Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗
Prawdziwe królowe wśród orzechów. 👑 Sprawdź❗

Wzmożone napięcie mięśniowe - czy wpływa na sen niemowląt i leżenie na brzuchu?

Wzmożone napięcie mięśniowe może widocznie wpływać na rozwój malucha i jego jakość życia. Na szczęście istnieją skuteczne metody pracy z dzieckiem z wzmożonym napięciem mięśniowym, które warto poznać.
Napięcie mięśniowe dłoni u dziecka
Źródło: 123RF
W skrócie
  • U dzieci wzmożone napięcie mięśniowe jest często skutkiem porażenia mózgowego.
  • Wzmożone napięcie mięśniowe może występować także u dorosłych - sztywność i drżenie mięśni może utrudniać codzienne funkcjonowanie.
  • Istnieją 3 podstawowe metody rehabilitacji, ale ćwiczenia i masaże w domu oraz zastrzyki z toksyny botulinowej mogą być również bardzo pomocne w leczeniu objawów WNM.
Spis treści

Reklama

Przyczyny wzmożonego napięcia mięśniowego

Od tego, jak bardzo mięśnie są napięte w stanie spoczynku, zależy utrzymanie sprawności: prawidłowej postawy, chodzenia i wykonywania codziennych czynności. Jeżeli napięcie mięśniowe jest wzmożone mówimy o hipertonii.

Dla porównania obniżone napięcie mięśniowe - to hipotonia.

W klasyfikacji ICD-10 wzmożone napięcie mięśniowe funkcjonuje jako P.94, natomiast w ICD-11 jako MB47.8  Co powoduje wzmożone napięcie mięśniowe? Ma ono różne przyczyny - wrodzone i nabyte.

Niektóre dzieci rodzą się z wzmożonym napięciem mięśniowym z powodu chorób genetycznych lub komplikacji podczas ciąży i porodu.

Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt może się rozwijać także na skutek:

  •  urazów czaszki,
  • infekcji (przede wszystkim toksoplazmozą przenoszoną z matki na dziecko),
  • zaburzeń metabolicznych,

jednak najczęstszą przyczyną jest mózgowe porażenie dziecięce, które jest wynikiem uszkodzenia mózgu przed, w trakcie lub tuż po porodzie.

Hypertonia często pojawia się u dzieci z niską masą urodzeniową i wcześniaków (których organizm jest jeszcze nie do końca przygotowany na życie w świecie zewnętrznym), a także u bliźniąt (gdy jest efektem nieprawidłowego ułożenia dziecka w łonie matki).

Borykają się z nim niemowlęta urodzone z wodogłowiem, często wzmożone napięcie mięśniowe towarzyszy też zespołowi Downa.

Nie zawsze jednak stan jest tak poważny. Zdarza się też, że lekko wzmożone napięcie mięśniowe jest skutkiem złych nawyków i nieprawidłowej pielęgnacji dziecka.

Reklama

Objawy wzmożonego napięcia mięśniowego

Wzmożone napięcie mięśniowe u dzieci manifestuje się, jako nadmierne usztywnienie, które można zaobserwować, gdy maluch jest w ruchu lub dotykając jego ciała. Dziecko z hipertonią jest często  napięte i ma ograniczoną ruchomość stawów.

Jeśli rodzice zastanawiają się, jak wygląda wzmożone napięcie mięśniowe, pomocne mogą być zdjęcia, które udostępniają na grupach i swoich stronach internetowych  fizjoterapeuci.

Niemowlęta z hipertonią mogą przesadnie odginać główkę do tyłu, mocno prostować nogi i mieć trudności z chwytaniem przedmiotów. Niestety przyczynić się do tego może nieprawidłowa pielęgnacja.

Jeśli maleńkie dziecko trzymamy w pionie, podtrzymując jedynie główkę i lędźwie, maluch, który nie ma jeszcze wystarczająco mocnych mięśni gorsetu, czuje się zagrożony i mimowolnie napręża całe ciało – a to przyczynia się do wzmożonego napięcia mięśniowego.

Skutki noszenia noworodka w pionie są naprawdę nieprzyjemne.

Dziecko noszone w ten sposób zyskuje nawyk pchania główką w kierunku ręki opiekuna – swojego punktu oparcia, a potem samoistnie ustawia ciało w pozycji łuku.

Dlatego tak ważne jest, aby niemowlęta do 4 miesiąca życia nosić przede wszystkim w pozycji fasolki, w poziomie. Do tego raz na prawym, raz na lewym ramieniu – aby dziecko uczyło się obustronnej reakcji na bodźce i równomiernie rozwijało mięśnie.

Wzmożone napięcie mięśniowe u noworodka

Odchylona główka, zaciśnięte piąstki, nerwowość – czy to już wzmożone napięcie mięśniowe u noworodka? Objawy mogą być różnorodne, ale warto wymienić przede wszystkim:

  • prężenie się,
  • niezdolność do rozluźnienia mięśni (nawet w stanie spoczynku rączki i nóżki mogą pozostać w pozycji zgiętej lub mocno wyprostowanej),
  • odchylanie głowy w jednym kierunku,
  • niezdolność do rozciągania (kiedy trudno jest ułożyć dziecko na płasko).

Zazwyczaj, jeśli czytamy o objawach hypertonii, pod hasłem wzmożone napięcie mięśniowe pojawia się litera C - czyli wyginanie ciała w łuk. Nie zawsze jest to jednak powód do niepokoju.

Warto mieć świadomość, że po porodzie organizm noworodka wykonuje ogromną pracę związaną z przystosowaniem się do życia poza łonem matki. Odmienny sposób oddychania, odżywiania, nawet inaczej odczuwana grawitacja - to zupełnie nowy świat, z którym maluch musi się oswoić.

O ile wzmożone napięcie mięśniowe u noworodka nie jest związane z problemami z samym porodem (co zostałoby odkryte przez lekarzy przyjmujących dziecko i znalazłoby odbicie w skali Apgar), maluchowi warto dać czas na zapoznanie się z nową sytuacją.

Do końca drugiego miesiąca życia wzmożone napięcie mięśniowe może mieć charakter fizjologiczny, jednak w przypadku jakichkolwiek obaw związanych z napięciem, warto skonsultować się z pediatrą, który rozwieje wątpliwości, a w razie potrzeby skieruje do fizjoterapeuty. 

Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt

Wzmożone napięcie u niemowlaka może wywoływać szereg objawów, począwszy od wspomnianej już sztywności kończyn i zaciśniętych piąstek po niechęć do zmian pozycji i ogólną nerwowość.

Dziecko często prezentuje opór, np. gdy próbujemy położyć je na wznak, czy podczas przekładania z brzuszka na plecy.

Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt może wiązać się też z preferowaniem jednej strony ciała – np. prawej i adekwatnie prawej ręki i nogi. Gdy jedna strona ciała jest bardziej napięta niż druga, napięcie mięśniowe u niemowlaka może rozkładać się nierównomiernie, co prowadzi do asymetrii w ciele.

Wiele etapów rozwoju dziecka kończy się samoistnie, a ich objawy po prostu mijają  – tak i lekko wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt. Kiedy mija stopniowo, wraz z rozwojem dziecka, należy je uznać po prostu za etap rozwoju.

Napięcie normalizuje się w ciągu pierwszych miesięcy życia. Niemniej jednak, jeśli wzmożone napięcie mięśniowe nie ustępuje, zwłaszcza po osiągnięciu przez niemowlę szóstego miesiąca życia, warto skonsultować się z lekarzem.

Szczególnie, jeśli wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt, konotuje objawy takie jak:

  • opóźnienie w rozwoju motorycznym (jeśli maluch nie osiąga kolejnych etapów rozwoju ruchowego, takich jak przewracanie się czy raczkowanie w odpowiednim czasie),
  • drżenie kończyn czy głowy,
  • problemy z połykaniem, ssaniem czy utrzymaniem jedzenia w ustach.

Profesjonalna ocena i ewentualna interwencja pediatry mogą być kluczem do wsparcia zdrowego rozwoju niemowlęcia.

Wzmożone napięcie mięśniowe u starszych dzieci

Objawy wzmożonego napięcia mięśniowego u starszych dzieci mogą się różnić w zależności od wieku i indywidualnych cech dziecka.

Wzmożone napięcie mięśniowe u 2-latka może obejmować:

  • trudności z chodzeniem: (dziecko może chodzić na palcach lub prezentować niezwykle sztywny chód),
  • problemy z koordynacją ruchów i równowagą,
  • sztywność mięśni.

Z kolei wzmożone napięcie mięśniowe u 3-latka może już oznaczać trudności z bieganiem lub skakaniem – szczególnie widoczne w porównaniu z rówieśnikami, problemy z chwytaniem małych przedmiotów, sztywność w konkretnych stawach, np. w kolanach czy łokciach.

U 4-latka wzmożone napięcie mięśniowe przekłada się najczęściej na trudności w utrzymaniu równowagi, częste upadki, potknięcia w czasie biegu, a przede wszystkim problemy z koordynacją (podczas chwytania piłki czy jazdy na rowerku).

Wzmożone napięcie mięśniowe u 5-latka dotyczy najczęściej opóźnień w rozwoju umiejętności motorycznych, takich jak skakanie na jednej nodze czy kopanie piłki, a także trudności z samodzielnym ubieraniem się, zwłaszcza z manipulacją małymi guzikami czy zamkami błyskawicznymi.

Wzmożone napięcie mięśniowe u 6-latka objawia się najczęściej sztywnością mięśniową powodującą widoczne trudności w codziennych czynnościach oraz problemy z koordynacją ruchową w trakcie zajęć sportowych.

Jeżeli rodzice zauważają niepokojące objawy u swojego dziecka, powinni skonsultować się z pediatrą, neurologiem dziecięcym lub fizjoterapeutą. Wczesna interwencja może być kluczem do wsparcia rozwoju dziecka i poprawy jego jakości życia.

Wzmożone napięcie mięśniowe u dorosłych

Do wzmożenia napięcia mięśniowego mogą prowadzić  choroby neurologiczne, takie jak:

  • stwardnienie rozsiane,
  • udar mózgu,
  • choroba Parkinsona.

Ponadto niektóre leki zażywane przez dorosłych mogą powodować wzmożone napięcie mięśniowe, jako efekt uboczny.

W mniejszym stopniu na napięcie mięśniowe u dorosłych mogą wpływać zaburzenia równowagi elektrolitowej, takie jak niski poziom magnezu.

Wzmożone napięcie mięśniowe u dorosłych ma objawy nieco odmienne niż u dzieci, chociaż pewne symptomy mogą być podobne. Przede wszystkim, tak samo jak u maluchów, występuje sztywność mięśni. Wystąpić może także ból i dyskomfort.

Wzmożone napięcie mięśniowe może wpłynąć na zdolność do wykonywania złożonych czynności wymagających koordynacji. Sztywność stawów utrudnia pełny zakres ruchu.

Wzmożone napięcie mięśniowe, dorośli odczuwają często, jako skurcze i drżenie mięśni, co prowadzi do uczucia zmęczenia podczas wykonywania codziennych czynności.

Fizjoterapia to zawsze dobry pomysł, nawet jeśli wzmożone napięcie mięśniowe u dorosłych jest problemem od dłuższego czasu. Specjalistyczne ćwiczenia mogą pomóc w zwiększeniu zakresu ruchu oraz redukcji bólu. Ponadto techniki relaksacyjne, takie jak medytacja czy joga, mogą być pomocne w zarządzaniu stresem i napięciem.

Ważne jest, aby dorosłe osoby z podejrzeniem wzmożonego napięcia mięśniowego skonsultowały się z lekarzem, który może zalecić odpowiednią terapię.

Reklama

Ćwiczenia na wzmożone napięcie mięśniowe

Kluczowe znaczenie w eliminowaniu wzmożonego napięcia mięśniowego mają ćwiczenia. Wybór odpowiednich zajęć zależy od wieku pacjenta, nasilenia objawów oraz indywidualnych potrzeb.

Metodę pracy zawsze należy ustalić z fizjoterapeutą, który pomoże w opracowaniu planu ćwiczeń oraz będzie monitorować postępy, natomiast dzięki wsparciu terapeuty zajęciowego możemy liczyć na poprawę funkcjonowania w codziennym życiu.

W przypadkach, gdy wzmożone napięcie mięśniowe ma podłoże neurologiczne, konieczna będzie konsultacja z neurologiem.

Jak pomóc dziecku z wzmożonym napięciem mięśniowym? Na wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt poleca się ćwiczenia stymulujące ogólny rozwój motoryczny, poprawę koordynacji oraz zwiększenie zakresu ruchu w stawach.

Pomocne może być bujanie dziecka przez opiekuna siedzącego na piłce do ćwiczeń – w ten sposób kształtuje się u maluszka poczucie równowagi i świadomości ruchu w przestrzeni.

Na wzmożone napięcie mięśniowe u niemowlaka sprawdzają się też ćwiczenia polegające na przewracaniu się, pełzaniu czy chwytaniu przedmiotów. Warto wykorzystać do tego nowe, niewidziane przez dziecko wcześniej zabawki.

Z kolei wzmożone napięcie mięśniowe u dzieci starszych obejmuje ćwiczenia poprawiające zdolności motoryczne potrzebne w codziennym życiu. Pomocne może być stanie na jednej nodze, rzucanie i łapanie piłki czy ćwiczenia z drabiną koordynacyjną służące poprawie koordynacji ruchowej.

Terapia wzmożonego napięcia mięśniowego obejmuje także ćwiczenia dla dorosłych - przede wszystkim rozciągające, wzmacniające i koordynacyjne, w zależności od potrzeb pacjenta. Podnoszenie małych ciężarków lub ćwiczenia z gumą oporową mogą pomóc we wzmacnianiu osłabionych mięśni.

Niezależnie od wieku, osoby, u których stwierdzono obniżone napięcie mięśniowe, mogą wykonywać ćwiczenia w domu. Na przykład delikatne rozciąganie mięśni może pomóc w redukcji napięcia i bólu. Należy jednak zwracać uwagę, aby rozciąganie było przeprowadzane powoli i ostrożnie.

Dzieciom można wykonać delikatny masaż na wzmożone napięcie mięśniowe - ważne jednak, aby postępować ściśle zgodnie z zaleceniem fizjoterapeuty, który jest świadomy specyfiki potrzeb i kondycji dziecka.

Czas trwania terapii w dużej mierze zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta. W niektórych przypadkach terapia może być krótka, w innych konieczna może być długoletnia interwencja.

Niezależnie od wieku i stopnia nasilenia objawów, kluczem do sukcesu w terapii wzmożonego napięcia mięśniowego jest regularność i konsekwencja w wykonywaniu ćwiczeń oraz bliska współpraca z odpowiednimi specjalistami.

Reklama

Konsekwencje wzmożonego napięcia mięśniowego

Jeżeli nie zostanie odpowiednio zdiagnozowane i leczone – wzmożone napięcie mięśniowe może mieć poważne konsekwencje.

Nieleczone wzmożone napięcie mięśniowe może prowadzić do trwałych zmian w postaci przykurczów mięśniowych i deformacji stawów, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie i prowadzić do chronicznego bólu.

Wzmożone napięcie mięśniowe u dzieci starszych wiąże się ze sztywnością mięśni, która może powodować trudności w chodzeniu, zwiększając ryzyko upadków i urazów.

Czy wzmożone napięcie mięśniowe jest groźne? Niestety u wielu pacjentów jest ono źródłem przewlekłego bólu, który wpływa na ich jakość życia. Osoby z WNP mogą doświadczać lęku czy obniżenia samooceny.

Tym bardziej, że bez odpowiedniej terapii osoby z WNP mogą mieć trudności z podstawowymi czynnościami, takimi jak ubieranie się, jedzenie czy higiena osobista, a to dodatkowe źródło frustracji.

W skrajnych przypadkach osoby takie mogą stopniowo tracić zdolność do samodzielnego poruszania się, co może prowadzić do konieczności korzystania z wózka inwalidzkiego lub pomocy innych.

Konsekwencje nieleczonego wzmożonego napięcia mięśniowego mogą być poważne, zarówno w aspekcie fizycznym, jak i emocjonalnym. Dlatego też ważne jest wczesne rozpoznanie problemu i wdrożenie odpowiedniej terapii.

Wzmożone napięcie mięśniowe a sen

Wzmożone napięcie mięśniowe a sen to często poruszana przez rodziców kwestia. Rzeczywiście, większość opiekunów zaobserwowało, że maluch przyjmuje w trakcie snu niekomfortowe, nienaturalne pozycje, co jest źródłem częstych pobudek w środku nocy.

Jeśli WNM prowadzi do przykurczów mięśniowych czy usztywnień stawów, dziecko może doświadczać w nocy bólu lub dyskomfortu. Z tego powodu maluchy są zazwyczaj drażliwe, płaczliwe i niespokojne, a to z kolei utrudnia im zasypianie.

W niektórych przypadkach nadmierne napięcie mięśniowe, zwłaszcza w okolicach klatki piersiowej i brzucha, może wpływać na proces oddychania, wybudzając malucha i pogorszając jego komfort.

Zaburzenia snu wpływają na samopoczucie oraz zdrowie dziecka. Dlatego też ważne jest, aby rodzice byli świadomi potencjalnych problemów i konsultowali się ze specjalistą w celu ustalenia odpowiedniej terapii oraz strategii radzenia sobie z problemami ze snem związanymi z WNM.

Wzmożone napięcie mięśniowe a nieprawidłowe leżenie na brzuchu

Opór przed układaniem się na brzuchu, nienaturalne pozycje głowy podczas leżenia (trudności z podnoszeniem głowy czy obracaniem jej na boki) czy niechęć do przekręcania się z brzuszka na plecy i na odwrót, mogą wskazywać na wzmożone napięcie mięśniowe. Nieprawidłowe leżenie na brzuchu niemowlaka jest ważnym symptomem, który może być pomocny w diagnozie WNM.

Fizjoterapeuci zwracają uwagę, czy dziecko leży całkowicie płasko na brzuchu lub opiera się jedynie na dłoniach, tracąc stabilność.

Podwyższone napięcie mięśniowe często skutkuje asymetrią - jedna strona ciała może być bardziej napięta niż druga, a to może powodować dyskomfort w czasie leżenia na brzuchu.

Warto jednak podkreślić, że samo nieprawidłowe układanie się na brzuchu nie jest jednoznacznym wskaźnikiem. Jeśli rodzice zauważają jakiekolwiek niepokojące objawy w zachowaniu lub rozwoju ruchowym swojego dziecka, powinni skonsultować się z pediatrą lub specjalistą w dziedzinie neurologii dziecięcej.

Reklama

Leczenie wzmożonego napięcia mięśniowego

Jak leczyć wzmożone napięcie mięśniowe u niemowlaka? To kluczowe pytanie, przed którym stają rodzice dzieci ze zdiagnozowanym WNM. Warto mieć świadomość, że stan ten jest objawem, a nie chorobą samą w sobie, dlatego jego leczenie opiera się na dążeniu do eliminacji pierwotnej przyczyny i łagodzenia objawów. 

Dla pacjentów, u których zdiagnozowano wzmożone napięcie mięśniowe, leczenie oznacza przede wszystkim rehabilitację. Istnieją trzy najważniejsze metody, które znacząco niwelują zwiększone napięcie mięśniowe.

  1. Metoda Vojty opiera się na teorii, że poprzez ucisk odpowiednich punktów w ciele, terapeuta może doprowadzić do zmiany wzorca reakcji ruchowej i wytworzenia nowych, zdrowych nawyków. Terapia ta jest stosowana głównie u niemowląt i małych dzieci z opóźnieniami w rozwoju motorycznym, ale może się sprawdzić też u dorosłych po udarze czy chorujących na stwardnienie rozsiane.
  2. Metoda NDT-Bobath koncentruje się na indywidualnym podejściu do każdego pacjenta. Skupia się na poprawie postawy, koordynacji oraz jakości ruchu i opiera się na pracy z całym ciałem, nie tylko z kończynami. Jest to metoda stosowana głównie u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, ale jej techniki mogą być również stosowane u dorosłych pacjentów po udarze czy urazach głowy.
  3. Metoda PNF (proprioceptywnego torowania nerwowo-mięśniowego) oznacza stymulację receptorów w mięśniach, ścięgnach i stawach odpowiadających za czucie głębokie. Metoda wykorzystuje techniki rozciągania, by zwiększyć siłę, elastyczność, zakres ruchu i koordynację. PNF jest stosowany u pacjentów w różnym wieku i z różnymi schorzeniami, od schorzeń ortopedycznych po neurologiczne. Może być pomocny u pacjentów po udarach, urazach kręgosłupa, oraz w terapii sportowców w celu poprawy funkcji motorycznych.

Warto podkreślić, że skuteczność każdej z tych metod zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta. Przed rozpoczęciem terapii ważne jest skonsultowanie się z odpowiednim specjalistą, który oceni kondycję pacjenta i zaleci odpowiednie podejście terapeutyczne.

W celu zmniejszenia napięcia, w niektórych przypadkach lekarz może też przepisać leki rozluźniające mięśnie. Alternatywą są zastrzyki z toksyny botulinowej (tej samej,  która jest wykorzystywana w kosmetologii w celu osłabienia napięcia i eliminacji zmarszczek mimicznych).

W przypadku skutecznej rehabilitacji efekty potrafią być naprawdę znaczące. Kiedy mija wzmożone napięcie mięśniowe, wielu pacjentów po raz pierwszy czuje pełny komfort w swoim ciele.

Choć termin „leczenie” może niekoniecznie sprawdza się w kontekście WNM, różnorodne metody wsparcia i interwencji, mogą pomóc pacjentom w poprawie ich jakości życia i radzeniu sobie z objawami.

Ważne jest indywidualne podejście do każdego przypadku i opracowanie kompleksowego planu opieki opartego na konkretnych potrzebach pacjenta.

Czytaj również

Bibliografia

  • Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowlaka – czy jest się czego bać? http://mamarehabilitantka.pl/wzmozone-napiecie-miesniowe-u-niemowlaka-sie-czego-bac/ [dostęp z dnia 15.09.23]
  • Płacz sygnałem wzmożonego napięcia mięśni https://pulsmedycyny.pl/placz-sygnalem-wzmozonego-napiecia-miesni-877035 [dostęp z dnia 15.09.23]
  • „Jakie są przyczyny napięcia mięśniowego u niemowlaka?” https://mamaginekolog.pl/trudne-pytania/jakie-sa-przyczyny-napiecia-miesniowego-u-niemowlaka/ [dostęp z dnia 15.09.23]
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Noworodek i niemowlę
Czopki glicerynowe dla niemowląt - ile czekać? Działanie
Opakowanie czopków glicerynowych
Przeziębienie u niemowlaka - skutek braku odporności. Kiedy pójść do lekarza?
Niemowlak z gorączką
Katar u noworodka – co stosować, aby trwał jak najkrócej?
Noworodek z katarem
Podobne artykuły
Noworodek bawiący się na podłodze
Skok rozwojowy - kiedy jest pierwszy i jak rozpoznać kolejny?
Płaczące dziecko z powodu dyschezji niemowlęcej
Dyschezja niemowlęca - objawy, sposoby i leczenie. Ile trwa i jak pomóc dziecku?
Wcześniak w inkubatorze
Wcześniak w 28, 30 i 34 tygodniu ciąży - cechy i opieka medyczna
Kobieta karmiąca dziecko
Ulewanie u noworodka – kiedy powinno zaniepokoić?
Dziecko trzymające główkę
Kiedy dziecko trzyma główkę?

Reklama


Niesamowite ptaki, których śpiew słychać wiosną!
Sprawdź!