Znajdź chorobę

Niedrożność przewodu pokarmowego - objawy, leczenie

Niedrożności przewodu pokarmowego mogą wynikać z nieprawidłowego funkcjonowania perystaltyki układu pokarmowego, a także z mechanicznego zatkania światła jelita. Objawiają się silnym, narastającym bólem brzucha, nudnościami i wymiotami, a także zatrzymaniem stolca i gazów. Jeśli wystąpią takie symptomy należy niezwłocznie zgłosić się na ostry dyżur chirurgiczny.

Spis treści

Niedrożnością przewodu pokarmowego nazywamy stan, w którym dochodzi do zatrzymania normalnego, fizjologicznego przesuwania się (pasażu) treści pokarmowej. Jest to poważna choroba, z grupy chorób tzw. „ostrego brzucha”, nagle dająca objawy i wymagająca interwencji chirurgicznej.

Rodzaje niedrożności przewodu pokarmowego

Niedrożności systematyzuje się na kilka sposobów. Patrząc przez pryzmat mechanizmu powstawania niedrożność może być dwojakiego rodzaju. Kiedy na przeszkodzie w przesuwaniu się treści w jelitach stoi przeszkoda mechaniczna, np. guz, kamień kałowy – mówimy o niedrożności mechanicznej. Natomiast kiedy pasaż zatrzymany jest wskutek ustania skurczów perystaltycznych jelita – o niedrożności czynnościowej.

Ze względu na umiejscowienie mówimy o:

  • niedrożności wysokiej (kiedy lokalizuje się w bliższym odcinku jelita cienkiego: dwunastnicy i jelicie czczym)
  • niskiej (kiedy dotyczy dalszej części jelita cienkiego nazywanej jelitem krętym) i jelita grubego.

Kiedy objawy narastają szybko, w ciągu kilku godzin, mamy do czynienia z niedrożnością ostrą. Kilkudniowy lub dłuższy okres narastania objawów charakteryzuje niedrożność przewlekłą.

Niedrożność mechaniczna

Niedrożność mechaniczna może być dwojakiego rodzaju: z zatkania i z zadzierzgnięcia. Pierwszy typ dotyczy sytuacji, kiedy światło jelita zamyka mechaniczna przeszkoda. O niedrożności z zadzierzgnięcia mówimy wtedy, gdy obok zamknięcia światła dochodzi do zaciśnięcia naczyń krwionośnych biegnących w krezce jelita i tym samym niedokrwieniu jego ściany.

Niedrożność czynnościowa

Dla prawidłowego przesuwania się treści pokarmowej w jelitach konieczne są jego odcinkowe skurcze (ruchy perystaltyczne), tzn. kiedy jeden odcinek jelita się kurczy, sąsiedni się rozkurcza. Warunkuje to prawidłowe przesuwanie pokarmu. Niedrożność czynnościowa spowodowana jest ustaniem czynności perystaltycznej jelit.

Dla prawidłowego przesuwania się treści pokarmowej w jelitach konieczne są jego odcinkowe skurcze (ruchy perystaltyczne), tzn. kiedy jeden odcinek jelita się kurczy, sąsiedni się rozkurcza. Warunkuje to prawidłowe przesuwanie pokarmu. Niedrożność czynnościowa spowodowana jest ustaniem czynności perystaltycznej jelit.

Niedrożności przewodu pokarmowego - przyczyny

Przyczyn niedrożności czynnościowej jest wiele i nie są do końca poznane. Często są to choroby z grupy tzw. „ostrego brzucha”, jak np. zapalenie otrzewnej wskutek m.in.

Wreszcie niedrożność czynnościowa może powstać jako następstwo ciężkich chorób ogólnoustrojowych, jak np.

Należy zaznaczyć, że po każdej operacji w zakresie jamy brzusznej ma miejsce niedrożność porażenna. Jest to pewien efekt uboczny zabiegu, skutek procesu zapalnego spowodowanego przez uraz, jakim dla przewodu pokarmowego jest zabieg operacyjny.

Poza wspomnianym urazem znaczenie ma też zastosowanie leków znieczulenia ogólnego, a także opioidowych leków przeciwbólowych po operacji. Nie uznaje się go za patologię. Ustępuje samoistnie po kilku dniach, w zależności od rozległości operacji (np. krócej trwa po operacjach metodą laparoskopową).

Mimo że niedrożności pooperacyjnej nie uznaje się za patologię, trwają poszukiwania sposobów na skrócenie tego epizodu. Wydłuża on bowiem pobyt chorego w szpitalu, odkłada w czasie mobilizację po zabiegu oraz możliwość wprowadzenia normalnego, doustnego żywienia.

Warto także wspomnieć, iż niedrożność mechaniczna w późnych stadiach przechodzi w porażenną, najczęściej wskutek rozwijającego się zapalenia otrzewnej.

Niedrożność mechaniczna może być dwojakiego rodzaju:

  • z zatkania 
  • z zadzierzgnięcia.

Pierwszy typ dotyczy sytuacji, kiedy światło jelita zamyka mechaniczna przeszkoda. O niedrożności z zadzierzgnięcia mówimy wtedy, gdy obok zamknięcia światła dochodzi do zaciśnięcia naczyń krwionośnych biegnących w krezce jelita i tym samym niedokrwieniu jego ściany.

Najczęstszym umiejscowieniem niedrożności mechanicznej jest jelito cienkie. Światło przewodu pokarmowego może być zamknięte zarówno od wewnątrz, jak i od zewnątrz.

Zamknięcie może być spowodowane:

  • uwięźnięciem przepukliny,
  • guzem zamykającym światło jelita.

Czynnikiem ryzyka są także przebyte operacje w zakresie jamy brzusznej – po każdej takiej operacji tworzą się zrosty – pasma włóknika w kształcie sznurków, postronków, na których może przewiesić się jelito i w ten sposób dochodzi do zamknięcia jego światła. Zrosty są najczęstszą przyczyną niedrożności mechanicznej jelita cienkiego.

Inną przyczyną jest skręt jelit, czyli takie obrócenie się pętli jelita wokół własnej osi, w którego wyniku dochodzi do zaciśnięcia światła jelita. Guzami mogącymi utrudniać pasaż mogą:

  • być nowotwory,
  • ciała obce (np. połknięte przedmioty),
  • kamienie żółciowe wydostające się z przewodów żółciowych,
  • pasożyty ludzkie przewodu pokarmowego.

Rzadką przyczyną niedrożności jest wgłobienie – stan, w którym dalsza część jelita cienkiego wchodzi do światła (wpukla się) bliższej części jelita grubego (powstaje swego rodzaju teleskop). Niedrożność mechaniczna może wystąpić także jako powikłanie zapalnych chorób jelita, jak:

Niedrożności przewodu pokarmowego - objawy

Objawy niedrożności zwykle pojawiają się nagle. Najwcześniejszym jest ból brzucha. Jest on silniejszy w przypadku niedrożności mechanicznej niż porażennej. Ma on charakter kolki, tzn. nie jest stały, a naprzemiennie nasila się i osłabia. W przypadku niedrożności z zadzierzgnięcia jest silny, kurczowy i szybko narasta.

Bólowi towarzyszy uczucie nudności i później wymioty. Jeśli niedrożność dotyczy początkowych odcinków jelita (niedrożność wysoka) wymioty występują wcześnie i są nasilone. Podobne uporczywe wymioty wystąpią w niedrożności spowodowanej ostrym niedokrwieniem jelita. Im niżej położona jest niedrożność, tym słabiej nasilone są wymioty i występują w późniejszym okresie choroby.

Charakterystyczne jest zatrzymanie oddawania stolca i gazów (czasami w początkowym okresie może nie występować, gdyż w tym czasie opróżnione zostaje jelito znajdujące się poniżej miejsca utrudniającego pasaż).

Kolejnym objawem jest wzdęcie (bębnica) brzucha. Stopień nasilenia i czas pojawienia się i narastania zależy od rodzaju niedrożności. W wysokiej niedrożności wzdęcie jest niewielkie. Znaczna bębnica wcześnie pojawiająca się jest charakterystyczna dla niskiej niedrożności mechanicznej, niedrożności porażennej i niedrożności spowodowanej ostrym niedokrwieniem jelita.

Przyspieszone tętno i spadek wartości ciśnienia krwi może wskazywać na niedobór płynu zewnątrzkomórkowego - wczesne pojawienie się tych objawów może sugerować niedokrwienną przyczynę niedrożności.

W przypadku wystąpienia takich objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza, do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR) lub na ostry dyżur chirurgiczny.



Bibliografia

  • Fibak J.,Chirurgia – repetytorium,PZWL,Warszawa, 2008
  • Johnson M.D., Walsh R.M.,Current therapies to shorten posoperative ileus. Cleve Clin J Med; 76 ( 11),,2009
  • Noszczyk W.,Chirurgia,PZWL,Warszawa, 2007
Pytanie: Czy uważasz, że decyzja o szczepieniu dziecka powinna być dobrowolna?

  tak

  nie

  nie mam zdania