Nowy sklep

już ON-LINE

Badanie AST (Aminotransferaza asparaginianowa) - diagnoza wątroby

Badanie AST jest jedną z tzw. prób wątrobowych, które pozwalają na diagnozę chorób i uszkodzeń wątroby. Jednak w ten sposób można wykryć u pacjenta nie tylko wirusowe zapalenie wątroby i nowotwory, ale także zapalenie dróg żółciowych, martwicę mięśnia sercowego i mononukleozę.
Próbka krwi do badania AST
Źródło: 123RF

Spis treści

Badanie AST, to nic innego, jak sprawdzenie we krwi pacjenta poziomu enzymu zwanego aminotransferazą asparaginianową (inne oznaczenia to AspAT i GOT). W zdrowym organizmie enzym ten występuje w niewielkich ilościach, jego poziom wzrasta wraz z rozwojem chorób i uszkodzeń wątroby, choć nie tylko, bo enzym ten oprócz wątroby występuje także w innych narządach:

  • w mięśniu sercowym
  • w mięśniach szkieletowych
  • w nerkach
  • w krwinkach czerwonych

Badanie AST jest jedną z tzw. prób wątrobowych, wraz z badaniem ALT jest podstawowym sposobem diagnozowania chorób wątroby. Podwyższone ALT i AST mogą świadczyć o uszkodzeniu tego narządu i być podstawą do rozszerzonej diagnostyki.

  • Badania wątroby. Sprawdź, co to jest: GGTP

AST - badanie krwi

Badanie poziomu aminotransferazy asparaginianowej wykonuje się z krwi, na pobranie trzeba zgłosić się na czczo. Przerwa od ostatniego posiłku powinna wynosić 12 godzin. Ważne jest także to, co jemy dnia poprzedniego, ponieważ wyniki mogą zaburzyć tłuste posiłki oraz alkohol. Warto także poprzedniego dnia nie pić kawy i nie jeść czekolady. Wyniki może zaburzyć także ciężka praca fizyczna oraz przyjmowanie niektórych leków (np. chloropromazyny, werapamilu, diklofenaku, tetracykliny, salicylanów, erytromycyny, oksacyliny, sulfasalazyny, opiatów). Wynik badania AST pacjent otrzymuje następnego dnia.

 

Kiedy lekarz zleca badanie AST?

Z chorobami wątroby jest ten problem, że rzadko kiedy pacjent odczuwa dolegliwości bólowe, zwłaszcza nagłe, które mogłyby go zmobilizować do konsultacji lekarskiej. Choroby tego narządu mogą się długo rozwijać i nie dawać żadnych swoistych objawów. Dlatego warto wykonać badania AST profilaktycznie lub gdy obserwujemy u siebie:

  • mocz ciemnego koloru i stolec odbarwiony
  • ciągłe zmęczenie
  • silne skurcze mięśni
  • brak apetytu
  • utratę masy ciała nie spowodowanej odchudzaniem
  • zażółcenie skóry i błon śluzowych
  • biegunki
  • nudności i wymioty
  • wzdęcia i bóle brzucha, zwłaszcza po prawej stronie pod żebrami
  • świąd skóry
  • zaburzenia w miesiączkowaniu
  • częste krwawienia z dziąseł i nosa

Badanie AST powinno się wykonywać także u osób z grup ryzyka, u których mogło dojść do uszkodzenia wątroby. Regularnie powinny je wykonywać kobiet stosujące antykoncepcję doustną, osoby na stałe przyjmujące inne leki obciążające wątrobę, pacjenci nadużywający alkoholu, osoby, które podejrzewają, że mogły zostać zakażone wirusowym zapaleniem wątroby, pacjenci otyli i chorzy na cukrzycę, a także osoby, które mają w rodzinie bliskich z chorobami wątroby.

Reklama

Badanie AST normy

Norma dla aminotransferazy asparaginianowej dla kobiet wynosi mniej niż 35 U/l (według niektórych danych może być poniżej 50 U/l). Dla mężczyzn wynosi natomiast mniej niż 31 U/l (według niektórych wynosić 19 U/l). Dla dzieci między pierwszym a 15. rokiem życia norma to stężenie poniżej 50 U/l.

Najbardziej podwyższone AST, nawet o 100 razy mamy w przypadku zatrucia muchomorem sromotnikowym i najczęściej wiąże się to z koniecznością przeszczepienia tego narządu. Przekroczone normy występują jednak także w wielu chorobach rozwijających się wolniej niż zatrucie. Zwiększona aktywność aminotransferazy asparaginianowej głównie może być oznaką schorzeń wątroby, takich jak:

  • wirusowe lub autoimmunologiczne zapalenie wątroby
  • nowotwory i przerzuty nowotworów do wątroby
  • marskość wątroby

Podwyższone wartości AST pojawiają się także m.in. przy zapaleniu dróg żółciowych, ostrym zawale serca, zabiegach operacyjnych na sercu, uszkodzeniach mięśni szkieletowych, mononukleozie zakaźnej, hipoksji (niedotlenieniu), niewydolności nerek oraz w zapaleniu trzustki, zatorowości płucnej czy niewydolności krążenia.

W ostrym zapaleniu wątroby wysoka aktywność AST utrzymuje się ok. 1-2 miesiące. Może się jednak zdarzyć, że dopiero po 3-6 miesięcy wyniki wrócą do normy. Wartość AST może także spadać w okresie ciąży.

  • Dokładne badanie poziomu żelaza. Sprawdź, co to jest: Ferrytyna

Reklama

Badanie AST i ALT

Przy diagnozowaniu uszkodzeń wątroby lekarz bardzo często zleca równoczesne badania AST i ALT, bo pozwalają one na wyliczenie wskaźnika de Ritisa (stosunek AST do ALT). Przyjmuje się, że jeśli wskaźnik ten wynosi poniżej 1 mamy do czynienia z łagodnym uszkodzeniem komórek wątroby, wskaźnik ok. 1 może być sygnałem nowotworów wątroby lub przerzutów w tym narządzie i marskości. Gdy wskaźnik wzrasta powyżej 1 oznacza to, że doszło do martwicy komórek wątroby lub to, że pacjent ma zawał serca.

Zobacz: Badanie ALT - badanie krwi w diagnozie uszkodzeń wątroby – norma

Żeby ustalić rodzaj schorzenia wątroby wyniki badania AST porównuje się również z wynikami fosfatazy alkalicznej (ALP), białka całkowitego i bilirubiny.

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 37)

Pytanie: Jak często wykonujesz morfologię krwi?

  Raz w roku

  Raz na dwa lata

  Co kilka lat

  Nigdy

  Po zaleceniu lekarza