Znajdź chorobę

Niedoczynność tarczycy - objawy, leczenie, dieta

Niedoczynność tarczycy wiąże się ze zbyt małym stężeniem hormonów tarczycowych we krwi. Najczęściej jest to spowodowane chorobą Hashimoto - autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy. Niedoczynność tarczycy objawia się osłabieniem, sennością, odczuwaniem chłodu, a także przyrostem masy ciała. Jak leczyć niedoczynność tarczycy?

Niedoczynność tarczycy to stan, w którym w organizmie krąży za mało hormonów tarczycy. W Polsce najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, czyli choroba Hashimoto.

Czym jest tarczyca?

Tarczyca to narząd zlokalizowany na szyi, składający się z 2 płatów połączonych cieśnią. Objętość tarczycy (mierzona podczas badania ultrasonograficznego) wynosi:

  • u kobiet maksymalnie 18 ml,
  • a u mężczyzn maksymalnie 25 ml.

Tarczyca jest bardzo ważnym gruczołem dokrewnych – czyli narządem produkującym hormony. Hormony są uwalniane prosto do krwi, dzięki czemu mogą oddziaływać na każdą tkankę w naszym organizmie. Tarczyca produkuje 2 hormony: tyroksynę (tzw. T4) i trójjodotyroninę (T3). Pełnią one istotną rolę na każdym etapie naszego życia.

  • U płodów i dzieci odpowiadają za prawidłowy rozwój układu nerwowego i wzrastanie.
  • U dorosłych oddziałują na metabolizm (syntezę i rozpad białek, cukrów i tłuszczów), przez co wpływają na funkcjonowanie praktycznie każdego narządu w naszym organizmie.

Bez hormonów tarczycy życie staje się niemożliwe.

Do produkcji hormonów tarczycy niezbędny jest jod. Zarówno jego nadmiar jak i niedobór może zaburzyć syntezę T4 i T3. Dlatego bardzo ważne jest dostarczanie niezbędnej ilości jodu w diecie. W dzisiejszych czasach w Polsce niedobór jodu został praktycznie wyeliminowany, dzięki stosowaniu soli jodowanej. Jedynie kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny przyjmować dodatkowo ok. 150 μg jodu na dobę w postaci tabletek.

Produkcja hormonów tarczycy podlega złożonej regulacji. W mózgu znajduje się przysadka (kolejny gruczoł wydzielania wewnętrznego, pełni rolę „strażnika” w stosunku do innych gruczołów). Przysadka wytwarza tyreotropinę (TSH). Produkcja TSH rośnie, gdy organizmowi zaczyna brakować T3 i T4. TSH pobudza tarczycę do produkcji hormonów. Zwiększające się stężenie T3 i T4 hamuje wydzielanie TSH przez przysadkę. Dzięki temu w naszym organizmie krąży tylko odpowiednia ilość tyroksyny i trójjodotyroniny, która jest niezbędna to jego prawidłowego funkcjonowania.

T3 i T4 krążą w naszej krwi w dwóch postaciach:

  • związane z białkami - są wtedy nieaktywne,
  • w postaci tzw. wolnej (zwane są wtedy FT3 i FT4) – to właśnie one mają zdolność oddziaływania na poszczególne tkanki.

Objawy niedoczynność tarczycy

Podejrzenie wystąpienia nieczynności tarczycy mogą nasunąć następujące objawy obserwowane przez pacjenta i jego bliskich:

  • Pacjent czuje się osłabiony, szybko się męczy nawet przy niewielkim wysiłku fizycznym.
  • Często towarzyszy mu uczucie senności, krewni mogą zauważyć spowolnienie mowy i myślenia.
  • Ma trudności w skupieniu uwagi, zaburzenia pamięci i nastroju (może wystąpić depresja).
  • Mogą pojawić się bóle mięśniowe, skurcze mięśni oraz obrzęk stawów (najczęściej kolanowych).
  • Odczuwa chłód, łatwo marznie.
  • Następuje przyrost masy ciała.
  • Jego skóra staje się sucha, zimna, blada, może przybrać żółte zabarwienie, na łokciach i kolanach występuje nadmierne rogowacenie – zwiększa się ich szorstkość.
  • Na twarzy (w tym na powiekach) i rękach występuje obrzęk (na skutek gromadzenia się wody w tkance podskórnej), rysy twarzy wydają się być pogrubiałe.
  • Obrzęk strun głosowych i języka powoduje zmianę głosu – staje się on ochrypły i matowy.
  • Włosy są suche, łamliwe i przerzedzone.
  • Brwi mogą zacząć wypadać.
  • Serce zaczyna wolniej pracować, spada ciśnienie tętnicze krwi.
  • Chory rzadziej nabiera powietrza (spada częstość oddechu).
  • Często towarzyszą mu zaparcia, w ciężkiej niedoczynności może wystąpić niedrożność jelit oraz gromadzenie się płynu w jamie brzusznej, opłucnej (otacza płuca) i worku osierdziowym (otacza serce).
  • Pacjent rzadziej oddaje mocz.
  • U kobiet występują zaburzenia miesiączkowania (cykle skracają się, miesiączki stają się bardziej obfite), prowadzi to do trudności w zajściu w ciążę i poronień.
  • Mężczyźni cierpią na obniżone libido i zaburzenia erekcji.

W przypadku choroby Hashimoto (zwłaszcza na początku jej rozwoju) mogą wystąpić zaostrzenia, które cechują się:

  • nagłym powiększeniem i bolesnością tarczycy,
  • wzrostem temperatury,
  • występowaniem objawów nadczynności tarczycy – wynikają one z uszkodzenia miąższu tarczycy i nagłego uwolnienia zgromadzonych w niej hormonów, jest tzw. zjawisko Hashitoxicosis.

Faza zaostrzenia zwykle ustępuje samoistnie i prowadzi do rozwoju niedoczynności tarczycy.

Opisane powyżej objawy stanowią tzw. jawną niedoczynność tarczycy.  Rozwój jawnej niedoczynności może być poprzedzony okresem tzw. subklinicznej niedoczynności tarczycy. Charakterystyczne są dla niej:

  • zaburzenia nastroju, depresja,
  • w badaniach laboratoryjnych: wzrost stężenia cholesterolu i TSH, stężenie FT4 w normie lub przy dolnej granicy normy.
  • brak innych objawów niedoczynności tarczycy.

Śpiączka hipometaboliczna - powikłanie niedoczynności tarczycy

Bardzo groźnym powikłaniem niedoczynności tarczycy (na szczęście występującym rzadko) jest tzw. śpiączka hipometaboliczna. Występuje w ciężkiej, nieleczonej lub źle leczonej niedoczynności. Może być też spowodowana ogólnoustrojowym zakażeniem (np. zapaleniem płuc) lub inną ciężką chorobą (np. zawałem serca).

UWAGA! Pamiętaj, śpiączka hipometaboliczna jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia. Dlatego bardzo ważne jest, żeby zarówno pacjent, jak i jego rodzina byli w stanie szybko rozpoznać niepokojące objawy i wezwać pomoc.

Do objawów zwiastunowych (zapowiadających możliwość wystąpienia) śpiączki hipometabolicznej zaliczamy narastające osłabienie i postępujące otępienie (zaburzenie sprawności myślenia, trudności w nawiązywaniu kontaktu z osobą chorą).

Do objawów śpiączki hipometabolicznej zaliczamy:

  • znaczny spadek temperatury ciała (nawet poniżej 30°C),
  • zwolnienie akcji serca,
  • zmniejszenie częstości oddychania (organizmowi zaczyna brakować tlenu – rozwija się tzw. hipoksemia),
  • obniżenie napięcia mięśni,
  • drgawki,
  • śpiączkę (jest to głębokie zaburzenie świadomości, niemożliwe jest nawiązanie kontaktu z chorym).

Niedoczynność tarczycy - postacie choroby

Niedoczynność tarczycy to stan, w którym w naszym organizmie krąży za mało hormonów tarczycy. Wyróżniamy kilka typów niedoczynności tarczycy. 

  1. Pierwotna niedoczynność tarczycy - uszkodzenie tarczycy powoduje zahamowanie produkcji tyroksyny i trójjodotyroniny. Przyczyny pierwotnej niedoczynności tarczycy:
  • Przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy.
  • Wycięcie tarczycy podczas operacji (z powodu np. choroby Gravesa–Basedowa, wola guzkowego lub nowotworu).
  • Leczenie jodem promieniotwórczym nadczynności tarczycy (jod uwalnia elektrony, które niszczą komórki tarczycy).
  • Napromienianie okolicy szyi z powodu nowotworu (promieniowanie uszkadza komórki tarczycy).
  • Nadmierna podaż substancji zawierających jod (nadmiar jodu blokuje produkcję hormonów tarczycy, jest to tzw. zjawisko Wolffa–Chaikoffa).
  • Niedobór jodu w diecie lub spożywanie substancji wolotwórczych (brak jodu uniemożliwia syntezę wystarczającej ilości hormonów tarczycy).
  • Zażywanie niektórych leków np. fenytoiny, nitroprusydku sodu, związków litu (hamują produkcję hormonów tarczycy lub zwiększają ich rozkład w wątrobie).
  • Wrodzony brak enzymów niezbędnych do wytwarzania hormonów tarczycy, brak lub niedorozwój tarczycy (jest to tzw. wrodzona niedoczynność tarczycy).
  1. Wtórna niedoczynność tarczycy - uszkodzenie przysadki prowadzi do spadku ilości TSH w organizmie. Tarczyca przestaje być pobudzana do produkcji hormonów.
  2. Trzeciorzędowa niedoczynność tarczycy - uszkodzenie podwzgórza prowadzi do spadku ilości TRH w organizmie. Przysadka przestaje być pobudzana do produkcji TSH, w konsekwencji spada też produkcja hormonów tarczycy. I. przyczyną wtórnej (trzeciorzędowej) niedoczynności tarczycy może być zniszczenie podwzgórza przez nowotwór lub uraz.

Niedostateczna ilość hormonów tarczycy prowadzi do zwolnienia procesów metabolicznych (przemian białek, cukrów i tłuszczów). Zmniejsza się też rozkład kwasu hialuronowego (ważny składnik tkanki łącznej, budującej m.in. skórę, mięśnie). Gromadzenie kwasu hialuronowego w tkance łącznej powoduje zatrzymanie w niej wody i utworzenie obrzęków . Nadmiar wody gromadzi się też w sercu i mięśniach. Prowadzi to do powiększenia ich wymiarów.

W Polsce najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, czyli choroba Hashimoto.

Niedoczynność tarczycy - choroba Hashimoto

Choroba Hashimoto to choroba autoimmunologiczna. Układ odpornościowy organizmu (stworzony po to, żeby bronił go przed bakteriami i wirusami) zaczyna niszczyć tarczycę. Wraz z krwią napływają do niej limfocyty (białe ciałka krwi) i inne komórki. Wytwarza się stan zapalny. Organizm rozpoczyna produkcję przeciwciał przeciwko pewnym składnikom tarczycy:

  • Tyreperoksydazie (to enzym, który uczestniczy w syntezie hormonów tarczycy) – powstaje przeciwciało tzw. anty-TPO,
  • Tyreoglobulinie (to białko znajdujące się w tarczycy) – powstaje przeciwciało tzw. anty–TG. 

Napływające z krwią komórki oraz powstające przeciwciała nieodwracalnie uszkadzają tarczycę. Prowadzi to do zmniejszenia produkcji hormonów i rozwoju niedoczynności tarczycy.

Choroba Hashimoto może przybierać następujące postaci:

  • postać zanikowa (na skutek zniszczenia, tarczyca staję się coraz mniejsza),
  • postać z wolem (dochodzi do powiększenia tarczycy i utworzenia niebolesnego zgrubienia na szyi zwanego wolem),
  • postać z prawidłową wielkością tarczycy (mimo toczącego się procesu zapalnego, tarczyca nie zmienia swojej objętości).

Istnieje kilka udokumentowanych czynników ryzyka wystąpienia choroby Hashimoto, natomiast ostateczna przyczyna nie jest nadal poznana. Do czynników ryzyka zalicza się:

  • Predyspozycję genetyczną - świadczy o tym fakt, że choroba Hashimoto może występować rodzinnie, ponadto w rodzinach pacjentów zdarzają się też chorzy na inne choroby autoimmunologiczne (takie jak reumatoidalne zapalenie stawów lub toczeń układowy), obecnie trwają poszukiwania konkretnych genów odpowiedzialnych za rozwój choroby.
  • Palenie tytoniu - badania naukowe pokazują, że pacjenci z chorobą Hashimoto mają wyższe ryzyko rozwoju pełnoobjawowej niedoczynności tarczycy.
  • Płeć - szacuje się, że do 95% pacjentów z chorobą Hashimoto stanowią kobiety.

Dokładny wpływ i mechanizm działania poszczególnych czynników ryzyka nie został jeszcze poznany.

Niedoczynność tarczycy - wizyta u lekarza

Pacjent, który zauważy u siebie niepokojące objawy, mogące wskazywać na niedoczynność tarczycy, powinien udać się do lekarza endokrynologa. Oczywiście najlepiej zacząć od wizyty u swojego lekarza rodzinnego, który skieruje do specjalisty.

Na początku wizyty lekarz zbierze dokładny wywiad chorobowy:

  • zapyta o początek dolegliwości,
  • ich charakter,
  • nasilenie (przed wizytą warto sobie przypomnieć, kiedy dokładnie pojawiły się pierwsze objawy i jak zmieniały się w czasie).

Następnie będzie chciał uzyskać informacje na temat

  • innych chorób, na które cierpi pacjent,
  • zabiegów operacyjnych, którym został poddany w przeszłości,
  • aktualnie zażywanych leków (dotyczy to tylko leków stosowanych długotrwale – jeśli jest ich sporo warto sobie wcześniej przygotować ich listę).

Wypyta dokładnie o:

  • stosowane używki (alkohol, papierosy, narkotyki),
  • alergie,
  • choroby występujące w rodzinie (rodzice, rodzeństwo, dziadkowie) – zwłaszcza choroby dotyczące tarczycy.
  • ekspozycję na duże dawki jodu, który może być zawarty w środkach odkażających (np. jodyna), w leku antyarytmicznym (amiodaron) i radiologicznych środkach cieniujących (używanych np. w trakcie zabiegów koronarografii – obrazowaniu naczyń wieńcowych).

 Należy pamiętać, żeby powiedzieć lekarzowi o wszystkim, co nas w danej chwili niepokoi. Nie należy lekceważyć takich objawów, jak: zmiana apetytu, zaburzenia w oddawaniu stolca i moczu (na przykład konieczność częstszego chodzenie do toalety), pojawiające się trudności w zasypianiu lub nadmierna senność. 

Po zebraniu wywiadu lekarz rozpocznie badanie pacjenta. Na początku dokona badania ogólnego:

  • węzłów chłonnych,
  • brzucha,
  • obejrzy skórę i błony śluzowe (zajrzy do gardła),
  • osłucha serce i płuca,
  • zmierzy ciśnienie i tętno,
  • skontroluje siłę i napięcie mięśni.

Potem przystąpi do badania tarczycy. Jeśli dysponuje aparatem, może też wykonać badanie USG gruczołu.

Na koniec zleci badania laboratoryjne (z krwi). Dopiero po uzyskaniu ostatecznych wyników, postawi końcowe rozpoznanie i wspólnie z pacjentem zastanowi się nad dalszym postępowaniem.

Niedoczynność tarczycy - badania

Na diagnostykę niedoczynności tarczycy składają się badania laboratoryjne (hormonalne i inne) i badania obrazowe (USG, RTG).

Oznaczenie TSH jest podstawowym i przesiewowym badaniem w chorobach tarczycy. W zależności od konkretnej postaci niedoczynności tarczycy wartości TSH kształtują się następująco:

  • Pierwotna niedoczynność tarczycy - TSH jest podwyższone (przysadka stara się pobudzić tarczycę do produkcji hormonów, ale uszkodzona tarczyca „nie da rady” wyprodukować ich w odpowiedniej ilości).
  • Wtórna niedoczynność tarczycy - TSH jest obniżone (uszkodzona przysadka przestaje produkować TSH, tarczyca nie otrzymuje informacji, że w organizmie brakuje tyroksyny i trójjodotyroniny).
  • Trzeciorzędowa niedoczynność tarczycy - TSH jest obniżone (uszkodzone podwzgórze nie wydziela TRH, nie dochodzi do pobudzenia przysadki – zmniejsza się produkcja TSH).

Następnym krokiem w diagnostyce niedoczynności tarczycy będzie oznaczenie poziomu FT4 i ewentualnie FT3 (ale nie jest to bezwzględnie konieczne!). W przypadku jawnej niedoczynności tarczycy stężenie FT4 jest obniżone, a stężenie FT3 może być w normie lub również jest zmniejszone. W subklinicznej niedoczynności stężenia hormonów tarczycy mogą jeszcze mieścić się w granicach normy.

W celu potwierdzenia diagnozy choroby Hashimoto pomocne jest oznaczenie przeciwciał anty-TPO (najczęściej) i anty-TG. Ich podwyższony poziom występuje u ponad 90% chorych.

Podczas pierwszej wizyty lekarz powinien zlecić także podstawowe badania krwi:

  • morfologię,
  • profil lipidowy (poziom cholesterolu i trójglicerydów) 
  • próby wątrobowe (poziom ALAT, ASPAT, bilirubiny),

żeby ocenić również parametry pracy innych narządów. W przypadku niedoczynności tarczycy powyższe badania mogą ujawnić:

  • podwyższenie stężenia cholesterolu całkowitego i jego podtypu (tzw. frakcji) LDL oraz trójglicerydów,
  • niedokrwistość (anemię) – zmniejszenie stężenia hemoglobiny oraz liczby i wielkości erytrocytów (czerwonych ciałek krwi),
  • podwyższenie stężenia enzymów: AspAT, LDH i CK (ich poziom odzwierciedla pracę wątroby, mięśni i serca).

Badanie ultrasonograficzne tarczycy (USG) pozwoli ocenić wielkość i konsystencję gruczołu. Lekarz dokładnie obejrzy zmiany w budowie narządu, skontroluje również stan sąsiadujących węzłów chłonnych.

W trakcie trwania badania USG możliwe jest też przeprowadzenie biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC). Lekarz za pomocą igły i strzykawki pobierze fragmenty tarczycy. Materiał trafi do patomorfologa, który pod mikroskopem oceni charakter zmian. W przypadku choroby Hashimoto można uwidocznić duże liczby limfocytów, znajdujących się w tarczycy. Czasem widoczny jest tylko zanik zniszczonej przez proces zapalny tarczycy. BAC nie jest bezwzględnie konieczna do rozpoznania choroby Hashimoto. Bywa jednak bardzo pomocna w przypadkach niejednoznacznych, gdy lekarz nie wie, z jakim typem zapalenia tarczycy ma do czynienia. Zarówno USG, jak i BAC nie wymagają od pacjenta specjalnego przygotowania do badania. BAC przeprowadza się bez znieczulenia, jest to zabieg całkowicie bezpieczny dla pacjenta.

W ciężkiej, zaawansowanej niedoczynności tarczycy może być konieczna ocena wyglądu i pracy serca. Lekarz zleci badanie echokardiograficzne serca i rtg płuc. Pozwoli mu to również uwidocznić płyn, obecny w opłucnej lub worku osierdziowym.

Leczenie niedoczynności traczycy

Bez względu na przyczynę niedoczynności tarczycy, jej leczenie polega na przyjmowaniu tyroksyny (konkretnie tzw. lewotyroksyny) do końca życia. Lewotyroksyna (Euthyrox, Letrox) jest przyjmowana doustnie. Najlepiej zażywać ją rano, min. 30 min przed śniadaniem. Pokarm zmniejsza wchłanianie tyroksyny. Początkowo lekarz przepisze niską dawkę leku, którą stopniowo będzie zwiększał.

Ostateczna dawka leku, optymalna dla danego pacjenta, zostanie ustalona po ok. 3 miesiącach (w przypadku pacjentów młodych, nie mających ciężkich objawów niedoczynności tarczycy okres ten może ulec skróceniu). Celem leczenia jest dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości hormonów tarczycy. Po około 4–6 tygodniach od rozpoczęcia leczenia lekarz zaleci oznaczenie:

  • TSH w przypadku pierwotnej niedoczynności tarczycy. Stężenie TSH powinno mieścić się w granicach normy (najlepiej, żeby wynosiło 1 – 2.5 mI U/L). Po upływie 3 tygodni od zmiany dawki leku, konieczne jest kolejne oznaczenie poziomu TSH. Stężenie TSH najlepiej oceniać rano, przed przyjęciem tyroksyny.
  • FT4 w przypadku wtórnej i trzeciorzędowej niedoczynności tarczycy.

Należy pamiętać, że zażywanie niektórych leków może obniżyć wchłanianie lewotyroksyny do krwi. Do tych leków zaliczamy:

  • cholestyraminę,
  • preparaty glinu, wapnia
  • związki żelaza.

W przypadku stosowania powyższych leków może być konieczne zwiększenie dawki lewotyroksyny. Należy też zachować kilkugodzinny odstęp pomiędzy przyjęciem lewotyroksyny i leku obniżającego jej wchłanianie. W subklinicznej niedoczynności tarczycy o konieczności stosowanie lewotyroksyny zadecyduje lekarz.

Jeśli pacjentka cierpiąca na niedoczynność tarczycy zajdzie w ciążę, lekarz zaleci zwiększenie przyjmowanej dawki leku o 25-50% przez okres ciąży i karmienia piersią. Oczywiście zmiana dawki leku wymaga kontroli TSH (min. po upływie 3 tygodni).

W przypadku choroby Hashimoto ścieżka diagnostyczna i sposoby leczenia są ściśle określone. Dlatego pacjent nie ma możliwości decydowania o tym.

Niedoczynność tarczycy - jak zapobiegać?

Ponieważ ostateczna przyczyna choroby Hashimoto nie jest jeszcze poznana, nadal nie wiemy jak można zapobiec jej wystąpieniu. W przypadku pacjentów palących papierosy kluczowe staje się porzucenie nałogu. Może to przyczynić się do opóźnienia wystąpienia objawów niedoczynności tarczycy. Członkowie rodzin osób chorych na chorobę Hashimoto lub inne schorzenie autoimmunologiczne powinni być wyczuleni na objawy niedoczynności tarczycy, które mogą wystąpić również u nich.

W razie jakichś podejrzeń powinni jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Oczywiście nie zabezpieczy to przed samym rozwojem choroby, ale wczesne rozpoczęcie właściwego leczenia nie dopuści do rozwoju uciążliwych objawów i groźnych powikłań niedoczynności tarczycy.

Niedoczynność tarczycy - życie z chorobą

Choroba Hashimoto jest schorzeniem przewlekłym. Pacjent do końca życia będzie musiał zażywać tyroksynę. Jeśli leczenie jest prowadzone prawidłowo, taka terapia jest całkowicie bezpieczna dla pacjenta i nie niesie ze sobą ryzyka powikłań. Działania niepożądane lewotyroksyny są rzadkie i najczęściej wynikają one z nieprzystosowania organizmu do określonej dawki leku. Dlatego na początku leczenia pacjent może odczuwać kołatania serca, bóle mięśni i głowy. Po ustaleniu optymalnej dla danego pacjenta dawki leku, powyższe objawy powinny ustąpić.

Z tego powodu niezwykle ważna jest współpraca lekarza z pacjentem. Osoba chora powinna przestrzegać zaleceń lekarza i regularnie zażywać przepisane leki. Niedopuszczalne jest samodzielne zmienianie dawek! Może to doprowadzić do pogorszenia stanu chorego i nawrotu objawów! Niemniej istotne jest regularne zgłaszanie się na kontrole lekarskie i badanie stężenia hormonów we krwi. Na początku leczenia kontrole są częstsze, co 6 tygodni, potem co pół roku. Po osiągnięciu stabilizacji badania wystarczy robić raz do roku. O częstotliwości badań zadecyduje lekarz.

Pamiętaj! Jeśli w trakcie leczenia zauważysz nawrót lub nasilenie objawów, skontaktuj się szybko z lekarzem – być może konieczna będzie zmiana dawki leku!

Niedoczynność tarczycy - dieta

W przypadku niedoczynności tarczycy leczenie domowe nie istnieje. Jednak pacjent może próbować sobie pomóc, stosując odpowiednią dietę.

Osoby cierpiące na niedoczynność tarczycy (zwłaszcza zanim po rozpoczęciu leczenia uzyska się odpowiednie stężenie hormonów tarczycy we krwi) narażone są na zwiększenie masy ciała i podwyższony poziom cholesterolu. Dlatego niezmiernie istotne jest stosowanie odpowiedniej, zbilansowanej diety. Zaleca się spożywanie 5 posiłków dziennie:

  • śniadanie,
  • II śniadanie,
  • obiad,
  • podwieczorek,
  • kolacja.

Ostatni posiłek powinien być zjadany 2-3 h przed snem.

Należy unikać potraw tłustych, takich jak:

  • mięso wieprzowe,
  • tłuste sery,
  • balerony,
  • parówki.

Do smażenia należy używać olejów roślinnych (np. rzepakowy). Sałatki ze świeżych warzyw zaleca się przyrządzać z oliwą z oliwek (trzeba unikać majonezu). Ważne jest wzbogacenie swojej diety o ciemne pieczywo (chleb typu graham), gruboziarniste kasze i makarony oraz chude mięso zawarte w rybach, drobiu, wołowinie. Należy również pamiętać o spożywaniu dużej ilości warzyw i owoców.

Chory powinien również zapewnić organizmowi odpowiednią podaż jodu. Jod znajduje się w produktach, takich jak:

  • sól kuchenna jodowana,
  • ryby morskie (np. dorsz, mintaj),
  • pomidory,
  • szparagi.

Równocześnie pacjent powinien ograniczyć spożywanie tzw. substancji wolotwórczych. Blokują one wychwyt jodu przez tarczycę i uniemożliwiają prawidłową produkcję jej hormonów.Do substancji wolotwórczych zaliczamy:

  • kapustę,
  • brukselkę,
  • kalafiora,
  • fasolę,
  • groch,
  • rzepak,
  • cebulę.

Oczywiście szkodliwe działanie na tarczycę występuje tylko przy nadmiernym spożywaniu powyższych produktów, zwłaszcza w postaci surowej. Gotowanie zmniejsza ich szkodliwy wpływ na tarczycę. Na nadmiar substancji wolotwórczych narażone są więc osoby stosujące dietę mało urozmaiconą i wegetariańską. Zbilansowana podaż jodu może zapobiec wystąpieniu niedoczynności tarczycy na terenach naturalnie ubogich w jod (tereny górskie i podgórskie).

Czytaj też:

Bibliografia

  • Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, tom 1, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006
  • Szczeklik A., Gajewski P., Kompendium Medycyny Praktycznej 2009, Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2009
  • Lewiński A., Smyczyńska J., Hilczer M., Nadczynność i niedoczynność tarczycy - przyczyny, rozpoznawanie i leczenie, Przew Lek 5, 10,,2002
  • Stachura J., Domagała W., Patologia znaczy słowo o chorobie, tom 2., część 2, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 2005