Morfologia PCT - czym jest to badanie krwi?

Badanie poziomu PCT w osoczu krwi umożliwia rozpoznanie infekcji lub stanu zapalnego jeszcze przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów. To jedno z dokładniejszych i bardzo prostych badań określających przyczyny zakażenia wirusowego, bakteryjnego, grzybiczego czy chorób immunologicznych.

Morfologia PCT to badanie krwi polegające na oznaczeniu poziomu białka zwanego prokalcytoniną, które znajduje się w komórkach C tarczycy. Prokalcytonina jest potrzebna do powstawania biorącej udział w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu kalcytoniny. Poziom białka potrafi gwałtownie wzrosnąć przy infekcjach i różnego rodzaju stanach zapalnych, dlatego coraz częściej wykonuje się morfologię PCT, żeby diagnozować i monitorować stan zdrowia pacjenta.

PCT badanie krwi wskazanie

Morfologia PCT jest potrzebna przy:

  • diagnozowaniu infekcji bakteryjnych 
  • różnicowaniu zakażeń na bakteryjne i wirusowe (np. przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, zapaleniu wsierdzia i płuc)
  • monitorowaniu skuteczności leczenia
  • podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki
  • ocenie stanu zdrowia przed i po operacjach, transplantacjach i immunosupresji
  • diagnozowaniu sepsy
  • ogólnej infekcji u dzieci z zakażeniem układu moczowego

Co ważne badanie PCT jest w stanie wykryć infekcję, zanim pojawią się pierwsze symptomy choroby. Morfologia PCT pełni także bardzo ważna rolę w różnicowaniu infekcji u noworodków, które mają bardzo niedojrzały system odpornościowy. Z tego względu infekcja może mieć u nich bardzo szybki i dramatyczny przebieg.

Droga od miejscowej infekcji do sepsy jest u nich bardzo krótka, dlatego tak ważne jest zdiagnozowanie przyczyn infekcji i włączenie odpowiedniego leczenia. I choć u noworodków poziom PCT jest fizjologicznie podwyższony w pierwszych dwóch dniach życia, to przyjmuje się, że im cięższa infekcja, tym poziom PCT jest wyższy. Dzięki badaniu PCT można uniknąć nie tylko sepsy, ale także wstrząsu septycznego i uszkodzeń wielonarządowych a w konsekwencji śmierci dziecka. Czas odgrywa tu kluczową rolę, bo każda godzina opóźnienia zastosowania leczenia zwiększa ryzyko zgonu.

PCT badanie krwi - przebieg

Najczęściej badanie PCT polega na pobraniu od pacjenta próbki krwi (o. 20 mln). Na badanie należy zgłosić się na czczo, podobnie jak na zwykłe badanie morfologiczne krwi. Wartość prokalcytoniny w osoczu określa się w laboratorium dwiema metodami – ilościową i jakościową. Przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych może zaistnieć dodatkowa konieczność pobrania do badania próbki płynu mózgowo-rdzeniowego.

PCT wyniki

Niskie PCT w badaniu krwi jest dobrą wiadomością, bo przyjmuje się, że stężenie prokalcytoniny we krwi u zdrowego człowieka powinno wynosić mniej niż 0,5 ng/ml lub do 0,7 ng/ml w przypadku zastosowania innej metody oznaczenia stężenia tego białka (laboratoria wykonujące badania mają różne odczynniki oraz jednostki, dlatego normy mogą się między sobą różnić). Niepokój powinien wzbudzić każdy wynik przekraczający normy. W stanach chorobowych norma PCT może wzrosnąć ponad tysiąckrotnie.

PCT podwyższone

Jeśli normy są przekroczone nieznacznie, a poziom PCT nie przekracza 2 ng/ml u pacjenta rozwija się infekcja wirusowa, toczy się przewlekły stan zapalny lub pacjent cierpi na chorobę autoimmunologiczną. Niewielki wzrost stężenia prokalcytoniny może wiązać się także z:

  • zakażeniem bakteryjnym ograniczonym wyłącznie do określonego narządu
  • kolonizacją bakteryjną
  • stanem po zabiegach chirurgicznych
  • stanach po oparzeniach
  • fizjologicznym stanem noworodków (prawidłowa wartość jedynie do 3 doby życia)

Sytuacja staje się poważniejsza, jeśli wynik morfologii PCT przekracza 2ng/ml, bo może oznaczać:

  • ogólne zakażenie bakteryjne
  • zespół zaburzeń wielonarządowych
  • zakażenie grzybicze
  • malarię
  • sepsę

Znacznie podwyższone PTC często występuje także u zdrowych noworodków między 6. a 42. godziną życia.