Rak jelita cienkiego: objawy, leczenie, rokowania. Co jeść?

Rak jelita cienkiego to rzadki i trudny do diagnozy nowotwór. Właśnie ta rzadkość występowania tej choroby powoduje, iż bardzo często jest to bardzo trudne zadanie diagnostyczne dla lekarzy. Rak jelita cienkiego to niewielki margines chorób układu pokarmowego. Jakie daje objawy i jak wygląda leczenie?

Spis treści

Jelito cienkie to 2/3 całej długości całego przewodu pokarmowego. Umiejscowione jest pomiędzy żołądkiem a jelitem grubym i granice między nimi stanowi zastawka krętniczo-kątnicza. Spełnia dość istotną w rolę w procesie odżywiania, odpowiada bowiem za trawienie i wchłanianie substancji odżywczych. Jelito cienkie narażone jest na wiele chorób, również o podłożu onkologicznym. Każdy rodzaj nowotworów rożni się od siebie objawami, budową komórkową i przebiegiem. 

Objawy raka jelita cienkiego

Prawidłowe zdiagnozowanie raka jelita cienkiego to dość spory problemem dla diagnostów. W pierwszej fazie ta choroba przebiega z reguły bezobjawowo. Taki stan może trwać przez dłuższy okres, a zatem choroba ma wiele czasu na rozprzestrzenianie.  Nawet jeśli chory odczuwa dolegliwości bólowe ze strony przewodu pokarmowego to trudno jest niekiedy przypisać je chorym jelitom. Ale ból zawsze skłania do badań. Niespecyficzne objawy raka jelita cienkiego znacznie opóźniają właściwą diagnozę, bo sam pacjent często je bagatelizuje lub nawet ich nie zauważa. Do lekarza trafiają chorzy, którzy odczuwają już dolegliwości już przez dłuższy czas.

Jakie objawy daje rak jelita cienkiego? Oto najważniejsze:

  • narastające dolegliwości bólowe- powoduje je dość silna niedrożność jelita cienkiego. Jest ona odczuwalna jako tępy ból, który promieniuje od pleców. Nie pojawia się po spożyciu posiłku,czy nadmiernej aktywności fizycznej. Dlatego też pacjenci często nie łączą go z przewodem pokarmowym,
  • niedokrwistość- ten objaw spowodowany jest krwawieniem do przewodu pokarmowego i wywołuje anemię. Utrata żelaza powinna zawsze zaniepokoić chorego,
  • niedrożność przewodu pokarmowego, która wywołuje:wymioty,biegunki,uczucie wzdęcia,problemy z systematycznym oddawaniem stolca,trudności w oddawaniu gazów,
  • utrata wagi- każdy spadek wagi przy utrzymującym się dużym apetycie, bez stosowania diet odchudzających czy ograniczeń w spożywaniu posiłków może świadczyć o raku jelita cienkiego,
  • krew w stolcu czy częste krwotoki z odbytu- przyczyny takich krwawień mogą być bardzo różne i często mylone są z hemoroidami. Ten objaw wymaga szczegółowej diagnostyki i wielu badań.

Ostry ból brzucha pojawia się dopiero w mocno zaawansowanym stadium rozwoju choroby. Brzuch chorego staje się twardy, dochodzi do zatrzymania gazów i spotęgowania wszystkich objawów. Pacjenci, którzy trafiają do lekarza z reguły odczuwają dolegliwości bólowe już przez dłuższy czas. Na koniec pojawia się ogromne zmęczenie, utrzymujące się w sposób ciągły oraz utrata apetytu. Wszystkie te objawy mogą wskazywać na całkowitą niedrożność jelita lub na jego przedziurawienie. 

W ostatnim stadium raka jelita guzy w obrębie brzucha stają się wyczuwalne, ale ten objaw świadczy już o zaawansowanej chorobie. 

Nowotwór jelita cienkiego - łagodny i złośliwy

Nowotwory jelita cienkiego dzielą się na łagodne i złośliwe.

Nowotwory łagodne rosną powoli, nie rozprzestrzeniają się do innych narządów, a także nie dotykają otaczających tkanek. Zaliczają się do nich:

Nowotwory złośliwe charakteryzuje odmienna budowa od tkanki, z której pochodzą. Ich komórki szybko się dzielą, tworzą nacieki na sąsiadujących tkankach i niestety tworzą przerzuty. Do nowotworów złośliwych jelita zaliczane są:

  • chłoniaki,
  • mięsaki,
  • gruczolakoraki,
  • nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego,
  • przerzuty z innych nowotworów.

Przyczyny raka jelita cienkiego

Rak jelita cienkiego to rzadki przypadek nowotworu złośliwego. Pojawia się częściej u kobiet niż u mężczyzn, głównie po 50 roku życia. Najczęściej dotyka osoby, które cierpią na chorobę Leśniowskiego-Crohna czy tak zwane zespoły polipowatości jelit. Ten złośliwy nowotwór może zaatakować każdy odcinek jelita cienkiego. Jednak najbardziej narażoną częścią jest dwunastnica. Co stwarza idealne podłoże do powstania i rozwoju tej choroby?

Oto kilka dodatkowo sprzyjających czynników:

  •  uwarunkowania genetyczne, 
  • wcześniejsze zachorowania na raka jelita cienkiego lub grubego,
  • wrodzony niepolipowaty rak jelita grubego,
  • celiakia, czyli choroba trzewna,
  • nadmierne spożywanie alkoholu,
  • palenie tytoniu,
  • niewłaściwa dieta.

Dieta przy raku jelita cienkiego

Odpowiednia dieta ma korzystny wpływ na prewencję w zachorowalności na raka jelita cienkiego. Warto, aby była bogata w błonnik pokarmowy, którego naturalnym źródłem są pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa i owoce. 

Wysokie stężenie witaminy D także zapobiega procesom rakotwórczym. Tak samo, jak wapń, który znajduję się w produktach mlecznych, rybach, zjadanych z ościami (jak sardynki czy szprotki), migdałach czy orzechach. 

Selen także wzmacnia ochronę komórkową, a zatem warto wprowadzać do diety ryby, kukurydzę i podroby.  

Rak jelita cienkiego – rokowania

Ile się żyje z rakiem jelita cienkiego?Z uwagi na bardzo niecharakterystyczne objawy, a także trudną do badań lokalizację rokowania dla pacjentów nie są zbyt korzystne (często określane jako umiarkowane). Około 40 proc. chorych przeżywa okres 5 lat od momentu postawienia diagnozy. Tak naprawdę o naturalnym przebiegu samej choroby medycyna niewiele wie, a zatem ocena rokowań jest bardzo trudna. Natomiast guzy łagodne cechuje raczej dobre rokowanie. Ale te zmiany mogą powracać, dlatego też tak ważna jest systematyczna kontrola. 

Ocenę rokowań ułatwia prawidłowa diagnoza i badania. Do takich badań zaliczane są:

  • badania krwi, w tym pełna morfologia, elektrolity, markery i próby wątrobowe,
  • badania obrazowe, czyli prześwietlenia jelita cienkiego, także te z kontrastem, USG całej jamy brzusznej czy tomografia komputerowa,
  • badania endoskopowe,
  • arteriografia, obrazująca światła naczyń tętniczych,
  • scyntygrafia, badająca stan narządów wewnętrznych wykorzystująca elementy medycyny nuklearnej.

Te dwa ostatnie badania mają zastosowanie w sytuacjach niejasnego krwawienia do przewodu pokarmowego. Jest to często dość silny objaw raka jelita cienkiego, ale nie zawsze ta przyczyna jest oczywista. Szanse na dobre rokowania i szybkie wykrycie tego typu raka daje wczesna diagnostyka. A zatem lekarze bardzo często kierują pacjentów z ogólnymi dolegliwościami brzusznymi na szczegółowe badania przewodu pokarmowego. Warto poszerzać ogólną diagnostykę o szczegółowe badania jelit. 

Jak leczyć raka jelita cienkiego?

Istnieje kilka sposób leczenia raka jelita cienkiego.

  • Radykalną metodą leczenia raka jelita cienkiego jest zabieg operacyjny. Od czego uzależniony jest rodzaj i zakres operacji? Decyduje o tym kilka czynników, a przede wszystkim wielkość i lokalizacja guza, ogólny stan pacjenta i stopień zaawansowania choroby. Niekiedy już w trakcie badania endoskopowego możliwe jest usunięciepolipów. Ale bardzo często zachodzi potrzeba wycięcia kawałka jelita z okolicznymi węzłami chłonnymi. Aby odtworzyć ciągłość przewodu pokarmowego, trzeba połączyć ze sobą pozostałe końce jelita. Chirurgiczne wycięcie odbywa się na drodze laparotomii lub laparoskopowo. Wykonanie wycięcia zmienionej części jelita powinno także obejmować margines zdrowych tkanek.
     
  • Chemioterapia- jest najczęściej traktowana jako metoda uzupełniająca leczenie systemowe. Medycyna nie potrafi jednoznacznie określić korzyści stosowaniu chemioterapii w przypadku raka jelita cienkiego z uwagi na sporadyczne występowanie tego typu nowotworów.
     
  • Radioterapia - ta metoda stosowana jest sporadycznie, najczęściej jako forma uzupełniająca leczenie właściwe. Jej zadaniem jest przede wszystkim zmniejszenie ryzyka wznowy.

Bardzo ważne znaczenie w leczeniu raka jelita cienkiego ma właściwa dieta. W pierwszych dniach po operacji, kiedy pacjent przebywa jeszcze w szpitalu stosowane jest odżywianie dożylne. Następnym etapem jest dieta płynna. Po kilku dniach wprowadzane są lekkostrawne pokarmy stałe. Pacjent po pewnym czasie powraca do normalnej diety, ale powinno być to zdrowe odżywianie 

Po leczeniu raka jelita cienkiego pacjenci obejmowani są medyczną opieka kontrolną. Regularne wizyty u lekarza i badania dają możliwości wczesnego wykrywania wznowy choroby. Bardzo często potrzebna jest także pomoc psychologiczna, aby pacjent poradził się ze skutkami choroby.

Czytaj też:

Bibliografia

  • 1. J. Hermann, J. Szmeja i inni „Rak jelita cienkiego – wyzwanie diagnostyczne”, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Nowiny Lekarskie 2010 r.,
  • 2. P. Potemski, W. Polkowski „Nowotwory układu pokarmowego”,
  • 3. J. Polczyk „Gruczolakorak jelita cienkiego – opis przypadku”, Via Medica, Biuletyn Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, 2017 r.,
  • 4. A. Zaremba-Woroniecka „Choroby jelita cienkiego”,
  • 5. T. Korab, konsultacja dr A. Konturek, UJ „Dieta w zespole krótkiego jelita”.

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!