Czy emocje piłkarskie mogą zaszkodzić sercu? ⚽ Zaskakujące wyniki badań. Sprawdź❗
Czy emocje piłkarskie mogą zaszkodzić sercu? ⚽ Zaskakujące wyniki badań. Sprawdź❗
Czy emocje piłkarskie mogą zaszkodzić sercu? ⚽ Zaskakujące wyniki badań. Sprawdź❗

Starzec jakubek rośnie w Polsce. Dlaczego warto unikać tej rośliny?

Starzec jakubek to pospolita roślina, którą można spotkać na brzegach pól i lasów, łąkach czy w przydrożnych rowach. Medycyna ludowa wykorzystywała go pomocniczo w leczeniu schorzeń takich jak np. nadciśnienie czy choroby wątroby. Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, uważany jest za roślinę trującą, której należy się wystrzegać.
Żółte kwiaty trującego starca jakubka
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Starzec jakubek to roślina z rodziny astrowatych, pospolita w Europie. Rozgałęzia się, tworząc nagie lub owłosione pędy, a jej żółte kwiaty zebrane są w koszyczki.
  • Roślina zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które są hepatotoksyczne, mutagenne i kancerogenne. Jest niebezpieczna zarówno dla ludzi, jak i zwierząt.
  • Zatrucie starcem jakubkiem może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe i poważne uszkodzenia wątroby. W przeszłości stosowano go w medycynie ludowej, ale obecnie jest uważany za zbyt niebezpieczny.
Spis treści

Reklama

Czym jest i jak wygląda starzec jakubek?

Starzec jakubek (łac. jacobaea vulgaris) to pospolita roślina z rodziny astrowatych. Występuje na terenie całej Europy, ale można też go spotkać w Azji i Afryce Północnej.

Wysokość jego łodygi może wynosić nawet do 120 cm. Jej wygląd jest bardzo charakterystyczny. Rozgałęzia się, bowiem tworząc nagie lub wełnisto owłosione pędy. Podziemne kłącze starca jakubka jest natomiast grube i krótkie. Dolne liście tej rośliny są lirowate w górne pierzastodzielne.

Ich odcinki odstają od łodyg prawie pod kątem prostym. Kwiaty starca jakubka tworzą zebrane w podbaldachy koszyczki. Mają barwę żółtą.

Nazwa tej rośliny pochodzi od okresu kwitnienia. Zazwyczaj przypadał on na okolice 25 lipca, czyli datę poświęconą św. Jakubowi. Starzec jakubek znany był też pod nazwą starzec wiosenny.

Starzec jakubek a dziurawiec. Z czym można go pomylić?

Starzec jakubek to roślina, która niekiedy bywa mylona z inną znacznie bardziej popularną byliną, czyli dziurawcem zwyczajnym. Jest to o tyle niebezpieczne, że ten drugi stosuje się, jako surowiec fitoterapeutyczny podawany wewnętrznie.

Jako, że starzec jakubek jest rośliną zawierającą toksyczne związki szkodliwe dla organizmu człowieka, pomyłka ta może okazać się bardzo kłopotliwa. Choć obie rośliny mają kwiaty o żółtej barwie różnią się one kształtem płatków. 

Dziurawiec ma kwiaty o pięciu dużych płatkach i długich pręcikach. Kwiaty starca natomiast kształtem przypominają kwiaty stokrotki. Różni je również kształt i budowa liści. U starca są one pierzaste (pierzastodzielne), a u dziurawca lancetowate.

Dalszą część artykułu znajdziesz pod sekcją "Pytania do eksperta"

Pytania do eksperta
Marzena Rojek-Ledwoch
Marzena Rojek-Ledwoch
dietetyk i psychodietetyk
01
Jak wygląda starzec jakubek?
To charakterystyczna roślina, której łodyga tworzy rozgałęzione nagie lub owłosione pędy. Liście jakubka w dolnej części są lirowate a górne pierzastodzielne. Kwiaty zebrane są w koszyczki i mają barwę żółtą.
02
Czy starzec jakubek jest trujący?
Jakubek jest rośliną trującą. Zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które mają działanie hepatoksyczne, mutagenne, teratogenne i kancerogenne.
03
Czy starzec jakubek oczyszcza powietrze?
Starzec jakubek nie posiada szczególnych właściwości w tym zakresie. Jak każda roślina w procesie fotosyntezy produkuje jednak tlen.
04
Czy starzec jakubek jest bezpieczny dla kota?
Roślina ta może być śmiertelnie niebezpieczna dla zwierząt w tym także dla kota.
05
Dlaczego starzec jakubek więdnie?
Starzec jakubek jest ekspansywnym, pospolitym gatunkiem. Nie ma dużych wymagań dotyczących gleby. Może zwiędnąć, gdy nie będzie mieć dostępu do wody.

Reklama

Czy starzec jakubek ma właściwości lecznicze?

Starzec jakubek był rośliną od wieków stosowaną w medycynie ludowej do leczenia różnych stanów chorobowych. Jako składnik licznych nalewek, ale też naparów podawany był pacjentom z nadciśnieniem, chorobami wątroby, reumatycznymi, nowotworami czy trudno gojącymi się ranami.

W fitoterapii wykorzystywano jego działanie rozkurczowe, moczopędne, pobudzające pracę wątroby, obniżające ciśnienie tętnicze, hamujące nadmierne krwawienia menstruacyjne.

Co ciekawe starzec znany był również pod nazwą „herba sacra” czyli „święta roślina”. W średniowieczu uważany był za doskonały afrodyzjak oraz zioło chroniące przed demonami. 

Wraz z rozwojem medycyny konwencjonalnej oraz coraz większą wiedzą na temat wpływu składników aktywnych biologicznie, obecnych w tej roślinie starzec przestał być traktowany, jako surowiec fitoterapeutyczny.

Obecne w nim związki chemiczne czynią go rośliną trującą mającą szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka i zwierząt.

Dlaczego starzec jakubek jest trujący?

Roślina ta, podobnie jak jej wszyscy bracia z rodziny starców, zawiera stosunkowo dużo alkaloidów pirolizydynowych. Są to związki o udowodnionym działaniu hepatotoksycznym, czyli uszkadzającym komórki wątroby. Mają one również właściwości mutagenne i kancerogenne.

Dodatkowo działają teratogennie, czyli uszkadzająco na płód. Starzec jakubek będzie trujący zarówno w postaci świeżej, jak i przetworzonej. Nie należy podawać go wewnętrznie w żadnej formie. 

Co ważne jest także bardzo szkodliwy dla zwierząt. Szczególnie niebezpieczny jest dla koni oraz małych zwierząt domowych. Spożycie starca jakubka prowadzi w ich przypadku do poważnych powikłań neurologicznych, uszkodzenia wątroby oraz niejednokrotnie zgonu zwierzęcia.

Objawy i skutki zatrucia starcem jakubkiem

Przyjmowanie preparatów na bazie starca jakubka lub mieszanek z jego udziałem może prowadzić do wystąpienia poważnych konsekwencji zdrowotnych. Zioło to zawiera 0, 2-1% alkaloidów pirolizydynowych o silnym działaniu hepatotoksycznym, kancerogennym, mutagennym i teratogennym.

Zatrucie tą rośliną może objawiać się przez dolegliwości żołądkowo-jelitowe takie jak nudności, biegunki, wymioty. Prowadzi do poważnego uszkodzenia wątroby włącznie z rozwojem jej marskości.

Czytaj również

Bibliografia

  • Starzec - Senecio w dawnej medycynie https://rozanski.li/1439/starzec-senecio-w-dawnej-medycynie/ (dostęp 22.05.2024).
  • Niebezpieczny starzec z łąk https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/niebezpieczny-starzec-z-lak (dostęp 22.05.2024).
  • Kania-Dobrowolska M., Baraniak J., Kujawski R., Ożarowski M., Alkaloidy pirolizydynowe-źródła i zagrożenie dla zdrowia ludzi, Postępy fitoterapii 3/2018 s.195-202.
dietetyk i psychodietetyk Marzena Rojek-Ledwoch
Artykuł napisany przez
dietetyk i psychodietetyk Marzena Rojek-Ledwoch
Dietetyczka, specjalistka ds. zdrowia publicznego, wykładowczyni, nauczycielka i przyszła psychodietetyczka. Absolwentka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Pracuje z pacjentami indywidualnymi od ponad dekady w gabinecie oraz drogą online. Specjalizuje się w opiece nad osobami chorującymi na zaburzenia odżywiania oraz zaburzenia metaboliczne. Pracuje również z pacjentami po operacjach bariatrycznych. Pasjonatka prostej kuchni i zwolenniczka rozsądnych relacji z jedzeniem. Prywatnie fanka jogi i szczęśliwa mama Staszka.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Rośliny
Soja - czy jest zdrowa? Poznaj jej wartości odżywcze i właściwości
Ziarna soi w kuchni
Syrop z pędów sosny - na co pomaga i jak go zrobić? Właściwości, przepis i dawkowanie
Syrop z sosny
Nasturcja - jakie ma właściwości? Sok, syrop, nalewka i inne preparaty
Roślina nasturcja jadalna
Podobne artykuły
Brązowe nasiona lnu
Siemię lniane - właściwości i przeciwwskazania. Jak i kiedy pić? Rano czy wieczorem?
Sproszkowana chlorella
Chlorella - właściwości, działanie i przeciwwskazania. Z czym jej nie łączyć?
Roślina barszcz sosnowskiego
Barszcz Sosnowskiego - jak wygląda? Oparzenia i pierwsza pomoc
Wyciąg z ziela wrotyczu w małej, szklanej butelce
Wrotycz na pasożyty - dawkowanie i stosowanie na odrobaczanie
Skrzydłokwiat
Skrzydłokwiat: pielęgnacja, uprawa, podlewanie. Jak dbać?

Reklama


Czy ubytek słuchu można wyleczyć? 👂
Sprawdź!