ALAT (Aminotransferaza alaninowa) - badanie wątroby i normy

ALAT jest enzymem, który występuje głównie w komórkach wątroby, dlatego oznaczenie jego poziomu jest niezbędne nawet przy rutynowych badaniach. Najczęściej normy są przekroczone przy wirusowym zapaleniu wątroby, zatruciu i uszkodzeniach wątroby, marskości, zapaleniu dróg żółciowych i chorobie nowotworowej wątroby.
Proba krwi do badania poziomu ALAT
Źródło: 123RF

Spis treści

ALAT (inaczej ALT, GPT, SGPT) to aminotransferaza alaninowa, enzym wewnątrzkomórkowym, który najczęściej występuje w wątrobie, a nieco rzadziej w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym i nerkach. W zdrowym organizmie w surowicy krwi widać jedynie jego śladowe ilości. Gdy praca wątroby zostaje w jakiś sposób zaburzona, aminotransferaza alaninowa uwalnia się do krwi i w badaniu widać jej podwyższony poziom.  Wykaże to proste badanie krwi, do którego nie trzeba się szczególnie przygotowywać (wystarczy wykonać je rano i być na czczo). Przyczyny tych uszkodzeń trzeba szukać rozszerzając diagnostykę. 

ALT badanie, kiedy trzeba zrobić?

Przy każdym podejrzeniu uszkodzenia wątroby trzeba wykonać badanie ALT. Pacjenta powinno zaniepokoić i skłonić do konsultacji z lekarzem każde zażółcenie skóry oraz błon śluzowych, które może wskazywać na upośledzonego metabolizmu bilirubiny. Inne niepokojące objawy to:

  • osłabienie
  • utrata apetytu
  • kurcze mięśni
  • wzdęcia
  • bóle brzucha po prawej stronie, pod żebrem
  • nudności i wymioty
  • częste krwawienie z nosa i dziąseł
  • u panów: utrata owłosienia pod pachami i w okolicy łona, utrata libido, impotencja oraz ginekomastia
  • u pań: zaburzenia miesiączkowania, utrata miesiączki, bezpłodność

Lekarz może zlecić badanie ALT także osobom z podejrzeniem wirusowego zapalenia wątroby, pacjentom zażywającym na stałe leki, które mogą uszkodzić wątrobę (np. tabletki antykoncepcyjne), cukrzykom, osobom otyłym i nadużywającym alkoholu.

  • Badania wątroby. Sprawdź, co to jest: GGTP

ALT norma i jej przekroczenia

Norma poziomu aminotransferazy alaninowej w surowicy krwi wynosi 5-40 U/I. Gdy wartość ta jest znacznie przekroczona lekarz może podejrzewać, że u pacjenta doszło do zablokowania wydzielania lub przepływu żółci produkowanej przez wątrobę. Dzieje się tak najczęściej przy kamicy przewodu żółciowego, marskości żółciowej wątroby, nowotworach, torbielach, wirusowemu zapaleniu wątroby, sepsie. Podwyższony poziom enzymu ALT może pojawić się również w drugim tygodniu mononukleozy zakaźnej, przy zapaleniu trzustki, toksycznym uszkodzeniu wątroby (np. grzybami lub chemikaliami), przy niewydolności krążenia.

Poziom ALT (łącznie ze wzrostem AST) może wzrosną również przy:

  • martwicy mięśnia sercowego, np. po zawałach i zabiegach kardiochirurgicznych
  • uszkodzeniach mięśni szkieletowych
  • intensywnym wysiłku fizycznym, np. treningu siłowym
  • stosowaniu niektórych leków psychotropowych
  • stosowaniu niektórych leków obniżających stężenie cholesterolu
  • w ciąży
  • pierwotnym niedoborze karnityny

Podwyższone ALT we krwi występuje również u noworodków i może się w sposób prawidłowy wahać nawet od 40 do 200 U/l. Pamiętajmy jednak, że każde wyniki badań, nie tylko u najmłodszych zawsze należy konsultować ze specjalistą.

Reklama

ALT i AST – ważne próby wątrobowe

Dla określenia jakie choroby spowodowały uszkodzenie komórek wykonuje się oprócz badania ALT także badanie AST. Dla lekarza ważne są nie tylko samodzielne wartości tych enzymów, ale wiele o zdrowiu pacjenta mówi także stosunek aktywności AST do ALT (to tzw. wskaźnik Ritisa). W większości chorób wątroby aktywność ALT jest wyższa niż AST, a stosunek AST do ALT jest niski. Wskaźnik AST/ALT jest zazwyczaj wysoki, gdy mamy do czynienia z:

  • alkoholowym zapaleniem wątroby
  • marskością wątroby
  • ostrym zapaleniem lub uszkodzeniem wątroby spowodowanym zamknięciem odpływu żółci

Jeżeli stosunek AST do ALT wynosi poniżej 1, a sam ALT jest podwyższony trzykrotnie, u pacjenta podejrzewa się:

  • przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C
  • ostre WZW A-E,
  • stłuszczenie wątroby
  • hemochromatozę
  • uszkodzenie polekowe lub toksyczne wątroby
  • autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
  • chorobę Wilsona
  • celiakię

Jeżeli stosunek AST do ALT wynosi powyżej 1, a sam ALT jest podwyższony pięciokrotnie, u pacjenta podejrzewa się:

Zazwyczaj przy diagnozowaniu chorób wątroby oprócz ALT i AST wykonuje się dodatkowo badanie poziomu bilirubiny, fosfatazy alkalicznej i dehydrogenazy mleczanowej.

Czytaj też:

Reklama

Oceń artykuł

(liczba ocen 28)

Pytanie: Kiedy najczęściej sięgasz po preparaty na stawy?

  Po urazie

  Przy bólach stawowych

  Przy zmniejszonej ruchomości stawu

  Profilaktycznie

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!