołądkowo-przełykowy - objawy

Jeśli u dziecka nie stwierdza się niepokojących objawów, takich jak:

  • brak przyrostu masy ciała,
  • zmniejszenie masy ciała
  • anemia

to jest to powszechny, przemijający refluks żołądkowo-przełykowy. Nie powinien budzić niepokoju rodziców. Jeśli jednak rodzice zaobserwują, że dziecko słabo przybiera na wadze (niechęć do jedzenia) lub zaobserwują objawy z układu oddechowego:

  • nawracające zapalenia oskrzeli,
  • przewlekły kaszel,
  • epizody bezdechów,

wtedy konieczna jest pilna konsultacja i leczenie farmakologiczne dziecka.

Objawy niepokojące (alarmujące) u dzieci wymiotujących/ ulewających:

  • nagły początek wymiotów,
  • wymioty chlustające,
  • wymioty pojawiające się po raz pierwszy po 6 miesiącu życia,
  • żółć w treści wymiotnej,
  • krew w treści wymiotnej,
  • zaburzenia połykania,
  • ALTE (objawy zagrażające życiu),
  • zahamowanie rozwoju somatycznego,
  • niedobory masy ciała i wzrostu,
  • osłabienie,
  • nadmierna drażliwość,
  • gorączka,
  • biegunka,
  • zaparcia, zatrzymanie oddawania stolca,
  • drgawki,
  • ból głowy,
  • zaburzenia oddechu, bezdechy,
  • obecność objawów oponowych.

U dzieci starszych mechanizmy antyrefluksowe są wystarczająco dojrzałe, dziecko zjada mniejsze objętościowo posiłki w przeliczeniu na masę ciała niż niemowlę, a pionizacja postawy sprzyja lepszemu oczyszczaniu przełyku. U tych dzieci nie ma już przemijającego refluksu.

Mogą pojawić się jawne objawy:

  • wymioty,
  • ulewania,
  • ból lub pieczenie w klatce piersiowej.

Reklama

Refluks żołądkowo-przełykowy u dzieci - diagnoza

Podczas wizyty u lekarza należy przedstawić dokładnie sposób karmienia dziecka (jak często, jakie objętości) i postępowanie z nim po jedzeniu. Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu oraz badań dodatkowych:

  • 24-godzinnej pH-metrii (wykrywa refluks „kwaśny”) – obecnie jest podstawowym badaniem stosowanym w wykrywaniu patologicznego refluksu żołądkowo-przełykowego,
  • Gastroskopię połączona z biopsją stosuje się u pacjentów z podejrzeniem powikłań miejscowych refluksu – umożliwia obejrzenie zmian w przełyku oraz pobranie wycinków błony śluzowej do badania histologicznego w celu oceny stopnia nasilenia stanu zapalnego,
  • Impedancja przełykowa jest nową metodą pomocną w ocenie refluksu żołądkowo-przełykowego - umożliwia pomiar refluksu „kwaśnego” i ”nie-kwaśnego” - z pH > 4.

Gdy choroba refluksowa przebiega skrycie, a objawy są nietypowe (nawracające zapalenia oskrzeli, płuc, astma oskrzelowa), wtedy dziecko wymaga przebadania w specjalistycznym ośrodku, który dysponuje właściwą aparaturą i doświadczeniem koniecznym dla przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki.

W zależności od potrzeb lekarz zaleci badania:

  • radiologiczne,
  • pHmetrię,
  • endoskopię,
  • scyntygrafię,
  • manometrię.
parenting
Preparat na kolki - jaki sprawdzony sposób od pierwszego dnia życia?
Przeczytaj artykuł

Refluks żołądkowo-przełykowy u dzieci - karmienie

W przypadku niepowikłanych ulewań u niemowląt zaleca się postępowanie niefarmakologiczne w postaci modyfikacji karmień – zwiększenie liczby posiłków w ciągu doby ze zmniejszeniem ich objętości:

  1. U dzieci przekarmianych, u których ulewanie może wynikać z nadmiernej objętości karmień, powinno się zmniejszyć objętość karmień,
  2. U dziecka z podejrzeniem alergii na białka mleka krowiego oraz u każdego niemowlęcia z uporczywymi ulewaniami lekarz zaleci dietę eliminacyjną z wykluczeniem białek mleka krowiego u kobiety karmiącej piersią,
  3. U niemowlat karmionych sztucznie - zastosowanie hydrolizatów serwatkowych lub kazeinowych (na okres próbny: 1-2 tygodni). Poprawa po ich zastosowaniu wskazuje, że ulewania były objawem alergii na białka mleka krowiego.
  • jeśli ulewania występują sporadycznie i nie wzbudzają niepokoju u rodziców, nie ma wskazań do stosowania mieszanek AR (mleko sztuczne przeciw regurgitacjom),
  • jeśli ulewania są częste i obfite można włączyć mieszanki AR,
  • terapię ułożeniową – rodzice powinni unikać sadzania dziecka przez około godzinę po jedzeniu:
  • układać niemowlę na lewym boku zabezpieczając je przed przewróceniem się na brzuch – pozycja ta zmniejsza częstość ulewań. 

Mieszanki AR – są to mieszanki mleczne zawierające substancje zagęszczające. Zmniejszają one częstość ulewań i objętość cofającego się pokarmu podczas refluksu. Ze względu na większą kaloryczność można podać dziecku mniejsze objętości pokarmu, które pokryją jego zapotrzebowanie kaloryczne.

Zarówno preparaty zawierające skrobię ryżową jak i mączkę chleba świętojańskiego można podać niemowlętom już od 1 miesiąca życia. Są dobrze tolerowane.

W przypadku nasilonych ulewań, gdy brak innych powikłań i dziecko prawidłowo przybiera na wadze nie ma wskazań do zaprzestania karmienia piersią i wcześniejszego wprowadzenia mieszanek AR. Są one korzystne u dzieci, które słabo przybierają na wadze lub zmniejszają masę ciała.

Reklama

Refluks żołądkowo-przełykowy u dzieci - leczenie

W przypadku wystąpienia powikłań refluksu stwierdza się u dziecka chorobę refluksową przełyku, która wymaga leczenia farmakologicznego.

Oprócz wyżej opisanego postępowania niefarmakologicznego lekarz zaleci lek z grupy prokinetyków – najskuteczniejszy cisapryd. W przypadku zmian zapalnych w przełyku lub zmian w układzie oddechowym – inhibitory pompy protonowej. Prokinetyki usprawnią perystaltykę, przesuwanie treści pokarmowej do dalszych odcinków przewodu pokarmowego, a inhibitory pompy protonowej zmniejszają kwaśność soku żołądkowego, a tym samym ograniczają niekorzystny wpływ kwaśnego refluksu

Postępowanie diagnostyczne i leczenie choroby refluksowej u dzieci powyżej 2 roku życia jest zbliżony do stosowanego u ludzi dorosłych. Obejmuje ono stopniowe wzmacnianie kuracji (tzw. terapia step-up), w której zaczyna się od zmiany stylu życia (odpowiednia dieta, rezygnacja z używek, z późnych posiłków, wyższe ułożenie podczas snu itp.), a następnie wprowadza się leki zobojętniające, prokinetyki, inhibitory pompy protonowej.

Stosuje się też „terapię schodzącą” (step down), w której, po wstępnym rozpoznaniu choroby refluksowej, kuracje rozpoczyna się od mocnych środków takich jak PPI(inhibitory pompy protonowej) prowadząc ją przez okres 2 do 4 tygodni. Brak poprawy jest sygnałem do przeprowadzenia dalszej diagnostyki (najczęściej wykonanie endoskopii) i modyfikacji leczenia w zależności od stwierdzonych zmian.

W przypadku niepowodzenia leczenia farmakologicznego stosuje się leczenie chirurgiczne. U dzieci starszych częściej niż u niemowląt zachodzi konieczność przeprowadzenia operacji antyrefluksowej. Zabiegi te wykonywane są również metodą laparoskopową.

Reklama

Refluks żołądkowo-przełykowy - powikłania

Wyżej wymienione objawy są powikłaniami pozaprzełykowymi refluksu i świadczą o jego patologicznym charakterze.

 Powikłania pozaprzełykowe są częstsze w wieku niemowlęcym niż powikłania miejscowe, takie jak:

  • stan zapalny błony śluzowej przełyku,
  • owrzodzenia,
  • zwężenia.

Czytaj również

Bibliografia

  • .,Częste problemy w praktyce pediatrycznej. Medycyna Praktyczna Pediatria,wydanie specjalne 3,,2009
  • Dobrzańska A., Ryżko J.,Pediatria,Urban&Partner,2004
  • .,Poradnik Pediatry 2008,,
 Lekarz Pediatra Joanna Kosielska
Artykuł zweryfikowany przez
Lekarz Pediatra Joanna Kosielska
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Gorączka przy ząbkowaniu - ile trwa i jaka temperatura?
Zapalenie napletka u dziecka - domowe sposoby i leczenie
Wędrówki owsików, czyli jak można się nimi zarazić?
Owsiki u przedszkolaka, a leczenie u całej rodziny. Dlaczego?
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?
Sonda redakcyjna
Jak długo trwały kolki u Twojego dziecka?

Ból gardła u dziecka? 🤒
Sprawdź, co pomaga!