Porady

Płytki krwi (trombocyty) - badanie, norma, wysoki i niski poziom

2017-04-18

Płytki krwi zwane trombocytami są morfotycznym składnikiem krwi i biorą udział w jej krzepnięciu. Patologicznym stanem, który musi być skonsultowany z lekarzem jest zarówno nadpłytkowość, jak i małopłytkowość. Zobacz czym grozi niski poziom płytek krwi, a czym zbyt wysoki.

Trombocyty, leukocyty (białe krwinki) oraz erytrocyty (czerwone krwinki) grają w jednej drużynie i są niezbędnym składnikiem ludzkiej krwi. Głównym zadaniem płytek krwi jest regulowanie procesu krzepnięcia i zatrzymywanie ewentualnego krwawienia. Trombocyty to najmniejsze we krwi komórki, które powstają w czerwonym szpiku kostnym, z prądem krwi płyną mimowolnie do śledziony (nie mają własnego jądra, więc są pozbawione możliwości ruchu). Tu są magazynowane i ulegają po czasie zniszczeniu.

W prostym badaniu krwi można określić, czy poziom płytek krwi jest odpowiedni, czy za niski lub za wysoki. Każde odchylenie od normy, czyli zarówno nadpłytkowość (trombocytoza) jak i małopłytkowość (trombocytopenia) jest stanem patologicznym wymagającym leczenia. W badaniu może się okazać także, że u pacjenta doszło do trombastenii, czyli upośledzenia funkcjonowania płytek krwi. 

Płytki krwi wskazania do badania

Raczej nie wykonuje się badań krwi, które określają sam poziom płytek krwi, zazwyczaj sprawdza się ich wartość przy ogólnej morfologii krwi, którą każdy pacjent powinien profilaktycznie zrobić co 12 miesięcy. Dodatkowe badanie morfologiczne warto wykonać, gdy istnieje podejrzenie, że chory ma zaburzony proces krzepnięcia krwi lub zaburzenia pracy śledziony. Lekarz najczęściej zleci badanie, jeśli pacjent skarży się na charakterystyczne objawy, m.in. na:

  • krwawienia w obrębie jamy ustnej, krwawienia dziąseł
  • długotrwałe krwawienie po zranieniu
  • siniaki, zwłaszcza dużego rozmiaru
  • krwawienia z nosa,
  • niewielkie krwawienia pod skórą wyglądające jak wysypka
  • krwiomocz
  • obfite miesiączki

Płytki krwi - norma

Średnia liczba trombocytów na mikrolitr krwi wynosi 237 tys. u mężczyzn i 266 tys. u kobiet. Przyjmuje się jednak, że norma płytek krwi mieści się w granicach 150 000–400 000 /µl. Wynik odbiegający od normy musi być skonsultowany z lekarzem, bo jeśli pacjent ma ilość płytek krwi poniżej dolnej granicy normy mamy do czynienia z trombocytopenią, jeśli powyżej też nie jest dobrze, bo pacjent cierpi na trombocytozę.

Płytki krwi poniżej normy

Objawy trombocytopenii są na tyle charakterystyczne, że nie trudno je zauważyć. Kłopoty z nadmiernym krwawieniem, zasinieniem i krzepnięciem krwi mogą wynikać z różnych przyczyn. Z jednej strony produkcja płytek krwi może być niewystarczająca, z drugiej płytki mogą być nadmiernie niszczone w krwiobiegu, śledzionie czy wątrobie (np. przez toksyny bakteryjne).

Niedobory płytek krwi występują przy:

  • anemii
  • niedoborach kwasu foliowego
  • niedoborach witaminy B12
  • białaczce
  • marskości wątroby
  • zapaleniu szpiku kostnego
  • niektórych chorobach autoimmunologicznych
  • chorobach zakaźnych (odra, mononukleoza)
  • przyjmowaniu leków wykorzystywanych w chemioterapii
  • nadużywaniu leków przeciwbólowych
  • terapii antybiotykami

Gdy wyniki badań są bardzo złe, a płytek skrajnie mało, może okazać się konieczna transfuzja krwi lub samych płytek.

Podwyższone płytki krwi

Nadpłytkowość nie daje już tak charakterystycznych objawów zewnętrznych. Trzeba się jednak skonsultować z lekarzem, gdy pacjenta męczą bóle głowy, pojawiają się u niego problemy ze wzrokiem i słuchem, a także, gdy odczuwa mrowienie lub pieczenie na stopach i rękach, a skóra jest tam ciepła i zaczerwieniona. Czasami zaburzenie to nie daje żadnych objawów i ujawnia się dopiero podczas przypadkowo podczas rutynowego badania krwi.

Zwiększona ilość trombocytów może występować u pacjentów z powodów fizjologicznych, ale nie wolno tego lekceważyć, bo podwyższone płytki krwi mogą prowadzić do powstawania groźnych dla życia zakrzepów i zatorów.

Trombocytoza może być również oznaką:

  • nadpłytkowości samoistnej
  • czerwienicy prawdziwej
  • anemii
  • białaczki
  • licznych infekcji i stanów zapalnych
  • uszkodzenia tkanek
  • niedoborów żelaza
  • nadużywania sterydów

Podwyższony poziom trombocytów może wystąpić po ciąży, po usunięciu śledziony, a także po intensywnym wysiłku fizycznym.

Czytaj też:

Zobacz także

Wiadomości
Zwężenie tętnic szyjnych
Wiadomości
5 technologii, które służą zdrowiu na co dzień
Wiadomości
ABC badań przesiewowych w kierunku raka piersi
Wiadomości
Alergia: czy testy skórne mogą uczulać dziecko?
Wiadomości
Alergia: czym są testy kompleksowe?

Dołącz do nas