Czarnuszka - właściwości lecznicze i zastosowanie medyczne aromatycznej przyprawy

Dobroczynne właściwości czarnuszki znane są już od czasów antycznych. Naukowo potwierdzone działanie lecznicze sprawia, że również obecnie jest stosowana jako środek medyczny na wiele dolegliwości. Można powiedzieć, że czarnuszka siewna to roślina wszechstronna: wzbogaca smak potraw, poprawia urodę i doskonale wpływa na zdrowie człowieka.
Roślina czarnuszka
Źródło: 123RF
  • Czarnuszka to niewielka roślina jednoroczna pochodząca z Turcji i krajów śródziemnomorskich. Jej nasiona znajdują zastosowanie zarówno w kuchni, jak i w medycynie.
  • Nasiona czarnuszki są źródłem wielu substancji korzystnych dla zdrowia człowieka. Wykazują one m.in. działanie przeciwzapalne, łagodzące i ochronne, a także przeciwnowotworowe.
  • Czarnuszkę można stosować w formie całych nasion lub jako olej tłoczony na zimno. Można dodawać ją do potraw jako przyprawę, sporządzać z niej napary, nalewki i ziołomiody.
SPRAWDŹ TEŻ: Olej z czarnuszki i jego działanie na skórę i włosy
Spis treści

Co to jest czarnuszka?

Czarnuszka to roślina jednoroczna porastająca obszary Azji i krajów śródziemnomorskich. W Polsce możemy spotkać tylko jeden gatunek tej rośliny, mianowicie czarnuszkę polną. Rozmaite gatunki czarnuszki są uprawiane zarówno ze względów ozdobnych, jak i spożywczych - ciemne nasiona tej rośliny mogą stanowić aromatyczną przyprawę wykorzystywaną na przykład do wzbogacenia smaku pieczywa.

Czarnuszkę możemy spotkać również pod innymi określeniami - bywa nazywana czarnuchą, kminkiem egipskim, kminem czarnym, kąkolnicą, kolendrą siewną, a nawet... panną w zieleni.

Od wielu wieków czarnuszka stanowi również surowiec medyczny. Dawniej używano jej m.in. do łagodzenia dolegliwości żołądkowych i bólów głowy, sporządzano z niej również okłady na oczy. Obecne badania medyczne wykazały bogaty skład czarnuszki i potwierdziły jej korzystny wpływ na zdrowie człowieka.

Czarnuszka - skład i właściwości lecznicze rośliny

Korzystny wpływ na zdrowie człowieka czarnuszka zawdzięcza ponad 100 różnym substancjom obecnym w jej nasionach. Do najważniejszych należy:

  • tymochinon,
  • p-cymen,
  • karwakrol,
  • 4-terpineol,
  • α-pinen,
  • związki steroidowe (α-sitosterol oraz stigmasterol),
  • tymol, karwon, limonen i cytronelol,
  • witaminy (A, E, B1, B3),
  • kwasy: mirystynowy, palmitynowy, stearynowy, oleinowy (omega-9), linolowy (omega-6), alfa-linolenowy (omega-3), foliowy,
  • wapń, żelazo, fosfor, miedź, selen, magnez, sód, potas, cynk.

Obecność tych składników aktywnych sprawia, że czarnuszka posiada wiele właściwości leczniczych, w tym także ochronnych. Najciekawszą cechą czarnuszki jest działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne - wykazuje je głównie substancja o nazwie tymochinon. Przypisuje się jej również działanie antynowotworowe, ale na razie nie przeprowadzono testów na ludziach, które mogłyby potwierdzić tę tezę.

Jak działa czarnuszka i na co pomaga?

Testy laboratoryjne i przeprowadzone na gryzoniach wykazały zdolności czarnuszki do niszczenia niektórych komórek rakowych lub hamowania ich wzrostu. Pozytywne działanie czarnuszki odkryto również w obszarze badań nad cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, astmą i depresją. Czarnuszka siewna dzięki swoim właściwościom może:

  • wzmacniać układ odpornościowy,
  • działać przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, przeciwpasożytniczo i antywirusowo,
  • chronić przed skutkami promieniowania,
  • przyspieszać gojenie, zwłaszcza w przypadku problemów skórnych,
  • działać cytoksycznie, eliminując antygeny rakowe,
  • poprawiać trawienie oraz wspomagać leczenie schorzeń układu pokarmowego,
  • wspierać układ krążenia,
  • zmniejszać reakcje alergiczne oraz astmatyczne,
  • korzystnie wpływać na wątrobę i nerki,
  • poprawiać pracę układu krążenia,
  • obniżać poziom cukru i cholesterolu we krwi,
  • chronić przed osteoporozą,
  • zmniejszać odczuwanie bólu,
  • przeciwdziałać wypadaniu włosów,
  • pozytywnie wpływać na układ rozrodczy,
  • działać antydepresyjnie.

Nasiona i olej z czarnuszki - na co i jak stosować?

Jak zatem korzystać z dobroczynnych właściwości czarnuszki? Można stosować ją zarówno zewnętrznie (np. w postaci okładów na skórę), jak i wewnętrznie (przyjmując doustnie). Czarnuszkę można spotkać w dwóch formach - jako nasiona (całe, tłuczone lub zmielone) lub jako olej z nasion. Jak dokładnie stosować czarnuszkę?

  • Jako przyprawę - nasiona można dodawać do dań zamiast pieprzu lub posypywać nimi wypieki.
  • Jako napar - łyżkę zmielonych nasion wystarczy zalać wrzątkiem, parzyć około 20 minut i odcedzić. Uzyskany napar może posłużyć do: przemywania miejsc chorobowo zmienionych, płukania włosów, picia z dodatkiem miodu.
  • Jako nalewkę - wykonuje się ją ze zmielonych nasiona połączonych ze 40% alkoholem. Nalewkę z czarnuszki można ją nie tylko pić, ale także aplikować zewnętrznie, ma ona bowiem znakomite zastosowanie przy zakażeniach grzybiczych.
  • Jako ziołomiód - mieszanka zmielonych nasion i miodu jest niezastąpiona przy przeziębieniu, ma właściwości wykrztuśne, łagodzi także ból gardła. Czarnuszka w postaci ziołomiudu może być stosowana jako peeling lub maseczka w celu poprawy kondycji skóry.

Smak czarnuszki jest intensywny, gorzkawy i nie wszystkim przypada do gustu. Zamiast z ziarenek można więc skorzystać z oleju tłoczonego na zimno. Jest on dostępny w butelkach oraz w formie kapsułek. Bywa on także częstym składnikiem szamponów oraz odżywek do włosów.

Czarnuszka - czy istnieją przeciwwskazania do stosowania?

Choć czarnuszka ma wiele prozdrowotnych właściwości, należy stosować ją uważnie i z umiarem. Nie powinny sięgać po nią kobiety w ciąży oraz karmiące piersią. Spożywanie czarnuszki nie jest polecane również osobom cierpiącym na niskie ciśnienie krwi.

[link url="https://www.medme.pl/artykuly/ziola-popularne-w-polsce,35791.html"]Zioła popularne w Polsce[/link

Czytaj również

Bibliografia

  • Wajs, A., & Kalemba, D. (2003). Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.): Skład chemiczny i aktywność biologiczna. Zeszyty Naukowe. Chemia Spożywcza i Biotechnologia/Politechnika Łódzka, 121-141.
  • Koniuszy, E. (2013). Czarnuszka. Aura, (08 Zioła a Zdrowie nr 180).
  • Wolski, T., Najda, A., & Wolska-Gawron, K. (2017). Czarnuszka damasceńska (Nigella damascena L.) – zawartość i skład lipidów oraz olejku występującego w nasionach.
  • Roslon, W. (2003). Czarnuszka siewna. Działkowiec, (01).
  • Lewandowska, A. (2003). Czarnuszka siewna. Wieś Kujawsko-Pomorska. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie, (24), 12-13.
Artykuł napisany przez
Alicja Kosmalska
Alicja Kosmalska
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii: Odżywianie
Przeczytaj artykuł
Witaminy w ciąży i przed ciążą - A, C, D czy E? Zobacz, jakie brać
Przeczytaj artykuł
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
Podobne artykuły
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
Mniszek lekarski - właściwości i działanie. Na co pomaga?
Syrop z mniszka lekarskiego (mleczu) – jak zrobić? Przepis
Syrop z pędów sosny - właściwości, przepis. Jak go zrobić?
Żywność koszerna - co to znaczy i jakie są zasady?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Recenzja szczoteczki magnetycznej Oral-B iO Series 9
Syrop z cebuli - właściwości. Jak zrobić syrop z cebuli?
Jak doprowadzić kobietę do orgazmu? - techniki, porady
Cytologia - co to za badanie i kiedy je robić?
Opryszczka u dzieci – jakie leki? Czym smarować?

Reklama