FT3 (badanie) - podwyższone i niskie - co oznaczają?

Badanie FT3 w diagnostyce tarczycy
Źródło: 123RF
Badanie FT3 wykonuje się, by rozpoznać występowanie chorób tarczycy, takich jak nadczynność czy niedoczynność tarczycy. Na ogół lekarz zleca to badanie, gdy wyniki podstawowego badania na stan tarczycy – TSH są nieprawidłowe. Co oznacza podwyższone FT3? A z czym należy wiązać niski poziom tego hormonu?

Co to jest FT3?

Wolny hormon FT3, czyli trijodotyronina jest wytwarzany przez tarczycę, jednak w niewielkiej ilości. Najwięcej produkuje go inny hormon tarczycowy, FT4 (tyroksyna).

FT3, obok TSH i FT4, jest głównym hormonem, który zawiaduje pracą tarczycy, ale też ma wpływ na funkcjonowanie innych hormonów i narządów człowieka. Mimo, że hormon T3 stanowi tylko 1/10 hormonów występujących w tarczycy, jego siła oddziaływania może być intensywniejsza niemal o 4 razy od hormonu T4. Wpływa on przede wszystkim na poprawną pracę układu nerwowego, ale także na gospodarkę metaboliczną i energetyczną organizmu oraz funkcjonowanie nerek. Ponadto zależne od niego są również systemy:

Zobacz też: Scyntygrafia tarczycy - na czym polega badanie? Wyniki i diagnoza

Na czym polega badanie FT3?

Badanie FT3 opisuje ilość hormonów, które nie mają związku z białkami, przez co uznaje się je za najbardziej wiarygodne. Lekarz najczęściej decyduje się zlecić je pacjentowi w celu stwierdzenia lub wykluczenia występowania chorób tarczycy. Badanie FT3 przebiega standardowo. Próbka krwi jest pobierana z żyły znajdującej się pod łokciem, a następnie jest testowana immunologicznie. Wyniki stanowiące normę wahają się między 2,25 – 6 pmol/l (1,5 – 4 ng/l) podczas gdy właściwy poziom TSH szacuje się na 0,4 – 4,0 µIU/ml.

Podwyższone FT3 to wynik przekraczający 6 pmol/l lub 4 ng/l. Jeśli jednocześnie wynik TSH jest niższy niż 0,4 µlU/ml, może to wskazywać na nadczynność tarczycy. Niskie FT3 to takie, które osiąga poziom poniżej 2,25 pmol/l (1,5 ng/l). Kiedy dodatkowo wynik TSH opiewa na ponad 4,0 µIU/ml możemy mieć do czynienia z niedoczynnością tarczycy.

Jak objawia się podwyższone FT3?

Jeśli wyniki FT3 są za wysokie, a badanie TSH wypada poniżej normy, może to oznaczać występowanie nadczynności tarczycy. Objawy, jakie wówczas występują to między innymi:

  • spadek wagi,
  • drżenie rąk,
  • wrażenie kołatania serca,
  • nadpotliwość,
  • biegunki,
  • rozdrażnienie,
  • bezsenność.

Za podwyższone stężenie hormonu mogą niekiedy odpowiadać preparaty przyjmowane przez pacjenta, takie jak np. środki antykoncepcyjne, leki przeciwpadaczkowe, czy leki hormonalne.

Dlaczego niskie FT3 jest niebezpieczne?

Niski poziom FT3 jest szczególnie niebezpieczne w ciąży oraz w okresie niemowlęcym. Nieleczona niedoczynność tarczycy może katastrofalnie wpłynąć na rozwój mózgu płodu powodując np. niedorozwój umysłowy.

Za niksie FT3 może spowodować nieodwracalne zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym także u niemowląt. Dlatego laboratoryjne oznaczanie hormonów tarczycy w ciąży oraz u niemowlaka jest tak ważne.

Objawy niskiego poziomu FT3

Niskie FT3 przy jednoczesnym wysokim poziomie TSH kojarzone z niedoczynnością tarczycy objawia się poprzez:  

  • ciągłe zmęczenie,
  • depresja,
  • uczucie zimna,
  • wzrost wagi,
  • zaparcia,
  • duszność,
  • obrzęk szyi,
  • bóle stawowe i inne.

Jak interpretować wyniki FT3?

W sytuacji kiedy FT3 jest w normie, a stężenie TSH podwyższone, możemy mieć do czynienia z tzw. subkliniczną niedoczynnością tarczycy. Jeżeli natomiast wynik stężeń FT3 oscyluje we właściwych granicach, zaś wynik TSH jest poniżej normy, może to oznaczać tzw. subkliniczną nadczynność tarczycy. Może się też zdarzyć, że zarówno parametry FT3 jak i TSH będą prawidłowe. Wówczas konkluzja jest pozytywna – tarczyca pracuje właściwie.

Stosunek FT3 do FT4

Na zakłócenie wymiany T4 do T3 wpływają czynniki, takie jak:

  • braki żywieniowe (m.in. niedobór jodu, żelaza, selenu, cynku, witaminy A, ryboflawiny i B12),
  • przyjmowanie substancji i leków będących beta-blokerami (np. pigułki antykoncepcyjne, leki hormonalne, fenytoina),
  • starszy wiek,
  • nadużywanie alkoholu,
  • występowanie cukrzycy,
  • zbyt dużej ilości ołowiu, rtęci, pestycydów w organizmie,
  • stres,
  • zabiegi chirurgiczne.

Rezultatem zachwiania tego stosunku jest nadmiar hormonu T4 do T3. Może się to objawić symptomami niedoczynności tarczycy. 

Czytaj również:

Oceń artykuł

(liczba ocen 29)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA