USG połówkowe - kiedy zrobić i jak się przygotować?

USG w połowie ciąży
Źródło: 123RF
USG połówkowe to badanie ultrasonograficzne wykonywane w połowie ciąży – w II trymestrze, między 18 a 22 tygodniem. USG połówkowe służy ocenie rozwoju płodu pod kątem wad rozwojowych. W czasie badania określa się też położenie łożyska, wiek i płeć dziecka. Kiedy najlepiej jest wykonać badanie, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jakie są normy?

Co to jest USG połówkowe?

USG połówkowe jest drugim z obowiązkowych badań ultrasonograficznych, które wykonać powinna ciężarna w przebiegu ciąży. USG połówkowe jest przesiewowym badaniem prenatalnym, służącym ocenie poszczególnych organów oraz funkcji życiowych płodu pod kątem ewentualnych wad rozwojowychw obrębie zewnętrznych i wewnętrznych części organizmu, takich jak czaszka, kręgosłup, kończyny, twarz, serce, płuca, nerki, żołądek, jelita, układ nerwowy. Ocenia się biometrię płodu i jego anatomię, wykonywana jest echokardiografia, określane położenie łożyska i obecność płynu owodniowego. Zazwyczaj USG połówkowe pozwala też bezsprzecznie określić płeć dziecka, aczkolwiek rodzice mogą poprosić lekarza przeprowadzającego badanie o nieujawnianie tej informacji. Tego typu badanie ultrasonograficzne wykonuje się przez powłoki brzuszne, jest więc całkowicie nieinwazyjne, bezbolesne i bezpieczne dla matki oraz dziecka. 

Kiedy wykonujemy USG połówkowe?

Rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne kalendarz badań w ciąży, uwzględnia wykonanie USG w następujących terminach:

  • do 10 tygodnia ciąży (nieobowiązkowo),
  • w 11-13 tygodniu ciąży (obowiązkowo),
  • w 18-22 tygodniu ciąży (obowiązkowo),
  • w 28-32 tygodniu ciąży (obowiązkowo).

USG połówkowe jest drugim z badań obowiązkowych, wykonywanym pomiędzy 18 a 22 tygodniem ciąży. To środkowy, drugi trymestr, mniej więcej połowa ciąży – stąd nazwa. Mniej więcej w tym samym czasie ciężarna powinna poddać się też innym istotnym oraz obowiązkowym badaniom, do których zaliczyć można morfologię krwi, przeciwciała anty-Rh oraz parametry moczu (15-20 tydzień) a także test stężenia cukru we krwi po ustnym podaniu 75 g glukozy (21-26 tydzień). 

Co wykrywa USG połówkowe?

USG połówkowe określa szereg parametrów, pozwalając na ocenę ewentualnych nieprawidłowości dotyczących budowy i funkcjonowania organów, a także rozwoju płodu:

  • biometria – szacunkowa masa i wiek płodu;
  • wymiar dwuciemieniowy główki płodu (BPD);
  • obwód główki płodu (HC);
  • obwód brzucha płodu (AC);
  • długość kości udowej (FL);
  • ocena głowy płodu, w tym: ciągłość czaszki (brak defektów kostnych), rozmiar (na podstawie pomiarów BPD i HC), kształt czaszki, gęstość mineralna;
  • ocena twarzy płodu – obecność oczodołów, profil twarzy, ocena ust, kontrola górnej wargi pod kątem ewentualnego rozszczepu;
  • ocena szyi płodu pod kątem obecności niepożądanych mas, takich jak wodniak szyi;
  • ocena klatki piersiowej płodu: wielkość i położenie serca, budowa serca (uwidocznienie 4 jam) a także czynność serca, echogenność płuc, kształt i krzywizna żeber;
  • ocena jamy brzusznej płodu: położenie i kształt żołądka, prawidłowe ułożenie nieposzerzonych jelit, obecność obu nerek oraz pęcherza moczowego;
  • ocena szkieletu płodu, w tym prawidłowość rozwoju kręgosłupa i czterech kończyn;
  • przyczep pępowiny - pod kątem ewentualnych zaburzeń ciągłości jamy brzusznej;
  • ocena łożyska – położenie łożyska w stosunku do ujścia szyjki macicy;
  • ilość płynu owodniowego;
  • płeć dziecka.

USG połówkowe – normy

W przypadku tak specjalistycznych badań, jak USG płodu, interpretacja wyników należy do lekarza. Jeśli chodzi o parametry ilościowe, najczytelniejsza dla rodziców jest informacja dotycząca masy i wielkości dziecka. W 22 tygodniu ciąży średnia masa płodu wynosi około 470 gramprzy możliwym wychyleniu plus/minus 100 g (większość dzieci waży w tym okresie ciąży między 370 a 570 gram). Przeciętna długość dziecka szacowana od czubka głowy do pięt (CHL) wynosi około 28 centymetrów(norma: +/- 40 mm), zaś wymiar ciemieniowo-siedzeniowy (CRL, od czubka głowy do kości ogonowej), jest około 10 cm. mniejszy. Wymiar ciemieniowy główki (BPD, szerokość od ciemienia do ciemienia) w 22 tygodniu dochodzi do około 5 centymetrów (+/- 10 mm). Jeśli chodzi natomiast o parametry jakościowe, lekarz na obrazie uzyskanym w czasie badania USG powinien dostrzec m.in. prawidłowo ukształtowaną twarzoczaszkę bez uwidocznionych struktur mózgowych, z wyraźnym zaznaczeniem oczodołów, bez rozdwajającej się wargi górnej. Obraz obu półkul mózgowych powinien być symetryczny. Żołądek płodu powinien się znajdować po lewej stronie, jelita w jamie brzusznej. Serce musi wykazywać prawidłową czynność, a w jego budowie należy wyróżnić 4 jamy. Płuca – bez mas patologicznych, zbiorników płynowych i przesunięcia śródpiersia. Kończyny – cztery, w tym dwie dolne i dwie górne.

Jak się przygotować do USG połówkowego?

USG połówkowe jest badaniem nie wymagającym od ciężarnej żadnego przygotowania. Jedyne zalecenie – do gabinetu powinno przyjść się z pełnym pęcherzem, co w praktyce może się okazać dużą uciążliwością, jeśli w poradni jest kolejka, a badanie nie odbywa się o wyznaczonej godzinie. Istotną kwestią, którą warto poruszyć w tym miejscu, jest termin wykonania badania. Teoretycznie można je przeprowadzić już w 18 tygodniu. W praktyce lekarze zalecają, aby na USG połówkowe wybrać się pod koniec zalecanego okresu, a więc bliżej 22 tygodnia. Powód: w ciągu owych 4 tygodni dziecko niemal dwukrotnie zwiększa swoje wymiary – im płód większy, tym bardziej precyzyjny może być ogląd jego struktur anatomicznych. Z drugiej jednak strony, nie należy z badaniem zwlekać do ostatniego dnia. Rezerwa czasowa może się okazać niezbędna w dramatycznej sytuacji, kiedy USG połówkowe uwidoczni ciężkie wady płodu, a matka podejmie na tej podstawie decyzję o usunięciu ciąży. Wbrew mitom nie istnieje w polskim prawodawstwie sztywna granica, jednak opierając się na sądowych orzeczeniach, w praktyce szpitale wykonują aborcję maksymalnie do 22-24 tygodnia ciąży(jeśli została stwierdzona ciężka i nieodwracalna wada płodu lub nieuleczalna choroba zagrażająca życiu dziecka).

Jak wygląda USG połówkowe?

USG połówkowe jest badaniem całkowicie nieinwazyjnym, bezbolesnym i nieszkodliwym dla matki oraz dziecka. Jest to badanie, które wykonuje się przez powłoki brzuszne (a nie dopochwowo, jak ma to miejsce w przypadku pierwszego, nieobowiązkowego USG przed 10 tygodniem ciąży). Po ułożeniu pacjentki na plecach, lekarz nakłada na jej brzuch specjalny wodny żel, a następnie przykłada sondę. Na ekranie komputera pojawia się obraz dziecka. Standardem jest widok dwuwymiarowy (2D), czyli charakterystyczny jasny zarys płodu na ciemnym tle. W ostatnich latach w gabinetach ginekologicznych coraz częściej można jednak spotkać urządzenia 3D oaz 4D. Pierwsze z nich daje obraz trójwymiarowy, trzecie zaś – trójwymiarowy w czasie rzeczywistym, czyli de facto, film ukazujący maleństwo w brzuchu matki. 

Ile kosztuje USG połówkowe?

Każda kobieta w Polsce ma prawo do bezpłatnej opieki ginekologicznej w ciąży.W ramach uprawnień można więc wykonać za darmo, z refundacją NFZ, wszystkie badania określone jako obowiązkowe. W tym – USG połówkowe. Warunek – lekarz prowadzący ciążę musi mieć podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jeśli pacjentka zdecyduje się na wykonanie badania odpłatnie, cena będzie zależeć od standardu usługi. Za tradycyjne USG formacie 2D (dwuwymiarowe) zapłacić należy około 200 złotych. USG 3D/4D kosztuje około 350 złotych. Za dodatkową opłatą (50-100 zł) klinika nagra film 4D na płytę DVD. W niektórych poradniach dodatkowo należy zapłacić za konsultację lekarską.

Czytaj też:

 

Bibliografia

  • Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – Polskie Towarzystwo Ginekologiczne

Oceń artykuł

(liczba ocen 13)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA