Najzdrowsze miejsce w internecie

Zapalenie spojówek u dzieci – czy można się zarazić? Czym leczyć?

Zapalenie spojówek u dzieci jest chorobą powszechną i zazwyczaj zaraźliwą, dlatego maluchom uczęszczającym do przedszkola i szkoły bardzo ciężko jest uchronić się przed zakażeniem. Co robić w takiej sytuacji? Jak rozpoznać infekcję? Czym leczyć objawy?
Dziecko z zapaleniem spojówek
źródło:123RF
W skrócie
  • Zapalenie spojówek u dzieci może mieć podłoże bakteryjne, wirusowe, chlamydiowe, grzybicze, pasożytnicze, alergiczne, a nawet autoimmunologiczne. Schorzenie jest powszechne w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale występuje też u maluchów młodszych, nawet noworodków.
  • Do najbardziej typowych objawów zapalenia spojówek u dzieci należą: zaczerwienienie, obrzęk, łzawienie, świąd oraz wyciek wydzieliny – ropnej bądź surowiczej.
  • W zależności od podłoża choroby, w leczeniu wykorzystywane są antybiotyki, preparaty przeciwwirusowe, glikokortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, środki antyhistaminowe.
SPRAWDŹ TEŻ: Jaglica: objawy, przyczyny i leczenie choroby zapalnej oczu
Spis treści

Reklama

Przyczyny zapalenia spojówek u dzieci

Zapalenie spojówek u dzieci jest jednym z najczęściej występujących schorzeń oczu, diagnozowanych w pierwszych latach życia. Jego przyczyny są niezwykle zróżnicowane, od błahych i niegroźnych, po bardzo poważne.  

Wśród czynników etiologicznych wymienić można:

  • niezakaźne, w tym alergiczne oraz związane z zaburzeniami tzw. filmu łzowego;
  • zakaźne, w tym bakteryjne, chlamydiowe, wirusowe, pasożytnicze i grzybicze;
  • autoimmunologiczne, czyli będące rezultatem nieprawidłowego ataku układu odpornościowego na własny organizm - jako objaw zespołu Stevensa-Johnsona, a więc najcięższej postaci rumienia wielopostaciowego.

Najczęściej problem ten dotyczy dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale możliwe jest zapalenie spojówek u niemowlaka, a nawet noworodka. Zazwyczaj ma to związek z zakażeniem poprzez drogi rodne matki w momencie przyjścia na świat. 

Infekcje te wywoływane są przez trzy rodzaje patogenów, którymi są:

Z wyżej wymienionych, zdecydowanie najgroźniejsze jest pierwsze z zakażeń. Objawia się ono z reguły między 2 a 4 dniem życia, a do jego potencjalnych skutków zalicza się całkowitą utratę wzroku. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia.

Rodzaje zapalenia spojówek u dzieci

Alergiczne zapalenie spojówek u dzieci występuje przede wszystkim u maluchów ze skłonnością do atopii (reakcji alergicznych warunkowanych genetycznie). Często też towarzyszy alergicznemu nieżytowi nosa (znanemu jako katar sienny). 

Bakteryjne zapalenie spojówek u dzieci wywoływane jest przez różne szczepy drobnoustrojów obecnych w otaczającym środowisku, takich jak paciorkowce, gronkowce, pneumokoki, gonokoki oraz wspomniana wyżej dwoinka rzeżączki. 

Wirusowe zapalenie oka u dziecka, oprócz HSV, powodowane jest przede przez adenowirusy, a więc niezwykle upowszechnione patogeny, odpowiedzialne za choroby górnych dróg oddechowych i oczu. 

Warto wiedzieć, że oprócz czynników etiologicznych, kryteriami służącymi do różnicowania typów zapalenia spojówek są też czas trwania infekcji oraz rodzaj reakcji. 

Dlatego wyróżnia się:

  • zapalenie ostre (krótkotrwałe) lub przewlekłe;
  • zapalenie brodawkowate, olbrzymiobrodawkowe lub grudkowe;

Reklama

Objawy zapalenia spojówek u dzieci

Zapalenie spojówek dzieci zaczyna się zazwyczaj widocznym zaczerwienieniem jednej powieki, później z reguły pojawia się obrzęk, oko zaczyna też łzawić, a na zewnątrz wydobywa się gęsta wydzielina, niekiedy ropna. To jednak znaczne uproszczenie, bowiem każdy rodzaj zapalenia spojówek u dzieci ma swoje charakterystyczne objawy, co pozwala trafnie zdiagnozować źródło infekcji oraz dobrać metody leczenia. 
 

  • W przebiegu zapalenia bakteryjnego występują: wydzielina ropna w umiarkowanej ilości, znaczne przekrwienie, niewielki świąd i łzawienie, sporadycznie mogą się pojawić objawy ogólnoustrojowe, takie jak niewielka gorączka, ból gardła.
  • Zapalenie oka u niemowlaka pochodzenia chlamydiowego powoduje poważne przekrwienie, a do tego wyraźne powiększenie węzłów chłonnych. Możliwy jest świąd. Wydzielina jest niezbyt obfita, ale ropna. Należy liczyć się z wystąpieniem powikłań, w tym zapalenia ucha a nawet płuc.
  • Zapalenie wirusowe to przede wszystkim bardzo silne przekrwienie oczu, intensywne łzawienie i ogromna ilość wydzieliny, aczkolwiek w tym przypadku nie jest ona podbarwiona ropą. Możliwy jest też lekki świąd i nieznaczne powiększenie węzłów, a także gorączka.
  • Reakcja alergiczna objawia się poprzez bardzo silny świąd – jest to najbardziej charakterystyczna jej cecha. Oprócz tego występują: niewielkie łzawienie i zaczerwienienie oraz ograniczony wyciek surowiczej wydzieliny.
parenting
Preparat na kolki - jaki sprawdzony sposób od pierwszego dnia życia?
Przeczytaj artykuł

Co na zapalenie spojówek u dziecka? 

Zapalenie spojówek może trwać kilka dni, ale też wiele miesięcy, wszystko zależy od postaci, jaką przybiera (ostre/przewlekłe, sezonowe/całoroczne). W większości przypadków choroba ma tendencję do samoistnego zanikania w ciągu 2-3 tygodni, nie mniej w przypadku wystąpienia objawów należy podjąć leczenie. 

Zwłaszcza u bardzo małych dzieci, zakażonych dwoinką rzeżączki, mogą bowiem wystąpić poważne powikłania, w tym pogorszenie parametrów widzenia, a nawet całkowita ślepota. 

Żele, maści i krople na zapalenie spojówek dla dzieci, w zależności od etiologii schorzenia powinny zawierać następujące substancje czynne:

  • Zapalenie bakteryjne: 
    • lewofloksacyna (chemioterapeutyk), 
    • azytromycyna (antybiotyk z grupy makrolitów)
    • tobramycyna (antybiotyk z grupy aminoglikozydów)
  • Zapalenie bakteryjne wywołane dwoinką rzeżączki:
    • benzylopenicylina (antybiotyk z grupy penicylin)
    • cefuroksym (antybiotyk, cefalosporyna II generacji)
  • Zapalenie chlamydiowe u noworodków
    • erytromycyna lub azytromycyna  (antybiotyki makrolidowe) 
  • Zapalenie wirusowe:
    • gancyklowir lub acyklowir (leki wirostatyczne, zaburzające replikację DNA patogenów, drugi z wymienionych jest skuteczny w przypadku zakażenia HSV)
    • etabonian loteprednolu, fluorometolon lub 0,125% prednizolon (glikokortykosteroidy)
       
  • Reakcja alergiczna. W tym przypadku leczenie zapalenia spojówek u dzieci w dużej mierze opiera się na profilaktyce, a więc m.in. unikaniu wychodzenia na dwór w okresie pylenia roślin, czy eliminacji z domu dywanów, koców i innych przedmiotów będących siedliskiem roztoczy kurzu. Dodatkowo do leczenia często włączane są:
    • emedastyna, lewokabastyna, antazolina (leki przeciwhistaminowe)
    • diklofenak (niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ)
    • deksametazon, fluorometolon (leki steroidowe)
    • cyklosporyna, takrolimus (leki immunosupresyjne, czyli obniżające aktywność układu odpornościowego).

Reklama

Rumianek na zapalenie spojówek u dzieci?

Oprócz tego stosuje się niekiedy tzw. domowe sposoby, obecne w medycynie ludowej i przekazywane z pokolenia na pokolenia przed dziesięciolecia. Wymienić w tym kontekście można okłady i płukanki z rumianku, herbaty, świetlika. 

Ale uwaga: w świetle wiedzy medycznej, rumianek na zapalenie spojówek nie jest zalecany, a wręcz przeciwnie. Zawarte w nim garbniki mogą dodatkowo podrażniać oczy, powodując nasilenie objawów. 

Podobnie rzecz wygląda w przypadku herbaty. Jeśli zatem czymś przemywać oczy dziecka, najlepiej jest do tego celu wykorzystać roztwór soli fizjologicznej. Dodatkowo warto zapewnić zmęczonym oczom odpoczynek w zaciemnionym pomieszczeniu. 

Reklama

Czy zapalenie spojówek u dzieci jest zaraźliwe?

Zapalenie spojówek najczęściej występuje u dzieci kilkuletnich, a ma to związek z niedostatecznym przestrzeganiem podstawowych zasad higieny osobistej oraz wysoką zaraźliwością schorzenia w jego bakteryjnej i wirusowej postaci. 

Do zakażeń bardzo często dochodzi w przedszkolach i szkołach, poprzez bezpośredni kontakt lub tarcie oczu palcami, które wcześniej miały styczność z patogenami osiadłymi na zabawkach i innych powierzchniach. Dlatego tak ważne jest, by dzieci z podejrzeniem tego typu infekcji były izolowane w domu i nie miały kontaktu z rówieśnikami. W praktyce zalecenie to często jest świadomie lub nieświadomie ignorowane przez rodziców, co stanowi przyczynek do powstawania lokalnych ognisk zachorowań. 

Zaraźliwe nie jest natomiast zapalenie spojówek u dzieci o podłożu alergicznym, w tym przypadku kluczową rolę odgrywają czynniki środowiskowe (kontakt z określoną substancją uczulającą) oraz indywidualne, często genetycznie uwarunkowane predyspozycje. 

 

Czytaj również

Bibliografia

  • Marzena Mielczarek, Choroby zapalne spojówek, Medycyna Rodzinna 2/2005
  • Alina Bakunowicz-Łazarczyk, Beata Urban, Monika Oziębło-Kupczyk, Stany zapalne narządu wzroku u dzieci i młodzieży, Okulistyka, Zeszyt 1, 2009
  • Zbigniew Zagórski, Bakteryjne zapalenia spojówek, https://czelej.com.pl/images/media/fragmenty%20ksiazek/Choroby%20rogowki%20rozdz7.3.pdf, data dostępu 04 05 2021
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Mateusz dziecko z autyzmem
Przeczytaj artykuł
Ból ucha u dziecka - bez gorączki i przy katarze. Jak pomóc?
Wizyta dziecka u laryngologia
Przeczytaj artykuł
Zespół Aspergera - objawy, diagnoza, przyczyny i leczenie
Dziecko układające puzzle
Podobne artykuły
Zapalenie napletka u dziecka - domowe sposoby i leczenie
Badanie wzroku u dzieci - jak wygląda?
Ostry ból gardła u dziecka. Co stosować i jak reagować?
Jakie soczewki wybrać i na co zwrócić uwagę?
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?
Sonda redakcyjna
Jak długo trwały kolki u Twojego dziecka?

Ból gardła u dziecka? 🤒
Sprawdź, co pomaga!