Antybiogram - co to takiego i jaka jest cena badania

Osbowa poddawana badaniu mikrobiologicznemu
Źródło: 123RF

Autor

Joanna Barczykowska

Antybiogram to badanie mikrobiologiczne, na podstawie którego można dobrać antybiotyk, który będzie skuteczny w leczeniu infekcji bakteryjnych. W niektórych krajach to standardowa procedura przed rozpoczęciem każdej antybiotykoterapii, bo dzięki antybiogramowi lekarz nie leczy pacjenta na wyczucie.

Leczenie antybiotykami jest skuteczne tylko wtedy, gdy bakterie, które atakują organizm są wrażliwe na substancje zawarte w leku. Badaniem mikrobiologicznym pozwalającym ocenić, czy w organizmie występują szczepy bakterii oporne na dany antybiotyk jest antybiogram, który w wielu krajach (np. Francji, Niemczech, Danii, Szwajcarii) wykonywany jest obowiązkowo przed przepisaniem antybiotyku. Antybiogram jest najlepszą metodą sprawdzenia, czy leczenie okaże się skuteczne (choć nie daje 100-procentowej pewności). Systematycznie rosnąca liczba szczepów opornych na antybiotyki jest wielkim problemem współczesnej medycyny. Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych aż 70 procent szczepów bakterii wywołujących zakażenia szpitalne jest opornych na co najmniej jeden antybiotyk.  

Za główna przyczynę problemów uznaje się nadużywanie antybiotyków, zwłaszcza w sytuacjach, gdy pacjent ma infekcję wirusową, a nie bakteryjna. Najczęściej antybiotyki bezpodstawnie są przepisywane przy wirusowych zakażeniach górnych dróg oddechowych w sezonach przeziębień i grypy. Innymi przyczynami wzrostu lekoopornych szczepów bakterii jest to, że pacjenci przerywają kuracje, gdy poczują się lepiej, a przerwana terapia nie pozwala na całkowita eliminację patogenu. Podobnie jest zresztą, gdy dawka antybiotyku jest zbyt mała.

Oporność na antybiotyki może być pierwotna, kiedy wynika z naturalnej budowy mikroorganizmu, która powstrzymuje działanie antybiotyku lub nabyta, gdy oporność powstała w wyniku mutacji genów lub wtórnej odporności.

Antybiogram przebieg

Antybiogram polega na pobraniu wymazu od chorego i wyhodowaniu z próbki szczepu bakterii, która wywołała chorobę. Próbka pobrana jest najczęściej z miejsca, w obrębie którego rozwija się zakażenie. Do badania można oddać:

  • wymaz z rany
  • wymaz z wrzodu
  • wymaz z krosty
  • wymaz z błon śluzowych (np. nosa/gardła/ucha)
  • wymaz z cewki moczowej
  • wymaz ze spojówki i rogówki oka
  • wymaz z pochwy
  • wymaz z okolic odbytu
  • płyny ustrojowe takie jak mocz, żółć, płyn stawowy, płyn opłucnowy, płyn owodniowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, krew (przy infekcji ogólnoustrojowej)

Pobrana próbka jest hodowana na specjalnej pożywce. Jeśli znajduje się w niej bakteria będzie widoczna już po kilku godzinach, potem można przystąpić do oceny wrażliwości bakterii na antybiotyki. Po dobie inkubacji w temperaturze ok. 37 st. C można już określić, które antybiotyki działają na wyhodowana bakterię, a które są nieskuteczne.

Wynik antybiogramu określa, czy dany szczep jest wrażliwy (antybiotyk podaje się w tradycyjnych dawkach), średniowrażliwy (może wymagać większej dawki leku) lub oporny (trzeba szukać innego rodzaju antybiotyku).

Antybiogram przygotowanie

Każdy rodzaj badania wymaga nieco innych przygotowań. Jeśli wykonujemy posiew moczu z antybiogramem, pacjent przed oddaniem moczu do analizy powinien być na czczo (podobnie jak przy pobieraniu krwi do antybiogramu). Przed antybiogramem moczu trzeba zaopatrzyć się w specjalny sterylny pojemnik, który można kupić w każdej aptece, ważne jest także dokładne umycie okolic cewki moczowej.  Antybiogram moczu wymaga też tego, żeby powstrzymać się od mikcji przez 4 godziny przed pobraniem próbki.

Przed wykonaniem badania pacjent powinien odstawić leki działające miejscowo, które mogą zafałszować wynik. Konieczność taka jest np. przy antybiogramie gardła czy nosa.

Antybiogram pochwy

W ginekologii zalecany jest często pacjentkom posiew z pochwy z antybiogramem. Dzięki badaniu można  zdiagnozować przyczyny infekcji dróg rodnych, zaburzeń flory bakteryjnej i ewentualną obecności grzybów w pochwie. U kobiet w ciąży jest to rodzaj badania przesiewowego. Wykonuje się je ok. 37. tygodnia ciąży, po to żeby wykryć np. obecność bakterii paciorkowca z grupy B.

Kobiety skierowane na antybiogram pochwy powinny pamiętać o kilku ważnych zasadach:

  • badanie wykonuje się najczęściej kilka dniu po zakończeniu miesiączki
  • przed badaniem zachowujemy wstrzemięźliwość seksualną
  • przed badaniem nie robimy irygacji pochwy
  • przed badaniem rezygnujemy z leków dopochwowych

Kobieta sama nie pobiera próbki do antybiogram pochwy. Robi to ginekolog za pomocą   wziernika dopochwowego i specjalnej szpatułki. Wymaz pobierany jest z ujścia szyjki macicy, ale może być także pobrany z okolic cewki moczowej, sromu i ścian pochwy.

Na wynik trzeba poczekać ok. 2 tygodni.

Posiew nasienia z antybiogramem

Posiew nasienia z antybiogramem jest najczęściej zalecany, gdy pacjent cierpi na stan zapalny  układzie moczowo-płciowego lub, gdy inne badania wykazały zwiększoną obecność leukocytów w nasieniu. Pacjent sam oddaje próbkę do badania i musi zachować szczególną troskę o to, żeby próbka nie została niczym zanieczyszczona. Dlatego wcześniej musi kupić sterylny pojemnik, przed pobraniem próbki oddać mocz, następnie dokładnie umyć mydłem członek i ręce. Wytrzeć się do sucha (najlepiej jednorazowym ręcznikiem) i przystąpić do pobierania nasienia.  

Antybiogram cena

Jeśli lekarz nie zleci antybiogramu w ramach standardowego leczenia, pacjent może wykonać badanie prywatnie. Koszty antybiogramu nie są duże i wahają się od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych, w zależności od rodzaju badania i laboratorium, które je wykonuje.

Oceń artykuł

(liczba ocen 20)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA