Znajdź chorobę

Nadczynność tarczycy tsh - objawy, leczenie, dieta

Nadczynność tarczycy wywołana jest niedoborem jodu w organizmie. Schorzenie objawia się rozdrażnieniem, powiększeniem tarczycy, bezsennością, a także spadkiem masy ciała. Niezbędne jest wprowadzenie leczenia, ponieważ znaczne nieprawidłowości hormonalne mogą prowadzić do przełomu tarczycowego lub udaru mózgu.

Spis treści

Wole guzkowe toksyczne to choroba, która prowadzi do nadczynności tarczycy. Rozwija się przez długi okres czasu (lata), a u jej przyczyny leży niedobór jodu, występujący w młodości. Objawy nadczynności tarczycy pojawiają się najczęściej u kobiet pomiędzy 40. a 50. rokiem życia.

Funkcje tarczycy

Tarczyca to narząd zlokalizowany na szyi, składający się z 2 płatów połączonych cieśnią. Objętość tarczycy (mierzona podczas badania ultrasonograficznego) wynosi:

  • u kobiet maksymalnie 18 ml, 
  • u mężczyzn maksymalnie 25 ml.

Tarczyca jest bardzo ważnym gruczołem dokrewnych – czyli narządem produkującym hormony. Hormony są uwalniane prosto do krwi, dzięki czemu mogą oddziaływać na każdą tkankę w naszym organizmie. Tarczyca produkuje 2 hormony: tyroksynę (tzw. T4) i trójjodotyroninę (T3). Pełnią one istotną rolę na każdym etapie naszego życia. U płodów i dzieci odpowiadają za prawidłowy rozwój układu nerwowego i wzrastanie. U dorosłych oddziałują na metabolizm (syntezę i rozpad białek, cukrów i tłuszczów), przez co wpływają na funkcjonowanie praktycznie każdego narządu w naszym organizmie. Bez hormonów tarczycy życie staje się niemożliwe.

Do produkcji hormonów tarczycy niezbędny jest jod. Zarówno jego nadmiar jak i niedobór może zaburzyć syntezę T4 i T3. Dlatego bardzo ważne jest dostarczanie niezbędnej ilości jodu w diecie. W dzisiejszych czasach w Polsce niedobór jodu został praktycznie wyeliminowany, dzięki stosowaniu soli jodowanej. Jedynie kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny przyjmować dodatkowo ok. 150 μg jodu na dobę w postaci tabletek.

Produkcja hormonów tarczycy podlega złożonej regulacji. W mózgu znajduje się przysadka (kolejny gruczoł wydzielania wewnętrznego, pełni rolę „strażnika” w stosunku do innych gruczołów). Przysadka wytwarza tyreotropinę (TSH). Produkcja TSH rośnie, gdy organizmowi zaczyna brakować T3 i T4. TSH pobudza tarczycę do produkcji hormonów. Zwiększające się stężenie T3 i T4 hamuje wydzielanie TSH przez przysadkę. Dzięki temu w naszym organizmie krąży tylko odpowiednia tyroksyny i trójjodotyroniny, która jest niezbędna to jego prawidłowego funkcjonowania.

T3 i T4 krążą w naszej krwi w dwóch postaciach:

  • związane z białkami - są wtedy nieaktywne,
  • w postaci tzw. wolnej (zwane są wtedy FT3 i FT4) – to właśnie one mają zdolność oddziaływania na poszczególne tkanki.

Przyczyny nadczynność tarczycy - niedobór jodu

Zbyt mała ilość jodu w organizmie zaburza produkcję hormonów tarczycy. Stężenie tyroksyny i trójjodotyroniny obniża się. W związku z tym przysadka zwiększa syntezę TSH. TSH działa na tarczycę pobudzająco – powoduje zwiększenie liczby komórek, które budują narząd. Dzięki temu tarczyca stara się produkować wystarczającą ilość hormonów. Jeśli niedobór jodu trwa dłuższy czas lub okresy jego niedoboru przeplatają się z okresami prawidłowej podaży, cała tarczyca ulega powiększeniu i tworzy się wole.

Na początku jest to tzw. wole proste – budowa tarczycy nie jest zaburzona. W miarę upływu czasu jedne komórki tarczycy dzielą się szybciej, inne wolniej. W związku z tym w niektórych obszarach tarczycy pojawiają się zgrubienia, czyli guzki. Dochodzi do rozwoju wola wieloguzkowego. Na tym etapie choroby jedyne objawy wynikają z powiększenia tarczycy. Jeśli organizm zaczyna otrzymywać odpowiednią ilość jodu, produkcja tyroksyny i trójjodotyroniny jest wystarczająca. Organizm znajduje się w stanie eutyrozy – stężenia hormonów są prawidłowe. 

Taki stan rzeczy może utrzymywać się przez wiele lat. Guzki w tarczycy powiększają się, aż w pewnym momencie zaczynają produkować hormony w sposób tzw. autonomiczny – wyzwalają się spod kontrolującego wpływu przysadki i uwalnianego przez nią TSH. W organizmie zwiększa się stężenie tyroksyny i trójodotyroniny.

Objawy nadczynności tarczycy mogą wystąpić nagle, pod wpływem podaży dużej dawki jodu. Jod może być zawarty w:

  • środkach odkażających (np. jodyna),
  • w leku antyarytmicznym (amiodaron),
  • radiologicznych środkach cieniujących (używanych np. w trakcie zabiegów koronarografii – obrazowaniu naczyń wieńcowych).

Częściej objawy nadczynności tarczycy rozwijają się bardzo powoli i chory przez dłuższy czas może ich nie dostrzegać. Jest to faza tzw. subklinicznej nadczynności tarczycy, która po pewnym czasie przechodzi w kliniczną (pełnoobjawową) nadczynność.

Nadczynność tarczycy - objawy

Podejrzenie wystąpienia nadczynności tarczycy mogą nasunąć następujące objawy obserwowane przez pacjenta i jego bliskich: 

  • Chory jest nadmiernie płaczliwy, drażliwy, pobudzony ruchowo (nie może usiedzieć w miejscu), występuje drżenie rąk.
  • Cierpi z powodu bezsenności, często ma uczucie ogarniającego go lęku, ma trudności w skupieniu uwagi.
  • Jego skóra jest ocieplona, zaczerwieniona i wilgotna.
  • Jego mięśnie stają się słabsze i szybko się męczą.
  • Włosy i paznokcie stają się cienkie, łamliwe, włosy mogą zacząć wypadać.
  • Chory odczuwa przyśpieszone bicie i kołatanie serca (jest to wyrazem zaburzeń rytmu serca), może towarzyszyć mu duszność.
  • Pojawia się częste oddawanie stolca lub biegunka, zwiększa się także ilość oddawanego moczu.
  • Mimo zwiększonego apetytu następuje spadek masy ciała.
  • U kobiet mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania (rzadkie miesiączki lub ich brak).
  • Tarczyca ulega powiększeniu, tworząc wole guzkowe. Jeśli osiągnie ono znaczne wymiary, może powodować następujące objawy: występowanie uczucia ucisku na szyi, utrudnione oddychanie, rzadziej kaszel i zaburzenia połykania.


Bibliografia

  • Szczeklik A.,Choroby wewnętrzne, tom I,Medycyna Praktyczna,Kraków, 2006
  • Szczeklik A., Gajewski P.,Kompendium Medycyny Praktycznej 2009, Choroby wewnętrzne,Medycyna Praktyczna,Kraków, 2009
  • Lewiński A., Smyczyńska J., Hilczer M.,Nadczynność i niedoczynność tarczycy - przyczyny, rozpoznawanie i leczenie, Przew Lek, 5, 10,,2002
  • Stachura J., Domagała W.,Patologia znaczy słowo o chorobie, tom II, część II,Polska Akademia Umiejętności,Kraków, 2005
Pytanie: Jak często uprawiasz seks?

  codziennie lub prawie codziennie

  kilka razy w tygodniu

  kilka razy w miesiącu

  nie uprawiam seksu