Mdłości po jedzeniu: przyczyny i inne objawy. Co robić?

Mdłości po jedzeniu występują na skutek schorzeń i zaburzeń układu trawiennego, ale też nerwowego, hormonalnego, sercowo-naczyniowego czy emocjonalnego. Zobacz, jakie są przyczyny nudności po spożyciu posiłku, jakie towarzyszą im objawy dodatkowe, a także – co robić, jak leczyć, jakie leki przyjmować, gdy nawracający odruch wymiotny uniemożliwia codzienne funkcjonowanie.
Kobieta odczuwa mdłości
źródło:123RF

Spis treści

Czym są mdłości po jedzeniu?

Pojęcie mdłości po jedzeniu oznacza nieodpartą potrzebę zwrócenia spożytego posiłku. Uczucie to zazwyczaj jest silne i nieprzyjemne. Możliwe jest wystąpienie odruchu wymiotnego, związanego ze skurczem mięśni brzucha i klatki piersiowej, jednak nie w każdym przypadku nudności prowadzą do wydalenia treści pokarmowych przez usta. 

Nudności, wraz z wymiotami, klasyfikowane są jako choroby czynnościowe żołądka i dwunastnicy, należy jednak pamiętać, że podłoże tego typu objawów nie zawsze związane jest z nieprawidłowościami w obrębie samego układu trawiennego.

Dlatego do postawienia właściwej diagnozy niezbędny często jest szereg badań endoskopowych oraz laboratoryjnych, a także dokładny wywiad lekarski dotyczący takich okoliczności, jak:

  • czas pomiędzy spożyciem posiłku, a wystąpieniem mdłości;
  • rodzaj, ilość, świeżość spożytego pokarmu;
  • powtarzalność występowania nudności po jedzeniu;
  • wszelkie obserwowane dotąd nietolerancje pokarmowe;
  • dodatkowe objawy współwystępujące;
  • informacje o aktualnych oraz przebytych schorzeniach;
  • dane dotyczące wszystkich przyjmowanych leków. 

Przyczyny nudności po jedzeniu

Przyczyny nudności po jedzeniu są niezwykle zróżnicowane. Odruch wymiotny powstaje w odpowiedzi na sygnały napływające z żołądka, ale też klatki piersiowej (serce, płuca), narządu przedsionkowego usytuowanego w uchu wewnętrznym, a także ośrodków korowych i strefy chemoreceptorowej na dnie IV komory mózgu.

 Dlatego usiłując ustalić podłoże mdłości, należy potencjalnie wziąć pod uwagę następujące problemy zdrowotne:

  • nieżyt żołądkowo jelitowy o charakterze infekcyjnym, wywołany przez bakterie Staphylococus, Salmonella, Bacillus cereus czy Clostridium perfringens, a także rotawirusy i wirusy Norwalk;
  • zatrucie pokarmowe;
  • alergia, nadwrażliwość, nietolerancja pokarmowa;
  • niedrożność jelita cienkiego lub grubego;
  • choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy;
  • refluks żołądkowo-przełykowy;
  • zawał dolnej części mięśnia sercowego;
  • zaburzenia psychosomatyczne w przebiegu nerwicy wegetatywnej;
  • mdłości wywoływane na skutek reakcji lękowych;
  • bulimia, czyli żarłoczność psychiczna;
  • reakcje emocjonalne na przykre zapachy, smaki i widoki;
  • zaburzenia i choroby ośrodkowego układu nerwowego;
  • wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego;
  • niedokrwienie mózgu;
  • wzrost lub spadek ciśnienia tętniczego;
  • zaburzenia rytmu serca;
  • kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy;
  • mocznica;
  • choroba Addisona;
  • nowotwory i skutki uboczne ich leczenia (chemioterapia);
  • zaburzenia pracy tarczycy;
  • zmiany hormonalne w okresie ciąży;
  • choroba lokomocyjna;
  • błędy żywieniowe – jedzenie zbyt rzadkie lub zbyt częste, zbyt skąpe lub zbyt obfite, spożywanie nadmiernych ilości cukrów prostych i tłuszczów nasyconych;
  • działanie niepożądane przyjmowanych środków farmakologicznych, takich jak:
    • leki immunosupresyjne;
    • niesteroidowe leki przeciwzapalne;
    • leki hormonalne;
    • leki antyarytmiczne i hipotensyjne;
    • antybiotyki.

Odbijanie i inne objawy towarzyszące mdłościom po jedzeniu

Istotnym kryterium różnicującym, jeśli chodzi o przyczyny nudności, są dodatkowe objawy współwystępujące. Jednym z najczęściej występujących jest odbijanie. Pod pojęciem tym rozumiany jest silny odruch mający na celu wydalenie powietrza, które dostało się do żołądka, najczęściej wraz z przyjmowanym pokarmem. 

Odbijanie i mdłości po jedzeniu występują u osób, które kultywują złe nawyki żywieniowe, a więc jedzą szybko i niedbale, zasysając przy okazji duże ilości powietrza. Problem ten może mieć również podłoże psychiczne, oba objawy mogą być manifestacją zaawansowanych zaburzeń nerwicowo-lękowych. 

Inną potencjalną przyczyną jest zawał mięśnia sercowego, aczkolwiek wówczas symptomy te współwystępują z innymi, bardziej charakterystycznymi, takimi jak silny ból w klatce piersiowej i lewym ramieniu oraz paniczny lęk o własne życie. Tego typu problemy często świadczą też o różnego rodzaju dyspepsjach, czyli niestrawnościach – zaburzeniach czynnościowych układu pokarmowego, w tym jednak przypadku towarzyszyć im będą symptomy takie, jak silny ból brzucha, wzdęcia, gazy, być może zaparcia lub biegunki. 

Do tego należy dodać całą gamę zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego i związanych z nimi dodatkowych objawów, takich jak bladość skóry, potliwość, ślinotok. 

Mdłości po jedzeniu a nerwica

Bardzo często mdłości po posiłku są efektem nerwicy lękowej, czy wegetatywnej oraz innych tego typu problemów psychicznych. 

W przypadku uogólnionych bądź napadowych zaburzeń o charakterze lękowym, nudności potencjalnie współwystępują z takimi objawami, jak:

  • napady obezwładniającej, wszechogarniającej paniki;
  • nieokreślony i nie znajdujący uzasadnienia niepokój;
  • chęć ucieczki, schowania się;
  • uczucie duszności, przyspieszone bicie serca;
  • zawroty głowy, zaburzenia mowy i widzenia;

Pojedyncze ataki trwają zazwyczaj do 15-20 minut, tyle bowiem potrzebuje organizm, by wyprodukować i zmobilizować właściwe dawki adrenaliny, zwanej hormonem walki. 

W przypadku jednak nerwicy wegetatywnej, to właśnie adrenalina, wyrzucona w dużych ilości do walki z wyimaginowanym zagrożeniem, może być przyczyną pogłębienia się objawów psychosomatycznych, takich jak ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, mdłości. 

Co robić w przypadku nudności po jedzeniu?

Pojedynczy lub powtarzający się incydentalnie epizod nudności po jedzeniu nie powinien stanowić powodu do niepokoju, chyba że towarzyszą mu inne, bardzo silne symptomy świadczące na przykład o zawale serca czy niedokrwieniu mózgu. 

Zazwyczaj przyczyną jest zatrucie, ewentualnie infekcja określana potocznie jako grypa żołądkowa – gwałtowna w przebiegu, ale krótkotrwała i niezbyt groźna. Ponieważ występują wówczas silne wymioty lub biegunka, leczenie polega przede wszystkim na zapewnieniu właściwego nawodnienia oraz wyrównaniu równowagi elektrolitowej. 

Co na mdłości po jedzeniu? W przypadku, gdy nudności po jedzeniu mają charakter nawracający lub chroniczny, niezbędna jest konsultacja lekarska i wykonanie badań diagnostycznych. Po ustaleniu przyczyn, pacjent przez pewien czas może otrzymywać leki przeciwwymiotne. 

Do tej grupy zaliczane są takie środki, jak:

  • antagoniści receptora histaminowego H-1 (np. dimenhydrynat, cetyryzyna i inne);
  • antagoniści cholinergicznego receptora muskarynowego (hioscyna);
  • antagoniści receptora D-2 dopaminy (metoklopramid, domperidon, perfenazyna i inne);
  • selektywni antagoniści receptora dopaminy D-2 (haloperidol, droperidol);
  • antagoniści receptora serotoninowego 5-HT3 (ondansetron, granisetron, dolasetron);

Ważniejsze jednak są działania długofalowe, w tym przede wszystkim dotyczące sposobu żywienia. 

Konieczne zazwyczaj jest:

  • wprowadzenie regularności posiłków i ograniczenie ich wielkości;
  • redukcja lub całkowita eliminacja pokarmów słodkich i tłustych;

Do tego należy unikać aktywności fizycznej bezpośrednio po posiłku, nie należy też myć zębów tuż po wstaniu od stołu. Jeśli nudności mają podłoże nerwicowe, niezbędne może być wdrożenie działań psychoterapeutycznych. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Anna Mokrowiecka, Ewa Małecka-Panas, Nudności i wymioty, Pediatr Med Rodz 2010, 6 (4)
  • Andrzej Kawecki, Maciej Krzakowski, Chemotherapy- and radiotherapy-induced nausea and vomiting, Oncol Clin Pract 2018; 14

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

17905
Pytanie: Na co zwracasz uwagę wybierając suplementy na odporność?

  Skład

  Formę podania

  Producenta

  Opinie innych klientów

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!