Ugryzienie kleszcza - co zrobić po ukąszeniu kleszcza?

Kleszcze są niebezpiecznymi nosicielami chorób zakaźnych, takich jak borelioza, babeszjoza, czy odkleszczowe zapalenie mózgu. Ukąszenie kleszcza nie jest bolesne, ale jego konsekwencje mogą być bardzo poważne. Szacuje się, że nawet 20% populacji w Europie Środkowej jest nosicielami bakterii wywołującej boreliozę (bakteria Borrelia Burgdorferi). Jak zachować się w przypadku ukąszenia przez kleszcza? Na co zwracać uwagę, obserwując miejsce ukłucia? Oto kilka przydatnych informacji i wskazówek.
Specjalista wyciagający kleszcza z ciała człowieka
Źródło: 123RF
  • Kleszcze to niewielkie pajęczaki, które żywią się krwią. Na swoje ofiary czają się przede wszystkim wśród traw i krzewów oraz na drzewach, skąd opadają na ofiary.
  • Kleszcze bywają nosicielami wielu chorób, jak borelioza, tularemia, odkleszczowe zapalenie mózgu, czy babeszjoza. Nie jest to jednak reguła. Po ugryzieniu należy obserwować ciało i weryfikować widoczne objawy.
  • W przypadku ukąszenia przez kleszcza, pajęczaka można usunąć samodzielnie. Istnieje na to kilka bezpiecznych metod, np. przy użyciu specjalnego narzędzia, pęsety lub długopisu.
SPRAWDŹ TEŻ: Badanie kleszcza na boreliozę – jak wykonać? Wyniki i cena badania
Spis treści

Ukąszenie kleszcza może doprowadzić do szeregu nieprzyjemnych dolegliwości, dlatego szczególnie w okresie wiosennym i jesiennym należy pamiętać o odpowiednim stroju i dokładnym sprawdzaniu ciała każdego wieczoru.

Wybierając się do lasu, na łąkę czy do parku najlepiej zdecydować się na długie spodnie i skarpetki, a także nakrycie głowy. W przypadku dzieci jest to również ważne – na wózek można dodatkowo założyć moskitierę.

Nie wolno zapominać o psach, które są szczególnie narażone na obecność pajęczaków, gdyż czworonogi uwielbiają biegać po wysokich trawach czy lesie. Na rynku dostępnych jest także wiele preparatów, jak spray na kleszcze, krople, opaska, czy kremy. Jednak co robić, gdy znajdziemy kleszcza na skórze u siebie, pociechy lub zwierzaka?

Jak wygląda kleszcz?

Na początek warto wiedzieć, jak wygląda kleszcz. Jest to pasożyt małych rozmiarów, którego można spotkać praktycznie wszędzie. Uwielbiają bytować w zacienionych miejscach, na paprociach, drzewach czy wysokich trawach, dlatego nawet spędzanie czasu na balkonie może wiązać się z ugryzieniem przez kleszcza.

Kleszcz wyglądem przypomina niewielki, odstający pieprzyk. Co ważne, sam moment ugryzienia jest bezbolesny - właśnie dlatego jedyną skuteczną metodą jest kontrolowanie stanu swojego ciała. Warto wiedzieć, że kleszcze lubią szczególnie cienką skórę w trudno dostępnych miejscach np. za uszami, w pachwinach czy na szyi.

Atak kleszczy - jak kleszcze polują na ofiary?

Kleszcze najczęściej spadają na człowieka, zwisając z wysokiej trawy lub innej roślinności. Pajęczaka przyciąga ciepło i wydychany dwutlenek węgla. Kleszcze nie mogą obyć się bez krwi dłużej niż tydzień po odpadnięciu od swojego ostatniego żywiciela.

Po przyczepieniu się do człowieka kleszcz zaczyna ssać jego krew. W tym samym czasie wstrzykuje też specjalne substancje ułatwiające mu posilanie się. Niestety, bardzo często razem z tymi względnie nieszkodliwymi związkami (wywołującymi ewentualnie krótkotrwałe swędzenie) pajęczaki aplikują ofiarom drobnoustroje chorobotwórcze, prowadzące do odkleszczowego zapalenia mózgu, boreliozy i innych.

Jak chronić się przed kleszczami?

Nie istnieją sposoby, które dadzą nam 100-procentową pewność uniknięcia ukąszenia kleszcza, jednak wiele metod skutecznie obniża poziom ryzyka w tej kwestii. By zmniejszyć ryzyko ugryzienia przez kleszcza, należy:

  • nosić jasne ubrania, na których pajęczaki będą widoczne, zanim dotrą do skóry;
  • ubierać wysokie obuwie, osłaniające kostki;
  • wsuwać spodnie w buty, by ograniczyć liczbę dróg do skóry;
  • używać wysokiej jakości środków odstraszających kleszcze i dokładnie się nimi spryskiwać.

Szczególnie dużo kleszczy spotyka się w okresie letnim, który nie sprzyja chęci osłaniania ciała. Mimo wszystko, zwłaszcza planując dłuższe leśne wyprawy, stawiaj na ubrania z długim rękawem. W dzisiejszych czasach istnieje wiele materiałów, które umożliwiają zachowanie komfortu termicznego pomimo szczelnego przykrycia skóry.

Ugryzienie kleszcza – choroby odkleszczowe

Ugryzienie przez kleszcza może skutkować poważną chorobą, jednak nie każdy pasożyt jest jej nosicielem. Warto poznać najczęściej występujące schorzenia, przenoszone właśnie przez te pajęczaki.

Jakie choroby zakaźne przenoszą kleszcze?

Choroba od kleszcza częściej występuje u osób, u których pasożyt ssał krew przez kilkanaście godzin. By istniało ryzyko zakażenia, musi dojść do ukąszenia przez pajęczaka.

Jak wygląda rumień po kleszczu i co oznacza?

Ślad po kleszczu bardzo często objawia się zaczerwieniem skóry, który wcale nie musi oznaczać choroby. Zwykle jest to odczyn alergiczny po kleszczu. Powodem do niepokoju jest rumień po kleszczu, który poza dużym rozmiarem daje uczucie swędzenia i pieczenia. Może on również przybrać postać wędrującą.

Jest to zmiana, która zwykle pojawia się po kilku lub nawet kilkunastu dniach po ukłuciu kleszcza.

Z czasem zwiększa się, delikatnie przesuwając, jednak w jej środku jest niezmieniona skóra. Zwykle rumień po ukąszeniu kleszcza znika samoistnie po kilku tygodniach. Może on przybierać różne wielkości, nieco inny odcień.

Po zauważeniu u siebie zmiany w postaci rumienia należy jak najszybciej udać się do lekarza w celu zdiagnozowania oraz rozpoczęcia odpowiedniego leczenia. Nie wolno bagatelizować tej dolegliwości, gdyż bardzo często jest to jeden z głównych objawów boreliozy.

Borelioza po ukąszeniu kleszcza - rumień wędrujący i co dalej?

Warto pamiętać, że napęczniały kleszcz samoistnie odczepia się od skóry. Zdarza się więc, iż pajęczak zniknie niezauważony przez człowieka. Może być to szczególnie niebezpieczne w przypadku ugryzienia w naprawdę nieoczywistych miejscach, jak owłosiona część głowy, gdzie rumień potrafi zwyczajnie się ukryć.

Na wszelki wypadek warto więc znać inne z objawów choroby z Lyme, jak inaczej nazywana jest borelioza, a są to objawy grypopodobne, takie jak gorączka, dreszcze, zmęczenie, bóle głowy i ciała. Zapalenie stawów występuje u 20% do 40% nieleczonych pacjentów w późniejszych stadiach zakażenia. Objawy późnego stadium boreliozy obejmują objawy ze strony układu nerwowego, w tym porażenie nerwu twarzowego, porażenie nerwów czaszkowych, neuropatię obwodową, szczególnie kończyn dolnych oraz zajęcie dróg przewodzenia w sercu, mogąc doprowadzić do nagłej śmierci.

Samo leczenie boreliozy przebiega względnie komfortowo i polega na dopasowanej antybiotykoterapii. Wystąpienie lub nie zakażenia lekarz weryfikuje przez zlecenie testu na przeciwciała wykonywanego na drodze badań krwi.

Kleszcze w skórze i ugryzienie, które swędzi – czy to zawsze powód do niepokoju?

Po ugryzieniu kleszcza objawy nie zawsze występują, gdyż nie każdy pasożyt przenosi jakąś chorobę. Symptomy będą różniły się także od rodzaju schorzenia, stopnia jego zaawansowania czy wieku chorego. Nieco inne dolegliwości mogą występować u zwierząt, niż u ludzi.

Bardzo często ugryzienie kleszcza swędzi, ale czy to powód do zmartwień? Jeśli świądowi nie towarzyszy rumień, to należy zachować spokój. Do lekarza warto udać się, gdy pojawi się charakterystyczne zaczerwienienie, bóle stawowe lub nie uda nam się wyjąć kleszcza w całości.

Objawy po ugryzieniu kleszcza to również często stan podgorączkowy i ogólne osłabienie. Wszystkie niepokojące dolegliwości najlepiej skonsultować z lekarzem, jeśli jednak po kilku tygodniach od wyjęcia pasożyta, nie pojawią się żadne zmiany, to nie trzeba zgłaszać się do specjalisty.

Co zrobić po ugryzieniu kleszcza?

Ukąszenie przez kleszcza nie musi od razu wiązać się z wystąpieniem schorzenia, jednak ważne jest odpowiednie pozbycie się pasożyta z ciała. Zatem, co zrobić, gdy ugryzie kleszcz?

Wyjęcie go nie jest trudnym zadaniem i można zrobić to samodzielnie w domu, zarówno w przypadku ludzi, jak i zwierząt.

Jak usunąć kleszcza?

  • można do tego użyć pęsety, specjalnej karty lub długopisu, ale lepiej nie robić tego dłońmi, gdyż łatwo zgnieść pasożyta,
  • po wybraniu narzędzia należy chwycić kleszcza przy samej główce,
  • delikatnie obracając pasożyta, trzeba wyciągnąć go pewnym ruchem,
  • zawsze należy sprawdzić, czy został usunięty w całości – jeśli nie, należy udać się do specjalisty, który usunie pozostały fragment,
  • ostatnim krokiem jest dezynfekcja miejsca, w którym znajdował się kleszcz.

Ryzyko zarażenia się boreliozą od zainfekowanego kleszcza szacuje się na 1 na 300, nawet jeśli kleszcz zostanie całkowicie usunięty. Nowe badania wykazały, że szybkie usunięcie kleszcza może zmniejszyć to ryzyko o ponad 50%.

Co zrobić po wyjęciu kleszcza?

Po zdezynfekowaniu tego obszaru należy je uważnie obserwować przez okres nie kilku dni, lecz przez co najmniej kilka tygodni. Jeśli pacjent nie zaobserwuje rumienia wędrującego ani żadnej innej wyraźnej zmiany, to nie ma powodu do niepokoju, natomiast jeśli zauważalny będzie np. rumień lub inne dolegliwości, jak bóle mięśniowe – należy skonsultować się z lekarzem. Kleszcze mogą być bowiem powodem występowania różnych chorób zakaźnych (jak wspomniane wcześniej odkleszczowe zapalenie mózgu czy tularemia), a nie tylko boreliozy, na której temat świadomość wyraźnie wzrosła w ostatnim czasie.

Co zrobić z kleszczem? Najlepiej zabić go przez kartkę papieru lub spalić. Nie wolno rozgniatać go samymi dłońmi, a gdy jest w skórze, pod żadnym pozorem nie należy go natłuszczać, przypalać, ani zgniatać. Jednym, skutecznym sposobem jest wyjęcie go z ciała w całości.

Czytaj również

Bibliografia

  • Paweł Rajewski, Piotr Rajewski, Karolina Waleśkiewicz-Ogórek, Borelioza - opis przypadku, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 4, 185–189, https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/39786/27577 (dostęp 28.07.2021)
  • Robert Flisiak, Sławomir Pancewicz, Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, https://www.umb.edu.pl/photo/pliki/WL_jednostki/klinika-chorob-zakaznych-i-hepatologii/borelioza.pdf (dostęp 28.07.2021)
  • Żaneta Smoleńska, Anna Matyjasek, Zbigniew Zdrojewski, Borelioza - najnowsze rekomendacje w diagnostyce i leczeniu, Forum Reumatologiczne 2016, tom 2, nr 2
  • Richard Horowitz, Borelioza i koinfekcje. Co można zrobić, by poczuć się lepiej, Wydawnictwo Purana, 2019
  • Anna Grzeszczuk, Joanna M. Zajkowska, Borelioza, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2018
Więcej z kateogrii: Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Babeszjoza – odkleszczowa choroba psa niebezpieczna także dla człowieka
Przeczytaj artykuł
Borelioza IgG - norma badania (wysokie, ujemne IgG)
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Podobne artykuły
Babeszjoza – odkleszczowa choroba psa niebezpieczna także dla człowieka
Borelioza IgG - norma badania (wysokie, ujemne IgG)
Test ELISA - co wykrywa i na czym polega to badanie?
Jak wyciągnąć kleszcza? U psa, kota i człowieka

Przychodnia online dla Ciebie

Szybka konsultacja lekarska online przez telefon.

Zacznij leczenie, przedłuż receptę na przyjmowane leki - szybko i bez kolejek.

Wybierz konsultację

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Ból owulacyjny - ile trwa i jak go załagodzić?
Dieta ketogeniczna – na czym polega? Zasady i jadłospis
Kiszone buraki - właściwości i zastosowanie. Jak je kisić?
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
D-dimery: norma, badanie i wyniki. Przyczyny podwyższonych?

Reklama