Refluks u niemowląt - jak rozpoznać? Objawy, leczenie

Płaczące niemowlę
Źródło:123RF
Refluks u niemowląt objawia się głównie przez tzw. ulewanie. Co jest mało estetyczne i higieniczne, ale zupełnie naturalne i mało groźne. Tylko w nielicznych przypadkach refluks niemowlaka ma charakter patologiczny.

Refluks u niemowląt

Refluks u niemowląt zazwyczaj jest stanem niegroźnym i powszechnym – szacuje się, że zjawisko to występuje u 67 procent maluchów w wieku 4-5 miesięcy. Tak zwany refluks żołądkowo-przełykowy (angielska nazwa gastroesophageal reflux, stąd często stosowany skrót GER), jest zaburzeniem polegającym na cofaniu się treści pokarmowej z żołądka do przełyku, a więc w górę przewodu pokarmowego. 

Wyróżnia się dwie postaci refluksu:

  • patologiczny, powodowany najczęściej wadliwą pracą dolnego zwieracza przełyku,
  • fizjologiczny, nie powodowany żadnym schorzeniem, a jedynie niedojrzałością czynnościową układu trawiennego oraz niepełnym jeszcze jego wykształceniem w sensie anatomicznym.

Refluks u niemowląt w przeważającej części ma charakter fizjologiczny, dopiero w sytuacji, gdy objawy nie ustąpią po ukończeniu pierwszego roku życia, należy podejrzewać refluks patologiczny. Dopiero też w przypadku starszych dzieci mówić możemy o tak zwanej chorobie refluksowej (ang:gastroesophageal reflux disease, czyli GERD), czyli szerszym zespole dolegliwości związanych z cofaniem się pokarmu do przełyku.

Objawy refluksu u niemowląt

Jakie są objawy refluksu u niemowlaka? Najbardziej charakterystycznejest tak zwane ulewanie, czyli wylewanie się spożytego przed chwilą pokarmu z buzi. Mechanizm ten jest prosty i naturalny. U bardzo małych dzieci układ pokarmowy nie funkcjonuje jeszcze w pełni sprawnie i dojrzale. Co więcej, specyficzna jest też jego budowa anatomiczna. Przełyk jest bardzo krótki, a w dodatku kąt ujścia przełyku do żołądka jest niewielki (jest to tzw. kąt Hisa). Powoduje to nie tylko cofanie się zawartości żołądka do przełyku, ale też ulewanie. 

O ile bowiem w starszym wieku pokarm po incydencie refluksowym wraca do z powrotem do żołądka, o tyle u niemowląt (m.in. ze względu na niewielką długość przełyku) wylewa się na zewnątrz. Zjawisko to powinno ustąpić najpóźniej w 12 miesiącu życia - u dzieci starszych refluks występuje jedynie w 5 proc. przypadków.

Patologiczny refluks niemowlaka

Objawy refluksu u niemowląt powinny martwić rodziców jedynie w sytuacji, gdy jest ich więcej, a ich charakterystyka pozwala sformułować podejrzenie choroby refluksowej. W przypadku tak małych dzieci występuje ona niezwykle sporadycznie, nie mniej – może się zdarzyć. Patologiczny refluks niemowlaka, tudzież choroba refluksowa objawiają się poprzez takie symptomy, jak:

  • uporczywy, utrzymujący się kaszel,
  • niepokój, rozdrażnienie, nadpobudliwość,
  • krwiste wymioty,
  • niedokrwistość,
  • zapalenie przełyku,
  • występujące bezdechy,
  • nawracające zapalenia płuc,
  • spowolniony przyrost masy ciała.

Refluks u niemowlaka karmionego piersią

Występowanie tego typu zaburzeń rzadko ma związek z rodzajem przyjmowanego pokarmu, nie znajduje zatem uzasadnienia przechodzenie na mleko modyfikowane w przypadku stwierdzenia refluksu u niemowlaka karmionego piersią, chyba że objawy refluksopodobne mają związek na przykład z alergią. W tego typu niezwykle rzadkich sytuacjach matka dziecka powinna przeprowadzić testy alergiczne i w razie konieczności wyeliminować określone pokarmy z własnej diety (uczulające są zwłaszcza białka zawarte w mleku krowim, orzechach, kakao oraz niektórych owocach, takich jak truskawki). 

Nie ulega natomiast wątpliwości, że w przypadku refluksu u niemowląt, kobiety karmiące piersią powinny zwrócić baczną uwagę na szeroko rozumianą technikę oraz częstotliwość karmienia. Ulewanie w pewnej mierze związane jest bowiem z zasysaniem powietrza w czasie zbyt łapczywego spożywania pokarmu przez dziecko. Aby tego uniknąć, należy karmić krócej i w mniejszych ilościach (za to częściej), zwracając uwagę na dokładne przyleganie ust malucha do sutków. 

Leczenie refluksu u niemowlaka

Leczenie refluksu u niemowlaka w dużej mierze zależy od charakteru i nasilenia objawów. W przypadku niegroźnego refluksu fizjologicznego, wystarczy dać zadziałać siłom natury i prawom fizyki, a więc po prostu pozwolić na swobodne ulanie się pokarmu. Najlepiej w tym celu jest wziąć dziecko na ręce, w pozycji pionowej, z główką wspartą na ramieniu (dla własnego dobra, przez ramię dobrze jest przełożyć tetrową pieluszkę lub ręcznik). 

Jeżeli chodzi natomiast o leczenie farmakologiczne, do wyboru są, w zależności o natężenia refluksu oraz wieku dziecka:

  • inhibitory pompy protonowej – leki hamujące wytwarzanie kwasu solnego w żołądku,
  • antagoniści receptora histaminowego 2 – leki blokujące zależny od histaminy proces produkcji soku żołądkowego,
  • leki prokinetyczne (Metoklopramid, Erytromycyna), pobudzające perystaltykę jelit i przyspieszające opróżnienie żołądka.

W bardzo sporadycznych przypadkach refluks żołądkowo-przełykowy leczy się operacyjnie.

Czytaj też: 

Bibliografia

  • Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Bartosz Romańczuk, Choroba refluksowa przełyku u dzieci i młodzieży, 2010 Via Medica
  • Magdalena Błońska, Joanna Friedman-Gruszczyńska, Marta Sibilska, Justyna Laskowska, Dorota Wesół-Kucharska, Agnieszka Gawecka, Janusz Książyk, Leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego u dzieci i noworodków urodzonych przedwcześnie, Medycyna Wieku Rozwojowego, 2008,XII,4,cz.I

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA