Oparzenia po radioterapii - maść, domowe sposoby i leki

Oparzenia po radioterapii
Fot. 123RF
Radioterapia należy do najczęściej stosowanych metod leczenia raka. Szacuje się, że nawet 60 proc. pacjentów poddanych radioterapii ma szansę na wyleczenie. Naświetlanie komórek nowotworowych wiąże się jednak z wieloma skutkami ubocznymi – m.in. popromiennym zapaleniem skóry. Sprawdź, jak można wyleczyć oparzenia po radioterapii.
 

Radioterapia 

Radioterapia pozostaję jedną z najczęściej stosowanych metod leczenia raka. Szacuje się, że radioterapii jest poddawanych około 60 procent pacjentów, u których zdiagnozowano złośliwy nowotwór. Ta metoda leczenia polega na naświetlaniu komórek nowotworowych promieniowaniem jonizującym, co prowadzi do ich zniszczenia. W zależności od źródła promieniowania wyróżnia się dwie metody radioterapii: teleradioterapię oraz brachyterapię.

W pierwszej źródło promieniowania znajduje się na zewnątrz chorego. Specjalny akcelerator emituje promieniowanie jonizujące dopasowane do wielkości oraz kształtu zmiany nowotworowej. W drugim przypadku źródło promieniowania - implant zawierające izotopy promieniotwórcze, znajduje się w organizmie pacjenta. 

Do teleradioterapii zalicza się także innowatorska metoda leczenia raka, nazywana stereotaktyczną radiochirurgią, która polega na precyzyjnym naświetlaniu tylko komórek nowotworowych przy pomocy GammaKnife lub CyberKnife. W ten sposób wiązka promieniowania dociera do zmienionych chorobowo tkanek z dokładnością do ułamka milimetra, co pozwala zapobiec niszczeniu zdrowych tkanek, które ma miejsce w przypadku tradycyjnej radioterapii. 

Oparzenia po radioterapii 

Podstawowym celem klasycznej radioterapii jest wyniszczenie komórek nowotworowych, ale w trakcie sesji terapeutycznej nie da się uniknąć negatywnego oddziaływania promieniowania na zdrowe komórki. Pacjenci poddani tradycyjnej teleradioterapii muszą się zmagać z zmianami popromiennymi na skórze, nazywanymi przez onkologów popromiennym zapaleniem skóry. U pacjentów zwykle obserwuje się rumień, nadmierną suchość, swędzenie i zaburzenia pigmentacji. Z czasem naskórek zaczyna się łuszczyć.

U niektórych chorych pojawia się surowiczy wysięk i dochodzi do odsłonięcia skóry właściwej. W skrajnych przypadkach nawet do martwicy skóry. Zmiany popromienne przypominają oparzenia termiczne, są zresztą nazywane przez pacjentów oparzeniami po radioterapii. Odczyny popromienne z trudem się goją. Zwykle skóra po radioterapii traci swoją elastyczność. Mogą pojawić się zwłóknienia i zgrubienia. 

Poza zmianami skórnymi wymienia się także inne skutki uboczne radioterapii, takie jak: 

  • wrażliwość na dotyk, 
  • biegunki, 
  • nudności i wymioty, 
  • utratę włosów, 
  • owrzodzenia w jamie ustnej, 
  • zmiany smaku lub całkowitą jego utratę, 
  • problemy stomatologiczne, 
  • utrata ruchomości stawów, 
  • zaburzenia neurologiczne. 

Leki na oparzenia po radioterapii 

Do oceny zmian popromiennych na skórze wykorzystuje się pięciostopniową skalę National Cancer Institute, zgodnie z którą: 

  • I stopień oparzeń - charakteryzuje się rumieniem i suchym złuszczaniem skóry; 
  • II stopień oparzeń - to silniejszy rumień, wilgotne złuszczanie się, zwykle ograniczone do fałdów i zgięć skóry; 
  • III stopień oparzeń - cechuje się wilgotnym złuszczaniem się w lokalizacji innej niż fałdy i zgięcia skóry oraz krwawieniami; 
  • IV stopień oparzeń - to martwica skóry lub owrzodzenie; 
  • V stopień oparzeń - to zgon pacjenta na skutek napromieniowania. 

Leczenie popromiennego zapalenia skóry jest uzależnione od stopnia opisanej skali. Poważniejsze zmiany wymagają stosowania preparatów zawierających steroidy, które zmniejszą odczyny zapalne. W leczeniu stosuje się także preparaty z jonami srebra, które wykazują działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz przeciwbólowe. 

Maść na oparzenia po radioterapii 

W lżejszych stanach pacjenci stosują preparaty, które zwiększą uwodnienie warstwy rogowej naskórka, uelastycznią skórę, a także przyspieszą gojenie. Ze względu na łatwość aplikacji zalecane są maści na oparzenia po radioterapii. Warto jednak zaznaczyć, że w trakcie radioterapii nie powinno się ich stosować tuż przed sesją terapeutyczną. 

Wśród produktów polecanych wymienia się maść zawierającą alantoinę, taką jak Alantan. Alantoina wykazuje działanie przeciwzapalne i przyspiesza gojenie. Ponadto redukuje świąd, zaczerwienienie i łuszczenie się skóry. Maść Alantan zalecana jest w takich stanach zapalanych jak: łuszczyca, łojotokowe i atopowe zapalenie skóry (również w terapii skojarzonej z kortykosteroidami). Wskazana jest także przy poparzeniach słonecznych, termicznych oraz owrzodzeniach (odleżyny I i II stopnia). 

Domowe sposoby na oparzenia po radioterapii 

Poza stosowaniem maści na oparzenia po radioterapii, która nawilży skórę i przyspieszy proces gojenia, ważna jest także prawidłowa higiena i pielęgnacja skóry. Pacjenci w trakcie radioterapii powinni unikać kąpieli w wannie, ponieważ niewskazane jest zbyt długie przebywanie w wodzie. Zaleca się korzystać z letniego prysznica o niewielkim strumieniu wody. Nie powinno się także stosować kosmetyków, które mogą zadziałać drażniąco na skórę - m.in. zawierających alkohol oraz detergenty. Wskazane są natomiast środki myjące bez substancji zapachowych i o neutralnym pH. Skórę po kąpieli należy delikatnie osuszać ręcznikiem, niewskazane jest pocieranie. 

Artykuł powstał we współpracy z Zakładami Farmaceutycznymi "Unia".

Czytaj też:

Bibliografia

  • Kowalska K., Podymiak E. (red.), Radioterapia i Ty. Poradnik dla pacjentów z chorobą nowotworową i ich rodzin. Warszawa 2014.
  • Bujko K., Podstawy radioterapii, Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 4, s. 121–126.
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Nóż_gamma
  • https://www.zwrotnikraka.pl/cyberknife-noz-cybernetyczny-poznan-gliwice-wieliszew/
  • Wiśniewski M., Graczy M., Szpinda M., Brzozowska-Mańkowska S., Popromienne zapalenie skóry – zasady postępowania, Medycyna Paliatywna w Praktyce 2013; 7, 2: 41–45.

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA