Masz tatuaż? Sprawdź, czy to bezpieczne dla Twojego zdrowia. 😯 Najnowsze wyniki badań zaskakują❗
Masz tatuaż? Sprawdź, czy to bezpieczne dla Twojego zdrowia. 😯 Najnowsze wyniki badań zaskakują❗
Masz tatuaż? Sprawdź, czy to bezpieczne dla Twojego zdrowia. 😯 Najnowsze wyniki badań zaskakują❗
Partnerem publikacji jest: DOZ Fundacja dbam o zdrowie

Punkty spustowe: mapa i leczenie. Jak znaleźć i masować?

Punkty spustowe są bolesnymi guzami, powstałymi w mięśniach lub powięziach na skutek urazów, przeciążeń, ale też chronicznego stresu czy zaburzeń neurologicznych. Poznaj ich mapę. Zobacz, na czym polega terapia.
Uciskanie punktów w czasie masażu
źródło:123RF
Spis treści

Reklama

Co to są punkty spustowe?

Punkty spustowe (ang.: trigger point) to szczególnie tkliwe miejsca ulokowane w obrębie napiętych włókien mięśniowych lub powięzi. Mają postać niewielkich guzków lub zgrubień i dostarczają nieprzyjemnych doznań bólowych o charakterze pulsującym, palącym, szczypiącym, promieniującym. 

Mięśniowo-powięziowe punkty spustowe (MPPS) dzieli się na:

  • aktywne, manifestujące swoją obecność niezależnie od okoliczności, w czasie spoczynku lub wykonywania codziennych, rutynowych czynności;
  • bierne, które objawiają się bólem jedynie na skutek ucisku;

Mięśniowo-powięziowy zespół bólowy (MPZB lub MFPS od ang. myofascial pain syndrome) klasyfikowany jest jako jedna z postaci reumatyzmu tkanek miękkich i jako taki powinien być w diagnostyce różnicowany z zapaleniem mięśni, kaletek lub stawów, a także między innymi fibromialgią oraz hipermobilnością stawową. 

Reklama

Jak powstaje punkt spustowy?

Punkt spustowy powstać może w wyniku oddziaływania zróżnicowanych czynników. Do najczęstszych przyczyn należą:

  • urazy sportowe i komunikacyjne, przeciążenia fizyczne, kumulacja mikrourazów;
  • chroniczny stres, długotrwałe napięcie emocjonalne, zmęczenie psychiczne;
  • aburzenia nerwowo-mięśniowe;
  • różnego typu choroby układowe;

Bezpośredni mechanizm powstawania punktów spustowych nie został do końca poznany, najczęściej jednak problem ten wyjaśnia się odwołując do trzech równorzędnych i wzajemnie nie wykluczających teorii:

  •  teoria kryzysu energetycznego, którego istotą jest uwalnianie się bradykininy, prostaglandyny, interleukiny-1 i innych substancji zwiększających przepuszczalność naczyń krwionośnych oraz wrażliwość receptorów bólowych, czego efektem jest lokalny obrzęk, ucisk i niedokrwienie;
  • teoria płytki motorycznej, gdzie kluczową rolę przypisuje się zwiększonej syntezie acetylocholiny, co prowadzi do uwalniania zakumulowanego w mięśniach wapnia;
  • teoria zaburzeń odruchowych, w myśl której punkty spustowe powstają w wyniku nieprawidłowości w obrębie kręgosłupa lub rdzenia kręgowego. 

Ze względu na mnogość czynników etiopatologicznych, powstawaniu punktów spustowych towarzyszyć mogą też inne dolegliwości, takie jak ból głowy, depresja, bezsenność, zespół jelita wrażliwego. 

Mapa punktów spustowych

Punkty spustowe występują w charakterystycznych miejscach, często w większych skupiskach o charakterze koncentrycznym, gdzie wyróżnić można ośrodek centralny oraz MPPS satelitarne. 

Mapa punktów spustowych obejmuje takie typowe lokalizacje, jak między innymi:

  • tylna część głowy wraz z szyją;
  • ramię, obręcz barkowa, przestrzeń między łopatkami;
  • klatka piersiowa oraz obszar na ciała na wysokości odcinka lędźwiowego kręgosłupa;
  • pośladki, pachwiny, biodra, uda, łydki;

Korzystając z umownych map, a także wiedzy na temat przebiegu poszczególnych struktur mięśniowych, doświadczony fizjoterapeuta bez problemu wyczuwa punkty spustowe, przy czym kluczowe jest określenie tych położonych centralnie, stanowiących epicentrum. 

Właściwe postępowanie względem nich przynosi najbardziej zauważalny efekt terapeutyczny, pozwala też na automatyczne złagodzenie dolegliwości, których źródłem są punkty satelitarne. 

Dalszą część artykułu znajdziesz pod sekcją "Pytania do eksperta"

Pytania do eksperta
mgr Mateusz Olasek
mgr Mateusz Olasek
mgr fizjoterapii współpracujący z DOZ Fundacją
01
Czy każdy ma punkty spustowe?
Zdecydowanie tak, każdy z nas posiada punkty spustowe, które możemy podzielić na punkty spustowe uśpione oraz aktywne. Pierwsza grupa to te, które nie dają o sobie znać w codziennych czynnościach, a druga to taka, która wyraźnie wskazuje gdzie mogą być zlokalizowane.
02
Jak rozbić punkty spustowe?
Przede wszystkim należy udać się do specjalisty w tym zakresie. Terapia polega na ucisku wybranego punktu w czasie kilkudziesięciu sekund lecz tak, aby nie przekroczyć czasu 60-90 sekund.
03
Jak bolą punkty spustowe?
Punkty spustowe mogą boleć miejscowo lokalizując się w jednej okolicy oraz mogą promieniować do danej części ciała, jednocześnie wskazując na bardziej złożony problem. Ból może być piekący, palący lub wywołujący mrowienie.
04
Jak znaleźć punkty spustowe?
Fizjoterapeuta zajmujący się taką terapią nie będzie miał z tym większego problemu, przede wszystkim dobra znajomość anatomii okaże się tutaj bezcenna. Najskuteczniejsze będzie tutaj badanie palpacyjne. Jednak w wielu przypadkach już sam ból da nam wskazówkę gdzie punkt spustowy się lokalizuje.
05
Jakie zastrzyki na punkty spustowe?
Zalecane są zastrzyki zawierające toksynę botulinową typu A, czyli botox.

Reklama

Leczenie punktów spustowych

Leczenie punktów spustowych w wielu przypadkach nie jest konieczne lub może się ograniczyć do działań czysto objawowych. W około 95 procentach przypadków symptomy ustępują bowiem samoistnie w przeciągu maksymalnie 3 miesięcy. Dopiero po upływie 90 dni stwierdza się mięśniowo-powięziowy zespół bólowy. W takim przypadku zaleca się rozpoczęcie leczenia z użyciem metod fizjo- i fizykoterapeutycznych. Nowoczesną formą fizjoterapii jest masaż powięziowy.

Współcześnie do najczęściej stosowanych technik należą:

  • działania manualne:

o   kompresja ischemiczna;

o   rozluźnianie pozycyjne;

o   rozluźnianie mięśniowo-powięziowe;

o   relaksacja poizometryczna;

o   schładzanie plus stretching;

o   techniki energii mięśniowej;

o   masaż punktów spustowych;

  • fizykoterapia:

o   laseroterapia;

o   magnetoterapia;

o   elektrostymulacja;

o   leczenie ultradźwiękami;

  • pozostałe:

o   suche igłowanie;

o   plastrowanie, czyli kinesiotaping;

o   suplementacja witaminy C i B;

  • modyfikacja nawyków żywieniowych, zmiana trybu życia;

Reklama

Na czym polega manualna terapia punktów spustowych?

Terapia punktów spustowych metodą kompresji ischemicznej stosowana jest od lat osiemdziesiątych XX wieku. Istotą zabiegu jest precyzyjne ustalenie głównego punktu spustowego, a następnie silny jego ucisk kciukiem. Prowadzi to do miejscowego niedokrwienia, a po zwolnieniu nacisku – zwiększonego ukrwienia, dotlenienia i odżywienia tkanek. Efektem powinno być czasowe zniesienie dolegliwości bólowych. Dla porównania – technika rozluźniania pozycyjnego bazuje na maksymalnie komfortowym, naturalnym ułożeniu ciała pacjenta. 

Często też poszukuje się tej pozycji, w której prawdopodobnie doszło do przeciążenia skutkującego powstaniem punktów spustowych. Za jedną z najbardziej efektywnych od dziesięcioleci uchodzi metoda schładzania newralgicznego mięśnia, a następnie jego rozciągania. Należy przy tym podkreślić, że część specjalistów proponuje wykonywać tę procedurę w odwrotnej kolejności, a więc najpierw stretching, a później użycie mrożącego aerozolu. 

Z kolei masaż punktów spustowych ma za zadanie przede wszystkim rozluźnienie mięśni i uwolnienie tkanek, których mobilność została utracona w związku ze wzmożonym napięciem, obrzękiem, uciskiem. Zastosowanie w tej materii znajdują różne formy masażu głębokiego, ale też klasycznego czy tajskiego. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Joanna Jutrzenka-Jesion, Małgorzata Chochowska, Dorota Hojan-Jezierska, Fizjoterapia w leczeniu mięśniowo-powięziowych punktów spustowych, Hygeia Public Health 2018, 53(4)
  • Jan Dommerholt, Carel Bron, Mięśniowo-powięziowe punkty spustowe– przegląd uwzględniający dowody naukowe, Rehabilitacja Medyczna 01 2006, 10(4)
Piotr  Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Dziennikarz wyróżniony w konkursie "Dziennikarz Medyczny Roku 2023". Autor tysięcy publikacji o tematyce medycznej, ekonomicznej, politycznej i społecznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Ból karku i szyi - przyczyny, objawy i domowe sposoby na sztywność karku
Długość pochwy - ile wynosi? Jak wpływa na życie kobiety?
Kubeczek menstruacyjny i tampon
Dopuszczalne promile - ile można mieć we krwi i w wydychanym powietrzu?
Ile promili po piwie?
Podobne artykuły
Pszczoła atakująca człowieka
Użądlenie pszczoły - jak długo opuchlizna? Kiedy do lekarza?
Osa w czasie żądlenia
Co robić w przypadku użądlenia przez osę? Poznaj domowe sposoby na opuchliznę
Wpływ ciśnienia atmosferycznego na samopoczucie
Ciśnienie atmosferyczne – jak wpływa na samopoczucie?
Termometr wskazujący gorączkę bez innych objawów
Gorączka bez innych objawów - co oznacza u dziecka i u dorosłego?
Kobieta trzymająca dłonie na skroniach
Ból głowy z prawej strony - przyczyny dolegliwości. Z jakich powodów może boleć głowa z prawej strony?

Reklama


Jak leczyć się w prywatnych szpitalach? 🏥
Sprawdź!