NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Test ELISA - zastosowanie. Co wykrywa i jak wygląda badanie?

Test ELISA ma bardzo szerokie zastosowanie w medycynie, toksykologii i przemyśle spożywczym. Test pozwala wykryć u pacjentów m.in. zakażenia wirusem HIV, salmonellą, gronkowcem złocistym, choroby pasożytnicze, czy schorzenia autoimmunologiczne. Test ELISA jest też najstarszym badaniem stosowanym w diagnostyce boreliozy.
Próbka do badania Elisa
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Test ELISA to podstawowy test kliniczny, który często wykorzystywany jest w diagnozowaniu chorób. Znajduje również zastosowanie w przemyśle spożywczym, gdzie używa się go do wykrywania w produktach alergenów.
  • Wykorzystuje enzymy do wykrycia reakcji antygenów ze swoistymi przeciwciałami. Wykrycie to możliwe jest w dowolnej próbce pobranej od pacjenta - może to być krew, ale również np. kał.
  • Test ELISA ma bardzo wszechstronne zastosowanie. Wykorzystuje się go m.in. w diagnostyce schorzeń o podłożu wirusowym i bakteryjnym.
SPRAWDŹ TEŻ: Co pokazuje badanie biochemiczne krwi?
Spis treści

Test ELISA jest podstawowym testem klinicznym, często wykorzystywanym w diagnozowaniu chorób. Wynaleziony w latach 60 ubiegłego wieku przez dwie niezależne grupy naukowców z Holandii i Szwecji jest do dziś uznawany za szybki i bardzo czuły test, który nie naraża pacjenta na kontakt ze szkodliwymi czynnikami.

Zastosowanie testu ELISA

Ale test immunoenzymatyczny ELISA jest wykorzystywany nie tylko w medycynie, doskonale sprawdza się również w przemyśle spożywczym do wykrywania w produktach alergenów (informacja o ich występowaniu musi się znajdować na każdym opakowaniu produktu żywnościowego).

Test pozwala wychwycić nawet śladowe ilości orzeszków ziemnych, migdałów czy jajek. Test ELISA używany jest również w rolnictwie i toksykologii.

Na czym polega test ELISA?

Test ELISA wykorzystuje enzymy do wykrycia reakcji antygenów ze swoistymi przeciwciałami.  Początkowo przeciwciała wykrywano jedynie w surowicy krwi, teraz można wykryć je w dowolnej próbce, np. w kale.

Do testu wykorzystuje się specjalne płytki wykonane z polisterenu lub pleksiglasu, w których znajdują się wgłębienia (8 rzędów i 12 kolumn). W każdym dołku zwanym studzienką umieszcza się próbkę. Płytkę opłaszcza się danym antygenem lub przeciwciałem.

Pod wpływem reakcji, jaka zachodzi między antygenem i przeciwciałem dochodzi do zmiany barwy roztworu, która jest  mierzona i porównywalna z próbkami kontrolnymi. Na podstawie pomiaru można stwierdzić jaka jest zawartość białka w badanym materiale.

Co wykrywa test ELISA?

Testy ELISA ma bardzo szerokie zastosowanie. Ze względu na swoje zalety (jest tani, szybki i bardzo wrażliwy) jest wykorzystywany w diagnostyce wielu schorzeń, przede wszystkim o podłożu wirusowym i bakteryjnym. Test ELISA jest pomocny w wykrywaniu zakażeń wywołanych m.in.:

  • wirusem HIV,
  • wirusem zapalenia wątroby typu B i C,
  • niektórymi wirusami grypy,
  • rotawiorusami,
  • bakterią Helicobacter pylori,
  • bakterią krętka wywołującego kiłę,
  • salmonellą,
  • bakterią Yersinia,
  • toksynami cholery,
  • toksynami enteropatogennych szczepów E. coli,
  • gronkowcem złocistym.

Test ELISA wykorzystywany jest również przy rozpoznawaniu chorób o podłożu autoimmunologicznym, np. przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, czy niektórych nowotworach. Dzięki temu testowi możliwe jest wykrywanie przeciwciał na drożdżaki, amebozy, malarię i toksoplazmozę.

Test ELISA i wykrywanie boreliozy

Test ELISA jest jednym z najstarszych sposobów diagnozowania boreliozy, choroby, na którą zapada coraz więcej pacjentów. Szacuje się, że rocznie lekarze diagnozują 9-10 nowych przypadków na 100 tys. mieszkańców. Choroba przenoszona jest przez kleszcze, które swoją największą aktywność mają między majem a wrześniem.

Nieleczona borelioza może prowadzić do chorób stawów, serca, układu nerwowego, zapalenia mózgu i opon mózgowych, dlatego każde ugryzienie przez kleszcza powinno być zbadane.

Diagnostyka boreliozy

W diagnostyce oprócz wywiadu klinicznego wykorzystuje się także badania laboratoryjne. Podstawowa diagnostyka polega najczęściej na pobraniu krwi żylnej (czasem płynu mózgowo-rdzeniowego) i poddaniu próbki testowi, który ma wychwycić specyficzne przeciwciała przeciwko krętkowi Borrelia.

W trakcie testu ELISA oznacza się swoiste przeciwciała IgM (świadczą o aktywnym zakażeniu) i IgG (świadczy o przebytym zakażeniu). Gdy wynik jest dodatni albo są do niego jakieś wątpliwości, wykonuje się test metodą Western-Blot.

Interpretacja wyników testu ELISA na boreliozę

Trzeba jednak pamiętać, że nie ma testów, które dają 100 procentową pewność wyników. Może się zdarzyć, że test zostanie wykonany zbyt wcześnie (do 4 tygodnia od zakażenia) i wtedy uzyskamy wynik fałszywie ujemny, bo przeciwciała IgM mogą się jeszcze nie pojawić.

Test ELISA w przypadku boreliozy ma wysoką czułość, ale niską swoistość, co oznacza, że wynik wymaga potwierdzenia testem Western blot. Test ELISA potrafi wykazać inne zakażenia i pojawia się wtedy reakcja krzyżowa.

Skuteczność testu ELISA przy boreliozie

Test ELISA nie da prawidłowego wyniku, jeśli pacjent ma postać aktywnej boreliozy bez przeciwciał.

Dodatkowa trudność w diagnozowaniu boreliozy za pomocą testu ELISA polega na tym, że krętek, który wywołuje tę chorobę, zbudowany jest częściowo z elementów, które są charakterystyczne tylko dla krętka boleriozy, ale częściowo z elementów nieswoistych, które występują także w innych bakteriach i wirusach.

Tymczasem w teście ELISA badana jest cała bakteria ze swoistymi i nieswoistymi częściami.

Zastosowanie testu ELISA przy wykryciu lamblii

Test ELISA jest pomocny w diagnozowaniu chorób pasożytniczych, czyli np. lambiozy. Kał pacjenta poddaje się testowi ELISA, który jest bardziej pomocy w tym przypadku niż badania mikroskopowe, wymagające pobierania próbek do badań przez kilkanaście dni (cysty nie są wydalane przez człowieka codziennie, tylko okresowo).

Test ELISA już za pierwszym razem pozwala wykryć w kale antygeny pasożyta.

Lambia jelitowa kolonizuje najczęściej jelito cienkie, drogi żółciowe i dwunastnicę. Wiciowiec ten dostaje się organizmu zazwyczaj drogą pokarmową, najczęściej wraz z wodą skażoną ludzkim kałem z cystami lambii.

Ile kosztuje test ELISA?

Jedną z zalet testu ELISA jest jej stosunkowo niski koszt. Test wykorzystywany w diagnostyce boreliozy kosztuje ok. 45-60 zł, jeśli nie mamy skierowania od lekarza (cena zależy od tego, czy bada się wspólnie przeciwciała IgM i IgG, czy tylko oddzielnie). Ze skierowaniem od lekarza test jest bezpłatny i refundowany przez NFZ.

Wyniki takiego badania pacjent otrzymuje w ciągu 2-7 dni roboczych, w zależności od laboratorium, w którym wykonano badanie.

W przypadku wykrywania lamblii w kale, test ELISA kosztuje ok. 20-30 zł.

Czytaj również

Bibliografia

  • Aubert V, Pisler IG, Spertini F; Improved diagnoses of autoimmune hepatitis using an anti-actin ELISA; Journal of clinical laboratory analysis; 2008; 22(5)
  • Torane VP, Shastri JS; Comparison of ELISA and rapid screening tests for the diagnosis of HIV, hepatitis B and hepatitis C among healthy blood donors in a tertiary care hospital in Mumbai; Indian Journal of Medical Microbiology; 2008; 26(3)
  • Wykorzystanie odczynu ELISA w serologicznej diagnostyce tularemii, Rastawicki W., Jagielski M., Gierczynski R., Medycyna Doświadczalna i Mikrobiologia, 2005, 57, 4.
  • Kuo FC, Wang SW, Wu IC, Yu FJ, Yang YC, Wu JY, Wang WM, Wu DC; Evaluation of urine ELISA test for detecting Helicobacter pylori infection in Taiwan: a prospective study; World Journal of Gastroenterology; Sep 2005; 11(35).
  • Binduga I., Gut W., Jarzabek Z., Ocena przydatnosci metody ELISA do oznaczania poziomu przeciwcial dla enterowirusow w surowicy i plynie mozgowo-rdzeniowym
Joanna Barczykowska-Tchorzewska
Artykuł napisany przez
Joanna Barczykowska-Tchorzewska
Od początku związana z dziennikarstwem medycznym. Autorka licznych wywiadów, artykułów oraz reportaży poświęconych zdrowiu i medycynie. Wyróżniona w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2015 przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia. W latach 2009-2010 związana z Gazetą Wyborczą, od 2010 do 2015 roku odpowiadała za dział zdrowie w serwisach i dzienniku „Polska The Times. Dziennik Łódzki”. Od 2016 roku związana z Medme.pl, jako redaktor naczelna portalu i wiceprezes spółki Pharma Partner.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Przeczytaj artykuł
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Przeczytaj artykuł
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
Podobne artykuły
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
WBC morfologia - norma, wyniki i ich interpretacja

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama