Badanie CEA (antygen karcinoembrionalny) – norma i wyniki

Antygen CEA to rodzaj markera nowotworowego, dzięki któremu można m.in. wykryć nowotwór jelita grubego, odbytnicy, czy trzustki, ale też przeanalizować skuteczność terapii nowotworowej oraz zdiagnozować przerzuty lub wznowienie choroby nowotworowej. Zbyt wysokie stężenie antygenu karcinoembrionalnego może też sugerować występowanie np. zapalenia trzustki, marskości wątroby lub ciąży.
Lekarz trzyma próbkę do badania CEA
źrodło:123RF

Spis treści

Czym jest antygen CEA?

Antygen CEA, określany też jako antygen karcinoembrionalny lub antygen rakowo-płodowy, to rodzaj markera nowotworowego, którego obecność w określonym stężeniu w surowicy krwi może sugerować występowanie nowotworu w obrębie przewodu pokarmowego, lecz nie tylko. Badanie CEA wykonuje się również po to by ocenić skuteczność leczenia nowotworowego oraz kontrolować pojawienie się ewentualnych przerzutów lub wznowy choroby nowotworowej. 

Ten typ markera pojawia się w ludzkim organizmie w czasie życia płodowego, jednak po urodzeniu się dziecka zanika lub pozostaje na niskim, bezpiecznym dla zdrowia człowieka poziomie. Śladowe ilości antygenu karcinoembrionalnego mogą być przez całe życie produkowane przez wątrobę, jelita i trzustkę. Jeśli jednak jego stężenie rośnie, stanowi to patologię. 

Oczywiście sam wzrost antygenu rakowo-płodowego nie oznacza obecności nowotworu. Taka diagnoza może być postawiona przez lekarza dopiero po wnikliwym przeanalizowaniu również innych wyników badań, w tym przede wszystkim obrazowych.

Kiedy sprawdza się antygen karcinoembrionalny?

W jakich przypadkach oznacza się antygen CEA? Badanie to jest wykonywane m.in. w sytuacjach, kiedy zachodzi podejrzenie zachorowania na jeden z nowotworów związanych z układem trawiennym, przede wszystkim na raka jelita grubego i odbytnicy. 

Czasem obserwuje się też wzrost poziomu CEA w przypadku występowania w organizmie raka:

  • wątroby, 
  • trzustki i dróg żółciowych, 
  • żołądka, 
  • jelit, 
  • tarczycy, 
  • piersi,
  • płuc. 

Antygen karcinoembrionalny ocenia się także po to, by sprawdzić czy leczenie nowotworu przebiega pomyślnie, czy chemioterapia przynosi pozytywne rezultaty. Kiedy marker nowotworowy CEA zmniejsza się lub chociaż utrzymuje na takim samym poziomie, oznacza to zazwyczaj, że terapia okazała się skuteczna. Antygen rakowo-płodowy, a ściślej oznaczenie jego stężenia, pozwala także stwierdzić czy pojawiły się przerzuty odległe do innych organów lub czy nastąpiła wznowa choroby nowotworowej. Jest to zatem ważny marker do kontroli zdrowia pacjenta po zakończonym leczeniu nowotworu.

Reklama

Jak wygląda badanie CEA?

Aby dowiedzieć się jaki poziom antygenu rakowo-płodowego występuje u danej osoby, należy przeprowadzić badanie krwi. CEA ocenia się bowiem na podstawie analizy próbki surowicy krwi. Nie jest to skomplikowane badanie. Aby podejść do niego nie trzeba być na czczo, jednak sugeruje się żeby nie być zaraz po posiłku. 

Wykonanie badania CEA polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły (najczęściej z dołka łokciowego) do probówki, umieszczenie materiału pobraniowego w wodzie z lodem oraz jak najszybszym przesłaniu probówki do laboratorium. Na wyniki tej analizy zazwyczaj czeka się jeden dzień.

Nie występują żadne przeciwwskazania do przeprowadzenia tego badania. Poza analizą surowicy krwi można także odczytać poziom antygenu karcinoembrionalnego pobierając płyn z jamy otrzewnej, z jamy opłucnej lub płyn mózgowo-rdzeniowy.

Ile kosztuje badanie CEA? Cena takiego badania oscyluje wokół kwoty 35 zł w zależności od zakładu wykonującego to badanie.

Jakie są normy w badaniu CEA?

Jakie jest zatem prawidłowe CEA? Norma dla tego markera nowotworowego u dorosłej, niepalącej tytoniu osoby wynosi maksymalnie do 2,5 ng/ml, u palaczy – do 5 ng/ml. Wyższe stężenie antygenu rakowo-płodowego, znajdujące się na poziomie 10 ng/ml i powyżej, może sugerować zaistnienie zmian nowotworowych układu pokarmowego, ale też występowanie innych schorzeń, takich jak np. zapalenie trzustki, jelit, czy marskość wątroby. Poziom markera nowotworowego CEA znacząco przekraczający 20 ng/ml może mieć związek z występowaniem w układzie trawiennym złośliwych zmian nowotworowych. 

Należy pamiętać jednak, że każde laboratorium może mieć nieco inne normy dla danego czynnika. Poza tym wyniki tego badania powinny być interpretowane przez lekarza, który stawia diagnozę po zapoznaniu się ze wszystkimi przeprowadzonymi analizami. Należy jednak zachować spokój, ponieważ nie każde podwyższenie CEA oznacza raka, i odwrotnie, nie każda zmiana nowotworowa tocząca się w ustroju będzie widoczna na wyniku antygenu karcinoembrionalnego.

Reklama

Co oznacza wysokie stężenie CEA?

Aby wykluczyć lub potwierdzić występowanie nowotworu, oszacować stopień zagrożenia pojawieniem się raka, sprawdzić efekty leczenia nowotworu - bada się markery nowotworowe. CEA to antygen służący przede wszystkim wykryciu ewentualnych nowotworów związanych z układem pokarmowym, głównie chodzi tutaj o nowotwór jelita grubego i odbytnicy. Zatem CEA na poziomie 20-40 ng/ml i wyższym może wskazywać na występowanie któregoś z tych nowotworów, w dodatku w stopniu zaawansowanym. Taki wynik może także unaocznić chorowanie m.in. na nowotwór wątroby, trzustki, żołądka, oskrzeli, tarczycy, czy piersi. Jednak te odmiany raka są rzadziej wykrywane tym badaniem.

Niższe stężenie antygenu CEA, między 5 a 20 (40) ng/ml, może mieć związek z takimi sytuacjami jak:

Trzeba jeszcze podkreślić, iż analiza markera rakowo-płodowego rzadko pozwala na wykrycie raka w początkowej fazie. Do tego typu oceny służą inne markery nowotworowe i odmienne badania.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Soborczyk Agnieszka, Deptała Andrzej, Markery nowotworowe w praktyce klinicznej, Choroby serca i naczyń, 2007 (Tom 4, Nr 4), str. 184-189.
  • Wydrzyński Paweł, Bartoszewicz Przemysław, Analiza i interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Literat, 2015, ISBN 978-83-7898-249-4.

Oceń artykuł

(liczba ocen 2)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!