Próby wątrobowe - normy i opis badań diagnostycznych wątroby

Próby wątrobowe są podstawowym badaniem, które pokazuje, czy wątroba pracuje prawidłowo. Oceniane są w ten sposób funkcje metaboliczne tego narządu, detoksykacyjne i stan ewentualnych uszkodzeń komórek wątrobowych. Zobacz jakie są normy przy próbach wątrobowych.
Badanie krwi monitorujące pracę wątroby
Źródło: 123RF

Spis treści

Testy czynnościowe wątroby zwane popularnie próbami wątrobowym to badanie biochemiczne krwi, które najczęściej zlecane jest przez lekarza, gdy u pacjenta podejrzewa się ostre choroby wątroby, zatrucia, przewlekłe choroby wątroby i uszkodzenia wątroby. To między innymi podstawowa diagnostyka w przypadku wirusowego zapalenia wątroby, choroby alkoholowej, marskości wątroby czy zatruciu grzybami i lekami. Badanie jest przydatne także w określeniu stopnia stłuszczenia wątroby, które występuje u pacjentów otyłych, z wysokim stężeniem cholesterolu, cukrzycą. Warto zlecić takie badania, jeśli u pacjenta pojawiają się:

  • ogólne osłabienie,
  • ciągłe zmęczenie,
  • brak apetytu,
  • utrata łaknienia,
  • utrata masy ciała,
  • bolesne kurcze mięśni,
  • wzdęcia, nudności, wymioty, odbijanie się,
  • ból po prawej stronie pod żebrami,
  • odbarwione biegunki,
  • świąd skóry,
  • u mężczyzn: utrata owłosienia pachowego i łonowego, libido, oraz impotencja i ginekomastia,
  • u kobiet: zaburzenia miesiączkowania, wybroczyny na skórze, krwawienie z nosa, niepłodność.

Co to są próby wątrobowe?

Próba wątrobowa pozwala ocenić stopień uszkodzenia narządu na podstawie określenia aktywności enzymów w komórkach wątrobowych oraz stężenia różnych substancji wytwarzanych i przetwarzanych w tym narządzie. W ramach podstawowych prób wątrobowych sprawdza się:

●      aminotransferazę asparaginianową (AspAT, GOT),

●      aminotransferazę alaninową (AlAT, GPT),

●      stężenie bilirubiny,

●      tzw. próbę tymolową.

Gdy wyniki wyjdą złe, lekarz może zdecydować o rozszerzeniu podstawowych badań i określeniu poziom fosfatazy alkalicznej (ALP), gamma-glutamylotransferazy (GGTP), dehydrogenazy mleczanowej (LHD), cholinesterazy (ChE), czy autoprzeciwciał wątrobowych (ANA, AMA, SMA). 

Próby wątrobowe są prostym badaniem, które nie wymaga od pacjenta szczególnego przygotowania się, jedynym zaleceniem jest powstrzymanie się od picia alkoholu na 24 godziny przed pobraniem krwi. Lekarz musi wiedzieć także o lekach na stałe przyjmowanych przez badanego.

Próby wątrobowe normy

Twoje wyniki nie powinny wzbudzać niepokoju, jeśli mieszczą się następujących normach:

  • ALAT – kobiety <35 U/l (j.m/l), mężczyźni<45 U/l (j.m/l), dzieci <25 U/l (j.m/l),
  • AspAT – kobiety 5-40 U/I (j.m/l), mężczyźni 19 U/l.,
  • Bilirubina całkowita – 0,2 - 1,1 mg% (3,42 - 20,6 µmol/l),
  • ALP – dorośli 20-70 U/l (j.m /l), dzieci 20-150 U/I (j.m /l) ,
  • GGTP – kobiety 10-66 U/l, mężczyźni 18-70 U/l,
  • LDH – 120-240 U/l,
  • ChE (cholinesteraza) – 1900-3800 U/l.

Zobacz też: Zespół Gilberta

Reklama

Podwyższone próby wątrobowe

Jeśli wyniki odbiegają od przyjętych norm konieczna jest rozszerzona diagnostyka, bo może to być sygnałem różnym chorób, nie tylko w obrębie wątroby. I tak:

  • Podwyższone próby wątrobowe ALT mogą świadczyć o przewlekłym lub ostrym zapaleniu wątroby, żółtaczce mechanicznej lub mononukleozie.
  • Podwyższone próby wątrobowe GGTP sugerują nadużywanie przez pacjenta alkoholu lub niedrożność dróg żółciowych.
  • Złe próby wątrobowe AST wskazują na marskości wątroby, zapalenie lub żółtaczkę.
  • Podwyższony poziom bilirubiny może świadczyć o nieprawidłowej pracy wątroby.
  • Poziom ALP zazwyczaj wzrasta przy chorobach wątroby i dróg żółciowych, takich jak: marskość wątroby, zapalenie wątroby, zapalenie dróg żółciowych, czy gruźlica wątroby. Co ciekawe, podwyższony ALP może być sygnałem chorób innych organów, w tym: nerek, kości, niewydolności serca. Może też świadczyć o rozwoju nowotworu.
  • LDH wzrasta przy zapaleniu wątroby, chorobach dróg żółciowych, zapaleniu mięśnia sercowego, a także w stanach pozawałowych i przy nowotworach.
  • O chorobie świadczy także zbyt niski lub zbyt wysoki poziom ChE, gdy jest go za mało można podejrzewać przewlekłe zapalenie wątroby i marskość, gdy jego poziom nadmiernie wzrasta w okresie rekonwalescencji po przebytych chorobach wątroby.

Zobacz też: Porfiria - objawy, leczenie, diagnostyka

Tymczasem dodatnia próba tymolowa występuje m.in. w:

  • gruźlicy,
  • wirusowym i toksycznym zapaleniu wątroby,
  • marskości wątroby,
  • sarkoidozie,
  • zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych i pierwotniakowych,
  • kolagenozach,
  • nowotworach,
  • zatruciu arsenem, berylem i lekami (fenytoina, nitrofurantoina) .

Wyniki badań zawsze powinien sprawdzać i interpretować lekarz zlecający próby wątrobowe. Wyników nie powinno się analizować bez dokładnego wywiadu lekarskiego, wiedzy o chorobach przewlekłych, na które cierpi pacjent i lekach, które na stałe przyjmuje. Lekarz może uznać, że badania biochemiczne krwi trzeba powtórzyć, zazwyczaj robi się to po dwóch tygodniach.

Czytaj też:

Reklama

Oceń artykuł

(liczba ocen 21)

16682
Pytanie: Co stosujesz na podrażnienia i otarcia w jamie ustnej?

  Żel stomatologiczny

  Płukanki ziołowe

  Preparaty w sprayu

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->