Nowy sklep

już ON-LINE

Przepuklina brzuszna - objawy, leczenie, jak wygląda

Jakie są przyczyny, objawy oraz metody leczenia przepuklin brzusznych? To schorzenie, w którym dochodzi do wydostania się narządu, bądź jego części poza jamę, w której przebywa w warunkach fizjologicznych. Przyczynami przepukliny są: aktywność fizyczna, kaszel, śmiech oraz wypróżnianie. Narażone są na nią szczególnie osoby, które mają nadwagę, dźwigają ciężkie przedmioty, mają problemy z zaparciami, ale również śpiewacy operowi i osoby grające na instrumentach dętych. U pacjentów, u których stwierdzono przepuklinę, wykonuje się zabieg operacyjny, ponieważ zapobieganie jej jedynie łagodzi objawy.

Spis treści

Przepukliny mogą być wrodzone lub nabyte, zewnętrzne lub wewnętrzne. W przypadku przepuklin zewnętrznych worek przepuklinowy wraz z zawartością uwypukla się na zewnątrz ciała, jak to ma miejsce np. w przepuklinie pachwinowej. Przepukliny wewnętrzne natomiast dotyczą sytuacji, kiedy narządy wpuklają się z jednej jamy ciała do drugiej, w której normalnie nie występują, np. z jamy brzusznej do jamy klatki piersiowej.

Przepukliny brzuszne - przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny powstawania przepuklin wiążą się z zaburzeniami budowy tkanek ograniczających, budujących ściany jam ciała oraz ze zwiększonym ciśnieniem w tychże. Nieprawidłowości budowy tkanek są najczęściej przyczyną przepuklin wrodzonych, przepukliny nabyte są kombinacją obu wcześniej wspomnianych czynników ryzyka.

Ściana brzucha zbudowana jest z mięśni, więzadeł i rozcięgien. U zdrowych ludzi zachodzą one szczelnie na siebie.

Przepuklina powstaje, kiedy w którymś miejscu dochodzi do osłabienia lub przerwania ścian powłok na skutek zwiększonego ciśnienia w jamie brzusznej, np.:

  • podczas wysiłku fizycznego,
  • kaszlu,
  • śmiechu,
  • oddawaniu stolca.

Prowadzi to stopniowo do uwypuklenia się przez osłabiony otwór worka przepuklinowego z zawartością, którą w przypadku przepuklin brzusznych najczęściej jest struktura zwana siecią większą i/lub jelita.

Jakkolwiek przepuklina może pojawić się w ciągu całego życia, są dwie grupy wiekowe, u których rozpoznaje się przepukliny stosunkowo najczęściej: u małych dzieci i u osób w podeszłym wieku. Występowanie przepuklin w pierwszej grupie jest związane z wrodzonymi zaburzeniami budowy ścian brzucha i stąd jej osłabienia. W przypadku ludzi w podeszłym wieku mięśnie brzucha są osłabione, dochodzi do ich zaniku a tym samym osłabienia ścian brzucha.

Czynniki ryzyka, poza wrodzonymi malformacjami ściany brzucha, dotyczą stanów zwiększonego ciśnienia w jamie brzusznej:

  • duża nadwaga,
  • dźwiganie ciężkich przedmiotów predysponuje do powstawania przepuklin,
  • może dotyczyć chorych na przewlekłe zaparcia,
  • kobiet wielokrotnie ciężarnych,
  • śpiewaków operowych,
  • osób grających na instrumentach dętych.
 

Co to jest przepuklina?

Miejsce w ścianie brzucha (lub innej jamy), przez które wydostaje się przepuklina, nazywamy wrotami przepukliny. Przez wrota przepukliny wydostaje się worek przepuklinowy oraz jego zawartość, zależna od rodzaju przepukliny.

Przepukliny, w zależności od zachowania się zawartości worka przepuklinowego, możemy podzielić na dwie grupy.

  1. O przepuklinach odprowadzalnych mówimy wtedy, kiedy zawartość worka przepuklinowego daje się cofnąć (odprowadzić) z powrotem do jamy brzusznej pod wpływem łagodnego ucisku osoby badającej lub po przyjęciu określonej postawy ciała (najczęściej leżącej).
     
  2. Z kolei przepukliny nieodprowadzalne to takie, w przypadku których nie udaje się wykonać wyżej wymienionych czynności, z powodu tworzących się zrostów w worku przepuklinowym nie da się cofnąć jego zawartości do jamy brzusznej.

Gorzej rokują przepukliny nieodprowadzalne: uwięźnięte i zadzierzgnięte. Te pierwsze dotyczą sytuacji, kiedy wskutek nagłego wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej (gwałtowny kaszel, parcie na stolec, gwałtowny i duży wysiłek fizyczny) do worka przepuklinowego dostaje się większa niż normalnie objętość zawartości worka (np. jelit). W przypadku przepukliny nieodprowadzalnej, kiedy doszło do zaciśnięcia naczyń krwionośnych biegnących w krezce i zaopatrujących jelita w krew mówimy o przepuklinie zadzierzgniętej. Jest to poważny stan wymagający pilnej interwencji chirurgicznej.

Reklama

Przepuklina brzuszna - rodzaje

Najczęściej występujące przepukliny brzuszne to przepukliny pachwinowe i udowe. Zdarzają się także:

  • pępkowe,
  • kresy białej,
  • w bliźnie pooperacyjnej,
  • lędźwiowe,
  • wokół wyłonionej stomii (przetoki jelitowej),
  • a także bardzo rzadko spotykane kulszowe czy kroczowe.

Przepuklina pachwinowa - objawy

Przepuklina pachwinowa jest najczęstszą przepukliną (stanowi 70% wszystkich przepuklin), może być zarówno wrodzona (przepuklina pachwinowa skośna) jak i nabyta (skośna lub prosta). Na wystąpienie tej przepukliny bardziej narażeni są mężczyźni.

Objawy, poza widocznym guzem pojawiającym się w okolicy pachwinowej przy wzmożonym ciśnieniu brzusznym (kaszel, podnoszenie ciężkich przedmiotów, zmiana pozycji z leżącej na półsiedzącą lub stojącą) jakie występują najczęściej to:

  • dyskomfort,
  • ból,
  • pociąganie w okolicy pachwin, niekiedy promieniujących w stronę jądra.

Ból występuje zwłaszcza przy wzmożonym ciśnieniu w jamie brzusznej: podczas wysiłku fizycznego, kaszlu, oddawania stolca (defekacji) czy moczu (mikcji). Na skórze w okolicy worka przepuklinowego mogą pojawić się zmiany zapalne – dotyczy to dużych, długo trwających przepuklin. W badaniu wyczuwalny jest guz w pachwinie, który w przypadku przepukliny odprowadzalnej daje się odprowadzić do jamy brzusznej.

Z badań obrazowych pomocnych w diagnostyce przepuklin wykonuje się badanie ultrasonograficzne (USG).

Inne choroby, mogące dawać podobne objawy i z którymi należy różnicować przepuklinę pachwinową to przepuklina udowa, powiększone węzły chłonne, u mężczyzn z niezstąpionym jądrem lub żylakami powrózka nasiennego. U kobiet w różnicowaniu bierze się pod uwagę torbiel rzekomą wargi sromowej większej.

Przepuklina udowa

Przepuklina udowa występuje zdecydowanie rzadziej (około 10 razy) niż pachwinowa. W tym przypadku bardziej narażone są kobiety. Przepuklina ta może nie dawać objawów w postaci bólu, jeśli występują, są podobne jak w przepuklinie pachwinowej. Przepuklina udowa może być mylona z pachwinową, stąd konieczność dokładnego badania chorego.

Przepuklina pooperacyjna

Jak wspomniano powyżej, czynnikiem ryzyka powstawania przepuklin są tak zwane miejsca o osłabionej odporności w ścianach brzucha. Jednym z takich miejsc jest okolica blizny pooperacyjnej, zwłaszcza w okresie do prawidłowego zagojenia się rany. Szacuje się, że u ok. 10% operowanych w zakresie jamy brzusznej sposobem klasycznym (poprzez przecięcie powłok i otwarcie jamy brzucha - laparotomię) występują przepukliny pooperacyjne.

Jednym z najczęstszych powodów powstania przepukliny w bliźnie pooperacyjnej jest błąd chirurga podczas zamykania jamy brzucha. Może to być nadmierne napięcie założonych szwów lub zbyt duże odległości między nimi. Także powikłania pooperacyjne, jak krwiaki w ranie, zakażenie, powoduje osłabienie i tak już wątłego miejsca zszycia rany.

Przepuklina pępkowa

Występuje częściej u kobiet. Mimo, że wrota przepukliny są stosunkowo wąskie, może ona osiągać duże rozmiary. Często jest to przepuklina nieodprowadzalna, tworzące się wskutek procesu zapalnego pasma włóknika – zrosty, uniemożliwiają odprowadzenie jej do jamy brzusznej. Przepuklina pępkowa jest jedyną przepukliną, którą udaje się wyleczyć nieoperacyjnie w młodym wieku.

Przepuklina kresy białej

Tworzy się między włóknami tzw. kresy białej, pionowej struktury biegnącej w linii pośrodkowej ciała, czyli między końcem mostka a pępkiem. Niewielkich rozmiarów tego typu przepukliny są stwierdzane osób, których wykonywanie zawodu wiąże się ze wzmożonym wysiłkiem fizycznym (np. sportowcy).

Operacja przepukliny

Lekarze zajmujący się leczeniem przepuklin to chirurdzy ogólni. Leczenie przepuklin dokonuje się drogą zabiegu operacyjnego.

Postępowanie zachowawcze nie uleczy przepukliny, może prowadzić jedynie do czasowego złagodzenia objawów:

  • unikanie wysiłku,
  • noszenie pasa przepuklinowego zapobiegającego dalszemu uwypukleniu się worka - nie zawsze jest to skuteczne .

Postępowanie ograniczające się do noszenia pasa przepuklinowego rozważamy w zasadzie w dwóch przypadkach:

  • jeśli stan chorego, inne współtowarzyszące choroby uniemożliwiają wykonanie operacji,
  • kiedy przepuklina dotyczy ludzi w podeszłym wieku, powyżej 80 lat.

W pozostałych przypadkach wskazana jest operacja, której nie należy odkładać, gdyż najlepsze efekty można uzyskać operując niepowikłane przepukliny niewielkich rozmiarów.

W tradycyjnych sposobach operowania przepuklin do zamknięcia wrót przepukliny wykorzystuje się tkanki chorego. Po odprowadzeniu zawartości worka przepuklinowego chirurg przystępuje do plastyki wrót przepukliny: zbliża do siebie i układa mięśnie i więzadła w taki sposób, aby zamknąć wrota i zszywa je szwami. W metodach tzw. „beznapięciowych” wzmocnienie powłok brzucha odbywa się na drodze wszycia specjalnej siatki z tworzywa sztucznego.

Przepuklina - leczenie

Poza chirurgią klasyczną, przepukliny można leczyć też laparoskopowo. Operacje takie są szczególnie zalecane u chorych z obustronną przepukliną pachwinową, gdyż obie przepukliny można zoperować z jednego dostępu, nie trzeba robić dwóch osobnych nacięć.

Po operacji, gdy nie ma powikłań, chory przebywa w szpitalu kilka dni, czasami możliwe jest wyjście już następnego dnia po zabiegu. Nie stosuje się specjalnych diet. Gdy rana prawidłowo się zagoi, możliwy jest powrót do pełnej aktywności zawodowej. W codziennym życiu należy jednakże unikać czynności które zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej (np. dźwiganie ciężarów). Pacjenci otyli powinno stopniowo redukować swoją wagę.

Przepukliny - powikłania

Obecność przepuklin jest czynnikiem ryzyka wystąpienia powikłań pod postacią niedrożności mechanicznej przewodu pokarmowego oraz ostrego niedokrwienia jelit. Są to bardzo poważne stany, wymagające pilnej interwencji chirurgicznej w ramach ostrego dyżuru.W przypadku objawów niedrożności mechanicznej i współwystępowaniu przepukliny, lekarz w pierwszej kolejności podejmuje się próby odprowadzenia przepukliny. Jeśli ta nie udaje się, chory jest kwalifikowany do zabiegu.

Zabieg polega na:

  • otwarciu worka przepuklinowego (zdarza się, że dla prawidłowej oceny sytuacji konieczne jest także otwarcie jamy brzusznej),
  • ocenie żywotności jelit (w przypadku zaciśnięcia naczyń krwionośnych mogło dojść do martwicy uwięźniętej części jelita).

Gdy doszło do martwicy, konieczne jest wycięcie tej części jelita i dokonanie zespolenia zdrowych końców jelita. Operację kończy plastyka wrót przepukliny, czyli zabieg powodujący zamknięcie wrót i zapobieżenie nawrotom.

Nawet jeśli przepuklinę udało się odprowadzić, wskazane jest rozważenie operacji przepukliny w trybie planowym.

Przepuklina rozworu przełykowego - objawy

Anatomiczną granicą między jamą brzuszną a jamą klatki piersiowej jest płaski mięsień zwany przeponą. Przez otwory w przeponie przechodzą narządy i naczynia krwionośne z klatki piersiowej do jamy brzucha. Przepukliny wewnętrzne, przeponowe, dotyczą sytuacji, kiedy narządy z jamy brzucha wpuklają się do jamy klatki piersiowej przez te właśnie otwory. Jednym z takich otworów jest rozwór przełykowy – miejsce, przez które przechodzi przełyk. Jest to też miejsce, w którym mogą powstać przepukliny.

Przepukliny rozworu przełykowego częściej występują u kobiet, najczęściej w między 40 a 70 rokiem życia. Dwa główne typy tych przepuklin to: przepuklina wślizgowa i okołoprzełykowa.

Przepukliny wślizgowe stanowią zdecydowaną większość (do 90%) przepuklin rozworu przełykowego. Powstają, kiedy przez rozwór przełykowy wpukla się do klatki piersiowej wpust (miejsce gdzie przełyk łączy się z żołądkiem) i górna część żołądka.

Objawy jakie chory odczuwa nie są charakterystyczne. Najczęściej jest to:

  • ból i pieczenie za mostkiem (tzw. zgaga),
  • utrudnienie w połykaniu pokarmów (dysfagia),
  • zwracanie pokarmów.

Zgaga jest spowodowana osłabieniem dolnego zwieracza przełyku, który nie spełnia już swojej funkcji zabezpieczającej przed cofaniem się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Badaniami potwierdzającymi diagnozę jest wziernikowanie przełyku (ezofagoskopia) i/lub żołądka (gastroskopia). Duże przepukliny wślizgowe mogą być uwidocznione także na zdjęciu rentgenowskim po podaniu siarczanu baru jako kontrastu.

Rzadziej występującą przepukliną rozworu przełykowego jest przepuklina okołoprzełykowa. W przepuklinie tej do klatki piersiowej wpukla się dno żołądka, wpust pozostaje na swoim miejscu. Przepuklina ta może nie dawać objawów.

Kiedy występują, przybierają postać:

  • duszności,
  • zaburzeń rytmu (nierównomiernych skurczów) serca.

Spowodowane jest to uciskiem wpuklającego się do klatki piersiowej żołądka. Bardziej poważne powikłania dotyczą wysoko umiejscowionej niedrożności przewodu pokarmowego (zaburzenie przesuwania się treści pokarmowej), występuje wtedy ból w nadbrzuszu (poniżej mostka) oraz nudności.

Reklama

Przepuklina rozworu przełykowego - leczenie

Leczenie przepuklin rozworu przełykowego jest operacyjne. Większość wykonuje się z dostępu przez jamę brzuszną, czasami tylko wybiera się dostęp przez klatkę piersiową. Ze względu na możliwe groźne powikłania, każda, nawet bezobjawowa przepuklina okołoprzełykowa powinna być leczona operacyjnie. Poprzez założenie szwów na odnogi przepony zmniejsza się rozmiary rozworu przełykowego. Żołądek stabilizuje się poniżej przepony mocując go do przedniej ściany jamy brzusznej. Często wykonywany zabieg to fundoplikacja Nissena. Polega on na przyszyciu górnej części żołądka (nazywanego anatomicznie dnem) do dolnej części przełyku.

Czytaj też: Rwa udowa - ćwiczenia, objawy, leczenie

Bibliografia

  • Fibak J.,Chirurgia – repetytorium,PZWL,Warszawa 2008
  • Noszczyk W.,Chirurgia,PZWL,Warszawa 2007
Pytanie: Jak radzisz sobie z bólem gardła w ciąży?

  naturalnymi sposobami np. płukanki

  preparatami bez recepty

  preparatami wskazanymi przez lekarza

  nie stosuję żadnych preparatów