Oftalmoskopia - na czym polega badanie oftalmoskopowe?

Oftalmoskopia

Autor

Joanna Barczykowska

Patrząc pacjentowi w oczy można sprawdzić, czy choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę a nawet AIDS. Oftalmoskopia to rodzaj badania dna oka, które jest niezwykle pomocne w diagnostyce wielu poważnych chorób. Często to właśnie w oku można zaobserwować pierwsze symptomy schorzeń. Oftalmoskop pozwala dokładnie sprawdzić siatkówkę, soczewkę i naczynia krwionośne.

Oftalmoskop to specjalny wziernik okulistyczny, który umożliwia dokładne sprawdzenie zmian widocznych w dnie oka. Wziernik jest zbudowany z systemu powiększających soczewek i źródła światła, które w trakcie badania skupia się na:

  • strukturach ciała szklistego
  • tarczy nerwu wzrokowego
  • naczyniach krwionośnych
  • obwodowej części siatkówki
  • plamce

System różnokolorowych filtrów (zielony, niebieski) ułatwia lekarzowi obserwację włókien nerwowych i naczyń siatkówki. W trakcie badania dna oka można nie tylko zaobserwować rozwijającą się zaćmę, odwarstwienie siatkówki, zwyrodnienie nerwu wzrokowego i zmętnienia w ciele szklistym, ale również symptomy popularnych chorób ogólnorozwojowych takich jak np. cukrzyca, miażdżyca czy nadciśnienie tętnicze.

Zobacz też: Skierowanie do okulisty - czy jest potrzebne? Ile ważne?

Badanie oftalmoskopem wskazania

Wziernikowanie dna oka powinno być elementem rutynowego badania okulistycznego wykonywanego raz na 2-3 lata. Lekarz może skierować pacjenta na badanie oftalmoskopem także w innych sytuacjach, np. po urazach głowy, po utracie przytomności, przy podejrzeniu guzów wewnątrzczaszkowych, gdy jest nieprawidłowa reakcja źrenic na światło, przy zezie, przy zaburzeniach równowagi, zaburzeniach widzenia barw, przy nawracających bólach głowy, u wcześniaków, u pacjentów z krótkowzrocznością powyżej 3,5 Dioptrii.

Oftalmoskopia bezpośrednia

Istnieją dwa rodzaje badania oftalmoskopowego. Oftalmoskop bezpośredni przypomina podręczną latarkę. Pacjent siedzi w ciemnym gabinecie, a lekarz kieruje snop światła bezpośrednio do oka. Soczewki powiększające oko 15-krotnie pozwalają mu zaobserwować zmiany. Obraz jest powiększony, ale nieodwrócony i dwuwymiarowy.

Badanie każdego oka z osobna trwa pięć minut. Światło sprawia, że badany przez chwilę może mieć zaburzone widzenie.

Czytaj też: Choroba Wilsona

Oftalmoskopia pośrednia

Przy oftalmoskopii pośredniej źródło światła znajduje się w urządzeniu zamontowanym na głowie lekarza (przypomina latarkę czołówkę), to tzw. wziernik Fisona. Pacjent w trakcie badania częściej leży niż siedzi. Lekarz przybliża do oka powiększającą soczewkę, dzięki której uzyskuje obraz nie tylko powiększony, ale także odwrócony i przestrzenny.

Czasem przy oftalmoskopii pośredniej konieczne jest delikatne uciskanie oka, żeby uwypuklić twardówkę oka.

Badanie oftalmoskopem wyniki

Podczas badania lekarz może zauważyć różne zmiany w obrębie dna oka, każde odstępstwo od prawidłowej budowy może oznaczać inne schorzenie. Na dnie oka można zaobserwować różne zmiany naczyniowe, zapalne i dystroficzne:

  • ogniska „kłębków waty” (cukrzyca, nowotwór, AIDS, oczny zespół niedokrwienny)
  • plamki Rotha (niedokrwistość, białaczka, bakteryjne zapalenie wsierdzia)
  • wysięki twarde (cukrzyca, nowotwór, zapalenia siatkówki i nerwu II)
  • nowotworzenie (sarkoidoza)
  • zamknięcie naczyń żylnych (zapalenie okołożylne)
  • zamknięcie naczyń tętniczych (zapalenie okołotętnicze)
  • retinopatia (oczny zespół niedokrwienny)
  • zapalenie okołożylne (sarkoidoza, choroba Behceta, AIDS)
  • zapalenie okołotętnicze (toczeń rumieniowaty układowy, guzkowe zapalenie tętnic)
  • zapalenie siatkówki (AIDS, toksoplazmoza, kandydoza, choroba Behceta)
  • zapalenie naczyniówki (AIDS, sarkoidoza, histoplazmoza, choroba Harady, gruźlica)
  • zwyrodnienie barwnikowe siatkówki (zespół Bassena-Kornzweiga, zespół Kearnsa-Sayre, zespół Refsuma, ataksja Fredreicha, dystrofia miotoniczna)
  • dno albinotyczne (albinizm oczno-skórny, zespół Chediaka-Higashiego, zespół Hermansky'ego-Pudlaka, zespół Waardenburga)
  • zanik girlandowaty siatkówki i naczyniówki (hiperornitynemia)
  • makulopatia krystaliczna (osaloza)
  • pierwotny zanik nerwu II (wskutek ucisku lub zapalenia)
  • przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (nowotwór, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, zespół antyfosfolipidowy)
  • zapalenie wewnątrzgałkowe ( stwardnienie rozsiane)
  • zapalenie nerwu II i siatkówki (choroba kociego pazura, borelioza, kiła)
  • obustronny obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (nowotwory złośliwe)

Sprawdź też: Wytrzeszcz oczu

Przygotowanie do badania oftalmoskopem

Przed badaniem pośrednim stosuje się krople rozszerzające źrenice, które nie są konieczne przy oftalmoskopii bezpośredniej. Krople upośledzają widzenie na pewien czas, dlatego pacjent nie powinien sam wracać do domu po takim badaniu. Przed badaniem lekarz musi mieć także wiedzę na temat tego, czy badany choruje na jaskrę, czy występuje ona w najbliższej rodzinie, jakie zażywa leki na stałe i czy jest uczulony na jakieś farmaceutyki. 

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA