Zapalenie spojówek u dzieci – czy można się zarazić? Czym leczyć?

Zapalenie spojówek u dzieci jest chorobą powszechną i zazwyczaj zaraźliwą, dlatego maluchom uczęszczającym do przedszkola i szkoły bardzo ciężko jest uchronić się przed zakażeniem. Co robić w takiej sytuacji? Jak rozpoznać infekcję? Czym leczyć objawy?
Dziecko z zapaleniem spojówek
źródło:123RF
  • Zapalenie spojówek u dzieci może mieć podłoże bakteryjne, wirusowe, chlamydiowe, grzybicze, pasożytnicze, alergiczne, a nawet autoimmunologiczne. Schorzenie jest powszechne w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale występuje też u maluchów młodszych, nawet noworodków.
  • Do najbardziej typowych objawów zapalenia spojówek u dzieci należą: zaczerwienienie, obrzęk, łzawienie, świąd oraz wyciek wydzieliny – ropnej bądź surowiczej.
  • W zależności od podłoża choroby, w leczeniu wykorzystywane są antybiotyki, preparaty przeciwwirusowe, glikokortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, środki antyhistaminowe.
SPRAWDŹ TEŻ: Jaglica: objawy, przyczyny i leczenie choroby zapalnej oczu
Spis treści

Przyczyny zapalenia spojówek u dzieci

Zapalenie spojówek u dzieci jest jednym z najczęściej występujących schorzeń oczu, diagnozowanych w pierwszych latach życia. Jego przyczyny są niezwykle zróżnicowane, od błahych i niegroźnych, po bardzo poważne.  

Wśród czynników etiologicznych wymienić można:

  • niezakaźne, w tym alergiczne oraz związane z zaburzeniami tzw. filmu łzowego;
  • zakaźne, w tym bakteryjne, chlamydiowe, wirusowe, pasożytnicze i grzybicze;
  • autoimmunologiczne, czyli będące rezultatem nieprawidłowego ataku układu odpornościowego na własny organizm - jako objaw zespołu Stevensa-Johnsona, a więc najcięższej postaci rumienia wielopostaciowego.

Najczęściej problem ten dotyczy dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale możliwe jest zapalenie spojówek u niemowlaka, a nawet noworodka. Zazwyczaj ma to związek z zakażeniem poprzez drogi rodne matki w momencie przyjścia na świat. 

Infekcje te wywoływane są przez trzy rodzaje patogenów, którymi są:

Z wyżej wymienionych, zdecydowanie najgroźniejsze jest pierwsze z zakażeń. Objawia się ono z reguły między 2 a 4 dniem życia, a do jego potencjalnych skutków zalicza się całkowitą utratę wzroku. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia.

Rodzaje zapalenia spojówek u dzieci

Alergiczne zapalenie spojówek u dzieci występuje przede wszystkim u maluchów ze skłonnością do atopii (reakcji alergicznych warunkowanych genetycznie). Często też towarzyszy alergicznemu nieżytowi nosa (znanemu jako katar sienny). 

Bakteryjne zapalenie spojówek u dzieci wywoływane jest przez różne szczepy drobnoustrojów obecnych w otaczającym środowisku, takich jak paciorkowce, gronkowce, pneumokoki, gonokoki oraz wspomniana wyżej dwoinka rzeżączki. 

Wirusowe zapalenie oka u dziecka, oprócz HSV, powodowane jest przede przez adenowirusy, a więc niezwykle upowszechnione patogeny, odpowiedzialne za choroby górnych dróg oddechowych i oczu. 

Warto wiedzieć, że oprócz czynników etiologicznych, kryteriami służącymi do różnicowania typów zapalenia spojówek są też czas trwania infekcji oraz rodzaj reakcji. 

Dlatego wyróżnia się:

  • zapalenie ostre (krótkotrwałe) lub przewlekłe;
  • zapalenie brodawkowate, olbrzymiobrodawkowe lub grudkowe;

Objawy zapalenia spojówek u dzieci

Zapalenie spojówek dzieci zaczyna się zazwyczaj widocznym zaczerwienieniem jednej powieki, później z reguły pojawia się obrzęk, oko zaczyna też łzawić, a na zewnątrz wydobywa się gęsta wydzielina, niekiedy ropna. To jednak znaczne uproszczenie, bowiem każdy rodzaj zapalenia spojówek u dzieci ma swoje charakterystyczne objawy, co pozwala trafnie zdiagnozować źródło infekcji oraz dobrać metody leczenia. 
 

  • W przebiegu zapalenia bakteryjnego występują: wydzielina ropna w umiarkowanej ilości, znaczne przekrwienie, niewielki świąd i łzawienie, sporadycznie mogą się pojawić objawy ogólnoustrojowe, takie jak niewielka gorączka, ból gardła.
  • Zapalenie oka u niemowlaka pochodzenia chlamydiowego powoduje poważne przekrwienie, a do tego wyraźne powiększenie węzłów chłonnych. Możliwy jest świąd. Wydzielina jest niezbyt obfita, ale ropna. Należy liczyć się z wystąpieniem powikłań, w tym zapalenia ucha a nawet płuc.
  • Zapalenie wirusowe to przede wszystkim bardzo silne przekrwienie oczu, intensywne łzawienie i ogromna ilość wydzieliny, aczkolwiek w tym przypadku nie jest ona podbarwiona ropą. Możliwy jest też lekki świąd i nieznaczne powiększenie węzłów, a także gorączka.
  • Reakcja alergiczna objawia się poprzez bardzo silny świąd – jest to najbardziej charakterystyczna jej cecha. Oprócz tego występują: niewielkie łzawienie i zaczerwienienie oraz ograniczony wyciek surowiczej wydzieliny.

Co na zapalenie spojówek u dziecka? 

Zapalenie spojówek może trwać kilka dni, ale też wiele miesięcy, wszystko zależy od postaci, jaką przybiera (ostre/przewlekłe, sezonowe/całoroczne). W większości przypadków choroba ma tendencję do samoistnego zanikania w ciągu 2-3 tygodni, nie mniej w przypadku wystąpienia objawów należy podjąć leczenie. 

Zwłaszcza u bardzo małych dzieci, zakażonych dwoinką rzeżączki, mogą bowiem wystąpić poważne powikłania, w tym pogorszenie parametrów widzenia, a nawet całkowita ślepota. 

Żele, maści i krople na zapalenie spojówek dla dzieci, w zależności od etiologii schorzenia powinny zawierać następujące substancje czynne:

  • Zapalenie bakteryjne: 
    • lewofloksacyna (chemioterapeutyk), 
    • azytromycyna (antybiotyk z grupy makrolitów)
    • tobramycyna (antybiotyk z grupy aminoglikozydów)
  • Zapalenie bakteryjne wywołane dwoinką rzeżączki:
    • benzylopenicylina (antybiotyk z grupy penicylin)
    • cefuroksym (antybiotyk, cefalosporyna II generacji)
  • Zapalenie chlamydiowe u noworodków
    • erytromycyna lub azytromycyna  (antybiotyki makrolidowe) 
  • Zapalenie wirusowe:
    • gancyklowir lub acyklowir (leki wirostatyczne, zaburzające replikację DNA patogenów, drugi z wymienionych jest skuteczny w przypadku zakażenia HSV)
    • etabonian loteprednolu, fluorometolon lub 0,125% prednizolon (glikokortykosteroidy)
       
  • Reakcja alergiczna. W tym przypadku leczenie zapalenia spojówek u dzieci w dużej mierze opiera się na profilaktyce, a więc m.in. unikaniu wychodzenia na dwór w okresie pylenia roślin, czy eliminacji z domu dywanów, koców i innych przedmiotów będących siedliskiem roztoczy kurzu. Dodatkowo do leczenia często włączane są:
    • emedastyna, lewokabastyna, antazolina (leki przeciwhistaminowe)
    • diklofenak (niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ)
    • deksametazon, fluorometolon (leki steroidowe)
    • cyklosporyna, takrolimus (leki immunosupresyjne, czyli obniżające aktywność układu odpornościowego).

Rumianek na zapalenie spojówek u dzieci?

Oprócz tego stosuje się niekiedy tzw. domowe sposoby, obecne w medycynie ludowej i przekazywane z pokolenia na pokolenia przed dziesięciolecia. Wymienić w tym kontekście można okłady i płukanki z rumianku, herbaty, świetlika. 

Ale uwaga: w świetle wiedzy medycznej, rumianek na zapalenie spojówek nie jest zalecany, a wręcz przeciwnie. Zawarte w nim garbniki mogą dodatkowo podrażniać oczy, powodując nasilenie objawów. 

Podobnie rzecz wygląda w przypadku herbaty. Jeśli zatem czymś przemywać oczy dziecka, najlepiej jest do tego celu wykorzystać roztwór soli fizjologicznej. Dodatkowo warto zapewnić zmęczonym oczom odpoczynek w zaciemnionym pomieszczeniu. 

Czy zapalenie spojówek u dzieci jest zaraźliwe?

Zapalenie spojówek najczęściej występuje u dzieci kilkuletnich, a ma to związek z niedostatecznym przestrzeganiem podstawowych zasad higieny osobistej oraz wysoką zaraźliwością schorzenia w jego bakteryjnej i wirusowej postaci. 

Do zakażeń bardzo często dochodzi w przedszkolach i szkołach, poprzez bezpośredni kontakt lub tarcie oczu palcami, które wcześniej miały styczność z patogenami osiadłymi na zabawkach i innych powierzchniach. Dlatego tak ważne jest, by dzieci z podejrzeniem tego typu infekcji były izolowane w domu i nie miały kontaktu z rówieśnikami. W praktyce zalecenie to często jest świadomie lub nieświadomie ignorowane przez rodziców, co stanowi przyczynek do powstawania lokalnych ognisk zachorowań. 

Zaraźliwe nie jest natomiast zapalenie spojówek u dzieci o podłożu alergicznym, w tym przypadku kluczową rolę odgrywają czynniki środowiskowe (kontakt z określoną substancją uczulającą) oraz indywidualne, często genetycznie uwarunkowane predyspozycje. 

Czytaj też:

Artykuł napisany przez
Czytaj również

Bibliografia

  • Marzena Mielczarek, Choroby zapalne spojówek, Medycyna Rodzinna 2/2005
  • Alina Bakunowicz-Łazarczyk, Beata Urban, Monika Oziębło-Kupczyk, Stany zapalne narządu wzroku u dzieci i młodzieży, Okulistyka, Zeszyt 1, 2009
  • Zbigniew Zagórski, Bakteryjne zapalenia spojówek, https://czelej.com.pl/images/media/fragmenty%20ksiazek/Choroby%20rogowki%20rozdz7.3.pdf, data dostępu 04 05 2021
Więcej z kateogrii: Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Przeczytaj artykuł
Ból ucha u dziecka - bez gorączki, przy katarze. Jak pomóc?
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Ból ucha u dziecka - bez gorączki, przy katarze. Jak pomóc?
Zespół Aspergera - objawy, diagnoza, przyczyny i leczenie
Gorączka przy ząbkowaniu – jaka temperatura przy ząbkowaniu?
Zapalenie napletka u dziecka - objawy, przyczyny i leczenie

Przychodnia online dla Ciebie

Szybka konsultacja lekarska online przez telefon.

Zacznij leczenie, przedłuż receptę na przyjmowane leki - szybko i bez kolejek.

Wybierz konsultację

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Ból owulacyjny - ile trwa i jak go załagodzić?
Dieta ketogeniczna – na czym polega? Zasady i jadłospis
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
D-dimery: norma, badanie i wyniki. Przyczyny podwyższonych?

Reklama