Deja vu i jamais vu - problemy z pamięcią

Czasami zdarzają się dziwne problemy z pamięcią. Wydaje nam się, że doświadczyliśmy już danej sytuacji, mimo że dzieje się po raz pierwszy. Może też się zdarzyć, że nie poznajemy osoby lub miejsca, które dobrze znamy. Te dziwne zjawiska związane z naszą pamięcią to deja vu, jamais vu, nazywane paramnezjami czyli zaburzeniami wspomnień. Z pewnością każdy choć raz w życiu doświadczył deja vu.
Neurony w mózgu
Źródło: 123RF

Spis treści

Co to jest deja vu?

To osobliwe zjawisko związane z działaniem pamięci charakteryzuje się tym, że rozpoznanie nowej rzeczy jako wcześniej znanej jest błędne, a to poczucie znajomości dotyczy nie pojedynczego obiektu czy osoby, ale całej sytuacji.

  • Nauka wyjaśnia te problemy z pamięcią następująco: z pewnym podobnym fragmentem sytuacji zetknęliśmy się już poprzednio.
  • Informacja o tym zapisana jest w pamięci mózgu ale w sposób utajony.
  • Informacje zapisane w ten właśnie sposób, choć pozostają poza naszą świadomością, często są przez mózg wykorzystywane bez naszej wiedzy.
  • Badacze twierdzą, że zjawisko deja vu oparte jest właśnie o mechanizm pamięci utajonej.
  • Gdy znajdujemy się po raz pierwszy w jakimś miejscu, nasz mózg kojarzy aktualną scenerię danego miejsca z tym, co wcześniej trafiło do pamięci utajonej. Stąd właśnie bierze się poczucie, że znamy miejsce, w którym jesteśmy po raz pierwszy.
  • Co ciekawe zjawisko deja vu najczęściej występuje w sytuacjach, w których przemieszczamy się z miejsca na miejsce. Okazuje się zatem, że podróże i wyjazdy w nowe miejsca, uaktywniają część mózgu związaną z przechowywaniem informacji w sposób nieświadomy i wyzwalają poczucie deja vu.
 

Deja vu – przyczyny problemów z pamięcią

Niegdyś sądzono, że zjawisko deja vu wiąże się z nierównoczesnym przekazywaniem informacji z oczu do mózgu. Na czym na nierównomierność miałą polegać?

  • Jedno oko po prostu szybciej przesyła informacje do mózgu niż drugie oko.
  • Gdy mózg otrzymuje informacje z drugiego, „spóźnionego” oka, porównuje z informacjami, które już do oka dotarły i wyciąga wniosek, że dana sytuacja miała już miejsce.
  • Obalono tą teorię, gdy zjawisko pozornej znajomości wykryto u osób niewidomych, które doświadczały deja vu za pomocą węchu i dotyku.
  • Częściej zjawiska doświadczają osoby młode, których mózgi dopiero dojrzewają.

Gdy zbyt często mamy poczucie, że byliśmy już w miejscu, w którym znajdujemy się po raz pierwszy, może być to objaw chorobowy. Należy wówczas udać się do specjalisty na badanie mózgu.

Reklama

Jamais vu – utrata pamięci

To jeszcze nie koniec dziwnych zjawisk związanych z pamięcią. Zdarza się też i tak, że chwilowo nie poznajemy miejsca, w którym byliśmy wielokrotnie. Sytuacje i ludzie, z którymi mieliśmy częsty kontakt wydają się nam chwilowo obcy. Jeśli doświadczyłeś kiedyś czegoś takiego, to oznacza, że twój mózg był w stanie jamais vu.

Reklama

Co to jest jamais vu?

Jest to zjawisko polegające na błędnym rozpoznawaniu sytuacji, podczas którego mózg traci dostęp do informacji, o tym, że zetknął się z nią już wcześniej. Badacze wyjaśniają zjawisko jamais vu tym, że nasza pamięć traci jeden bardzo ważny element jakim jest osobiste doświadczenie. Na skutek tego nie mamy poczucia, że z daną sytuacją, osobą czy faktem zetknęliśmy się już wcześniej. Wszystko czego doświadczamy w stanie jamais vu jest nam obce.

Badacze wykazali, że częste zjawisko jamais vu wiąże się z nieprawidłowym pobudzeniem płatów skroniowych – znajdujących się po obu stronach głowy, tuż nad uszami. Utrata pamięci, jaka towarzyszy jamais vu jest też często doświadczana przez osoby chore na epilepsję.

Doświadczaniu zjawiska jamais vu sprzyja też przewlekłe zmęczenie. Jeśli zatem nie możesz przypomnieć sobie znaczenia słowa, które znasz, jest to przejaw jamais vu, który najczęściej wskazuje ci, że powinieneś odpocząć.

Czytaj też: