Najzdrowsze miejsce w internecie

Kiedy należy wykonać USG połówkowe i jak się do niego przygotować?

USG połówkowe to badanie ultrasonograficzne wykonywane w połowie ciąży – w II trymestrze, między 18 a 22 tygodniem. USG połówkowe służy ocenie rozwoju płodu pod kątem wad rozwojowych. W czasie badania określa się też położenie łożyska, wiek i płeć dziecka. Kiedy najlepiej jest wykonać badanie, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jakie są normy?
USG w połowie ciąży
Źródło: 123RF
W skrócie
  • USG połówkowe jest drugim, obowiązkowym badaniem USG w ciąży. Należy wykonać je pomiędzy 18. a 22. tygodniem.
  • To badanie pozwala wykryć wiele chorób i nieprawidłowości zawiązanych z rozwojem płodu. Powinien wykonywać je specjalista z odpowiednim certyfikatem, przy użyciu czułego sprzętu.
  • USG połówkowe jest całkowicie bezpieczne zarówno dla mamy, jak i dziecka. Wykonuje się je przez powłoki brzuszne i nie wymaga specjalnego przygotowania.
SPRAWDŹ TEŻ: Jakie są obowiązkowe badania w ciąży?
Spis treści

Reklama

Co to jest USG połówkowe?

USG połówkowe jest drugim z obowiązkowych badań ultrasonograficznych, które wykonać powinna ciężarna w przebiegu ciąży. USG połówkowe jest przesiewowym badaniem prenatalnym, służącym ocenie poszczególnych organów oraz funkcji życiowych płodu pod kątem ewentualnych wad rozwojowych w obrębie zewnętrznych i wewnętrznych części organizmu, takich jak czaszka, kręgosłup, kończyny, twarz, serce, płuca, nerki, żołądek, jelita, układ nerwowy.

Ocenia się biometrię płodu i jego anatomię, wykonywana jest echokardiografia, określane położenie łożyska i obecność płynu owodniowego. Zazwyczaj USG połówkowe pozwala też bezsprzecznie określić płeć dziecka, aczkolwiek rodzice mogą poprosić lekarza przeprowadzającego badanie o nieujawnianie tej informacji. Tego typu badanie ultrasonograficzne wykonuje się przez powłoki brzuszne, jest więc całkowicie nieinwazyjne, bezbolesne i bezpieczne dla matki oraz dziecka. 

Kiedy wykonujemy USG połówkowe?

Rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne kalendarz badań w ciąży, uwzględnia wykonanie USG w następujących terminach:

  • do 10 tygodnia ciąży (nieobowiązkowo),
  • w 11-13 tygodniu ciąży (obowiązkowo),
  • w 18-22 tygodniu ciąży (obowiązkowo),
  • w 28-32 tygodniu ciąży (obowiązkowo).

USG połówkowe jest drugim z badań obowiązkowych, wykonywanym pomiędzy 18 a 22 tygodniem ciąży. To środkowy, drugi trymestr, mniej więcej połowa ciąży – stąd nazwa. Mniej więcej w tym samym czasie ciężarna powinna poddać się też innym istotnym oraz obowiązkowym badaniom połówkowym, do których zaliczyć można morfologię krwi, przeciwciała anty-Rh oraz parametry moczu (15-20 tydzień), a także test stężenia cukru we krwi po ustnym podaniu 75 g glukozy (21-26 tydzień). 

Reklama

Co wykrywa USG połówkowe?

USG połówkowe określa szereg parametrów, pozwalając na ocenę ewentualnych nieprawidłowości dotyczących budowy i funkcjonowania organów, a także rozwoju płodu:

  • biometria – szacunkowa masa i wiek płodu;
  • wymiar dwuciemieniowy główki płodu (BPD);
  • obwód główki płodu (HC);
  • obwód brzucha płodu (AC);
  • długość kości udowej (FL);
  • ocena głowy płodu, w tym: ciągłość czaszki (brak defektów kostnych), rozmiar (na podstawie pomiarów BPD i HC), kształt czaszki, gęstość mineralna;
  • ocena twarzy płodu – obecność oczodołów, profil twarzy, ocena ust, kontrola górnej wargi pod kątem ewentualnego rozszczepu;
  • ocena szyi płodu pod kątem obecności niepożądanych mas, takich jak wodniak szyi;
  • ocena klatki piersiowej płodu: wielkość i położenie serca, budowa serca (uwidocznienie 4 jam), a także czynność serca, echogenność płuc, kształt i krzywizna żeber;
  • ocena jamy brzusznej płodu: położenie i kształt żołądka, prawidłowe ułożenie nieposzerzonych jelit, obecność obu nerek oraz pęcherza moczowego;
  • ocena szkieletu płodu, w tym prawidłowość rozwoju kręgosłupa i czterech kończyn;
  • przyczep pępowiny - pod kątem ewentualnych zaburzeń ciągłości jamy brzusznej;
  • ocena łożyska – położenie łożyska w stosunku do ujścia szyjki macicy;
  • ilość płynu owodniowego;
  • płeć dziecka.

USG połówkowe – normy

W przypadku tak specjalistycznych badań, jak USG płodu wyniki musi interpretować specjalista. Jeśli chodzi o parametry ilościowe, najczytelniejsza dla rodziców jest informacja dotycząca masy i wielkości dziecka. W 22 tygodniu ciąży średnia masa płodu wynosi około 470 gramów przy możliwym wychyleniu plus/minus 100 gramów (większość dzieci waży w tym okresie ciąży między 370 a 570 gramów). 

Przeciętna długość dziecka szacowana od czubka głowy do pięt (CHL) wynosi około 28 centymetrów (norma: +/- 40 mm), zaś wymiar ciemieniowo-siedzeniowy (CRL, od czubka głowy do kości ogonowej), jest około 10 cm. mniejszy. Wymiar ciemieniowy główki (BPD, szerokość od ciemienia do ciemienia) w 22 tygodniu dochodzi do około 5 centymetrów (+/- 10 mm).

Jeśli chodzi natomiast o parametry jakościowe, lekarz na obrazie uzyskanym w czasie badania USG powinien dostrzec m.in. prawidłowo ukształtowaną twarzoczaszkę bez uwidocznionych struktur mózgowych, z wyraźnym zaznaczeniem oczodołów, bez rozdwajającej się wargi górnej. Obraz obu półkul mózgowych powinien być symetryczny.

Żołądek płodu powinien się znajdować po lewej stronie, jelita w jamie brzusznej. Serce musi wykazywać prawidłową czynność, a w jego budowie należy wyróżnić 4 jamy. Płuca – bez mas patologicznych, zbiorników płynowych i przesunięcia śródpiersia. Kończyny – cztery, w tym dwie dolne i dwie górne.

Reklama

Jak się przygotować do USG połówkowego?

USG połówkowe jest badaniem nie wymagającym od ciężarnej żadnego przygotowania. Jedyne zalecenie – do gabinetu powinno przyjść się z pełnym pęcherzem, co w praktyce może się okazać dużą uciążliwością, jeśli w poradni jest kolejka, a badanie nie odbywa się o wyznaczonej godzinie.

Istotną kwestią, którą warto poruszyć w tym miejscu, jest termin wykonania badania. Dlaczego należy wykonać je pomiędzy 18 a 22 tygodniem? W tym czasie najlepiej widoczne są wszystkie struktury ciała dziecka.

Teoretycznie można przeprowadzić USG połowkowe w 18 tygodniu. W praktyce lekarze zalecają, aby wybrać się na nie pod koniec zalecanego okresu, a więc bliżej 22 tygodnia. Powód: w ciągu owych 4 tygodni dziecko niemal dwukrotnie zwiększa swoje wymiary – im płód większy, tym bardziej precyzyjny może być ogląd jego struktur anatomicznych.

Reklama

Jak wygląda USG połówkowe?

USG połówkowe jest badaniem całkowicie nieinwazyjnym, bezbolesnym i nieszkodliwym dla matki oraz dziecka. Jest to badanie, które wykonuje się przez powłoki brzuszne (a nie dopochwowo, jak ma to miejsce w przypadku pierwszego, nieobowiązkowego USG przed 10 tygodniem ciąży).

Po ułożeniu pacjentki na plecach, lekarz nakłada na jej brzuch specjalny wodny żel, a następnie przykłada sondę. Na ekranie komputera pojawia się obraz dziecka. Standardem jest widok dwuwymiarowy (2D), czyli charakterystyczny jasny zarys płodu na ciemnym tle. W ostatnich latach w gabinetach ginekologicznych coraz częściej można jednak spotkać urządzenia 3D oaz 4D. Pierwsze z nich daje obraz trójwymiarowy, trzecie zaś – trójwymiarowy w czasie rzeczywistym, czyli de facto, film ukazujący maleństwo w brzuchu matki. 

Reklama

O co pytać lekarza w czasie USG połówkowego?

Ze względu na to, że to USG jest bardzo ważnym i dokładnym badaniem, wiele kobiet zastanawia się czy należy przygotować sobie pytania do lekarza. Należy zaznaczyć, że specjalista powinien dokładnie sprawdzić wszystkie wspomniane wcześniej aspekty i poinformować o nich przyszłą mamę.

Jednak jeśli pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości wiązane ze stanem zdrowia mamy czy dziecka, warto o nie zapytać, gdyż stres i niepewność nie są wskazane w tym wyjątkowym stanie. Lekarz z pewnością, jeśli tylko będzie miał wiedzę w tym zakresie, udzieli odpowiedzi, a w razie konieczności skieruje na dodatkowe badania.

Natomiast jeśli mama nie ma żadnych wątpliwości, może zapytać (jeśli specjalista wcześniej o tym nie informował) o płeć dziecka, szacowany termin porodu, a także możliwość wydrukowania zdjęcia maluszka. Obecnie wykonywanie są także badania USG połówkowe 3D, a nawet 4D.

Złe wyniki USG połówkowego

Jeśli pojawią się nieprawidłowości w wynikach, prawdopodobnie lekarz zaleci dodatkowe badania, np. inwazyjne badania prenatalne. Dopasuje je odpowiednio do potrzeb mamy i dziecka.

Co ważne, złe wyniki nie muszą od razu oznaczać poważnych wad rozwojowych. Z diagnozą należy zaczekać do czasu wykonania zaawansowanych badań prenatalnych. Warto pamiętać, że obecnie postęp medycyny pozwala na leczenie wielu schorzeń nawet w życiu płodowym dziecka.

Ile kosztuje USG połówkowe?

Każda kobieta w Polsce ma prawo do bezpłatnej opieki ginekologicznej w ciąży. W ramach uprawnień można więc wykonać za darmo, z refundacją NFZ, wszystkie badania określone jako obowiązkowe. W tym USG połówkowe. Warunek – lekarz prowadzący ciążę musi mieć podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Jeśli pacjentka zdecyduje się na wykonanie badania odpłatnie, cena będzie zależeć od standardu usługi. Za tradycyjne USG formacie 2D (dwuwymiarowe) zapłacić należy około 200 złotych. USG 3D/4D kosztuje około 350 złotych. Za dodatkową opłatą (50-100 zł) klinika nagra film 4D na płytę DVD. W niektórych poradniach dodatkowo należy zapłacić za konsultację lekarską.

Czytaj również

Bibliografia

  • Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
  • G. H. Bręborowicz, „Położnictwo i ginekologia”, wyd. PZWL, Warszawa, 2007.
  • Jabaz D, Abed M. Sonography 2nd Trimester Assessment, Protocols, And Interpretation. [Updated 2021 Jun 3]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK570574/
  • Torloni, M.R., Vedmedovska, N., Merialdi, M., Betrán, A.P., Allen, T., González, R. and Platt, L.D., Safety of ultrasonography in pregnancy: WHO systematic review of the literature and meta-analysis. Ultrasound Obstet Gynecol, https://doi.org/10.1002/uog.6328
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Parenting
Przeczytaj artykuł
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Lekarz podczas zabiegu na sali operacyjnej
Przeczytaj artykuł
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Próba krwi do badania poziomu ALT
Przeczytaj artykuł
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
Badanie raka prostaty dzięki PSA
Podobne artykuły
WBC morfologia - norma, wyniki i ich interpretacja
USG 3D - kiedy najlepiej zrobić to badanie w ciąży? Cena
Tomografia płuc - wyniki i cena. Jak się przygotować?
RTG płuc (prześwietlenie płuc) - jak się przygotować?
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Reklama


Czym jest long covid? 😷
Trwa nawet do 12 tygodni 🤧