Gdy zaczyna drapać Cię w gardle... 🍋🌿 który smak wybierzesz?
Gdy zaczyna drapać Cię w gardle... 🍋🌿 który smak wybierzesz?
Gdy zaczyna drapać Cię w gardle... 🍋🌿 który smak wybierzesz?

Dlaczego błonnik nie pomaga na zaparcia? Może źle go stosujesz

Przy problemach z zaparciami często pierwsza rada, którą słyszymy to „jedz więcej błonnika i pij wodę”. Część osób sięga po otręby albo proszek z babką jajowatą i po kilku dniach czuje się jeszcze gorzej: brzuch jest wzdęty, pojawia się uczucie pełności, a wypróżnienia nadal są trudne. Czy to znaczy, że błonnik nie działa? Niekoniecznie. Czasem błonnik jest po prostu źle stosowany. Zdarza się też, że zaparcia mają inną przyczynę niż zbyt mała ilość błonnika w diecie.

W czym możemy Ci pomóc?

Kobieta z ilustracją jelita grubego na brzuchu – zaparcia i problemy z wypróżnianiem
Źródło: AdobeStock
W skrócie
  • Jeśli stolec nie jest twardy, a wypróżnienie nadal jest trudne, dokładanie błonnika nie pomoże
  • Za mało płynów, zbyt duża porcja lub niewłaściwy rodzaj błonnika mogą nasilać wzdęcia
  • Niektóre leki, m.in. opioidy, żelazo i wapń, mogą nasilać zaparcia
Spis treści

Medme poleca

Czym właściwie jest zaparcie? 

Nie każdy musi wypróżniać się codziennie. U zdrowych dorosłych za normę uznaje się zakres od trzech wypróżnień dziennie do trzech w tygodniu. O zaparciu mówimy, gdy wypróżnień jest mniej niż trzy w tygodniu albo gdy regularnie, czyli przy co najmniej co czwartym wypróżnieniu: 

  • stolec jest twardy lub grudkowaty,  
  • konieczne jest silne parcie,  
  • pozostaje uczucie niepełnego wypróżnienia lub „blokady”.  

Jeśli wypróżniasz się co drugi dzień bez wysiłku i dyskomfortu, nie masz zaparć. 

Reklama

Jak działa błonnik i dlaczego woda jest tak ważna? 

Błonnik to składnik roślin, którego nie trawimy. Wiąże wodę, zwiększa objętość stolca i zmiękcza go. Z kolei większa masa stolca pobudza jelita do pracy. Jest jednak jeden warunek: błonnik potrzebuje płynów. Bez nich zamiast miękkiej masy powstaje twardy, suchy stolec, a w skrajnych przypadkach może nawet dojść do niedrożności jelit. Preparaty z błonnikiem popija się dużą ilością płynu, zwykle co najmniej 150 ml na każde 5 g proszku. Dokładne zalecenia znajdziesz w ulotce. Unikaj też stosowania błonnika tuż przed snem.

Reklama

Najczęstsze błędy przy stosowaniu preparatów z błonnikiem

01
Za dużo błonnika naraz
Gwałtowne zwiększenie ilości błonnika może powodować wzdęcia, gazy i ból brzucha. Zacznij od małej porcji i zwiększaj ją stopniowo.
02
Za mało płynów
To jedna z najczęstszych przyczyn, dla których preparat z błonnikiem nie przynosi oczekiwanego efektu. Błonnik potrzebuje odpowiedniej ilości płynów.
03
Oczekiwanie efektu od razu
Babka jajowata zaczyna działać zwykle po 12–24 godzinach, a uregulowanie wypróżnień wymaga systematyczności. Jeśli przez 3 dni nie dochodzi do wypróżnienia, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
04
Niewłaściwy rodzaj błonnika
Różne preparaty działają różnie, dlatego znaczenie ma nie tylko ilość błonnika, ale też jego rodzaj.

Reklama

Czy każdy błonnik działa tak samo? 

Nie. Babka jajowata (łupina nasienna) tworzy w jelicie żel, który zmiękcza stolec. Spośród suplementów błonnika to ona ma najlepiej udokumentowaną skuteczność w zaparciach. W przypadku otrębów i inuliny dowody są bardzo ograniczone. Inulina jest przede wszystkim prebiotykiem, czyli pożywką dla bakterii jelitowych. Silnie fermentuje, więc łatwo po niej o gazy. Wzdęcia mogą jednak pojawić się po każdym rodzaju błonnika, zwłaszcza na początku. Jeśli otręby lub inulina Ci szkodzą, warto porozmawiać z farmaceutą o preparacie z babką jajowatą. 

Reklama

Kiedy dokładanie błonnika nie pomoże? 

Jeśli stolec nie jest twardy, a mimo to konieczne jest silne parcie albo pozostaje uczucie niecałkowitego wypróżnienia, problem może tkwić w mechanizmie wypróżniania. Przy tzw. dyssynergii mięśnie dna miednicy podczas parcia napinają się, zamiast się rozluźnić. To zaburzenie występuje nawet u połowy osób z przewlekłym zaparciem. Kolejne porcje błonnika zwiększą tylko objętość stolca, którego i tak trudno się pozbyć. Tu potrzebna jest diagnostyka przeprowadzona przez lekarza. Skuteczną metodą leczenia jest biofeedback, czyli trening mięśni pod kontrolą specjalisty.

BŁONNIK
↓
brak efektu?
Masz zaparcia mimo stosowania błonnika?
To nie znaczy, że nic już nie pomoże. Dostępne są preparaty o innym sposobie działania, które można dobrać do rodzaju problemu.
Sprawdź dostępne rozwiązania →

Reklama

Inne przyczyny zaparć 

Warto przyjrzeć się codziennym nawykom:

  1. ilości wypijanych płynów,
  2. aktywności fizycznej,
  3. regularności posiłków.

Duże znaczenie ma też ignorowanie parcia, bo odkładanie wizyty w toalecie z czasem osłabia ten odruch. Jelita pracują najaktywniej rano, więc dobrze jest wygospodarować czas na toaletę po śniadaniu. Podczas wypróżniania warto wykorzystywać mały podnóżek pod stopy, który pozwala przyjąć bardziej optymalną pozycję. Szkodliwym nawykiem jest długie przesiadywanie w toalecie oraz parcie „na siłę”. Zaparcia mogą też towarzyszyć chorobom, np. zaburzeniom hormonalnym i elektrolitowym, chorobom neurologicznym czy zespołowi jelita drażliwego. 

Reklama

Leki i suplementy, które sprzyjają zaparciom 

Zaparcia często są działaniem niepożądanym leków. Mogą je wywoływać m.in.: 

  • opioidowe leki przeciwbólowe (także kodeina i tramadol),  
  • preparaty żelaza i wapnia,  
  • leki zobojętniające z glinem lub wapniem,  
  • leki o działaniu antycholinergicznym, np. niektóre leki przeciwdepresyjne, przeciwhistaminowe starszej generacji i leki na pęcherz nadreaktywny,  
  • leki przeciwpsychotyczne i przeciwparkinsonowskie,  
  • blokery kanałów wapniowych,  
  • leki moczopędne.  

Jeśli zaparcia pojawiły się po włączeniu nowego leku, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą. Nie odstawiaj leku na własną rękę.

Błonnik a inne leki 

Babka jajowata może opóźniać wchłanianie leków przyjmowanych w tym samym czasie, m.in. glikozydów nasercowych (digoksyny), doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny, karbamazepiny, litu, a także witamin i składników mineralnych. Dlatego zachowaj odstęp co najmniej 30–60 minut między preparatem z błonnikiem a innymi lekami. Osoby przyjmujące hormony tarczycy powinny stosować babkę jajowatą po konsultacji z lekarzem, ponieważ może zaistnieć konieczność dostosowania dawki leku.

Podobnie osoby z cukrzycą: u chorych na insulinie bywa konieczne zmniejszenie jej dawki. Przy lekach opioidowych preparaty z babką stosuje się tylko pod nadzorem lekarza, ze względu na ryzyko niedrożności jelit. 

Leki przeczyszczające: kiedy pomagają, a kiedy maskują problem? 

Leki przeczyszczające stosowane są co do zasady doraźnie. Z reguły nie są to leki przeznaczone do przewlekłego stosowania. Mogą stanowić ogromną pomoc, gdy stosowane są np. w podróży, czy po zabiegu.

Leki osmotyczne, np. makrogol, mają dobrze udokumentowaną skuteczność także w dłuższym stosowaniu, ale przewlekła terapia powinna odbywać się w porozumieniu z lekarzem. Leki pobudzające jelita, takie jak bisakodyl czy preparaty z senesem, zwykle stosuje się krótko. Wyjątkiem są zaparcia po opioidach, w których często są lekami z wyboru. 

A co z „rozleniwieniem jelit”? Przegląd badań z 2024 roku nie znalazł przekonujących dowodów, że prawidłowo stosowane leki pobudzające uszkadzają jelito. Prawdziwy problem leży gdzie indziej: regularne sięganie po preparat „na szybkie wypróżnienie” bez szukania przyczyny może latami maskować chorobę lub zaburzenie, które da się leczyć.

!
4 sygnały, których nie warto ignorować
Przy zaparciach te objawy wymagają konsultacji z lekarzem.
Krew w stolcu
lub niedokrwistość z niedoboru żelaza
Utrata masy ciała
gdy chudnięcie jest niezamierzone
Nagła zmiana wypróżnień
utrzymująca się ponad 2 tygodnie
Silny ból brzucha
zwłaszcza z wymiotami lub brakiem oddawania gazów
Szczególna czujność: gdy objawy pojawiły się po 50. roku życia lub w rodzinie występował rak jelita grubego.

Bibliografia

  • Mearin F, Lacy BE, Chang L, Chey WD, Lembo AJ, Simren M, Spiller R. Bowel disorders. Gastroenterology. 2016;150(6):1393–1407. doi:10.1053/j.gastro.2016.02.031.
  • Chang L, Chey WD, Imdad A, Almario CV, Bharucha AE, Diem S, i wsp. American Gastroenterological Association–American College of Gastroenterology clinical practice guideline: pharmacological management of chronic idiopathic constipation. Gastroenterology. 2023;164(7):1086–1106. doi:10.1053/j.gastro.2023.03.214.
  • Chang L. Highlights from the joint AGA/ACG guideline on pharmacologic management of chronic idiopathic constipation. Gastroenterol Hepatol (N Y). 2024;20(11). https://www.gastroenterologyandhepatology.net/archives/november-2024/highlights-from-the-joint-aga-acg-guideline-on-pharmacologic-management-of-chronic-idiopathic-constipation/ [dostęp: 15.11.2026].
  • Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). Community herbal monograph on Plantago ovata Forssk., seminis tegumentum. EMA/HMPC/199774/2012. London: European Medicines Agency; 2013.
  • European Medicines Agency. Łupina nasienna babki jajowatej (Plantago ovata Forssk., seminis tegumentum). Streszczenie dla ogółu społeczeństwa. EMA/HMPC/113750/2014. https://www.ema.europa.eu/pl/documents/herbal-summary/ispaghula-husk-summary-public_pl.pdf [dostęp: 15.11.2026].
  • Rao SSC, Patcharatrakul T. Diagnosis and treatment of dyssynergic defecation. J Neurogastroenterol Motil. 2016;22(3):423–435. doi:10.5056/jnm16060.
  • Whorwell P, Lange R, Scarpignato C. Review article: do stimulant laxatives damage the gut? A critical analysis of current knowledge. Ther Adv Gastroenterol. 2024;17. PMID: 38887508.
  • Medycyna Praktyczna. Dieta w zaparciach. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/180709,dieta-w-zaparciach [dostęp: 15.11.2026].
Patrycja Lesińska
Artykuł napisany przez
Patrycja Lesińska
Magister Farmacji, absolwent farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku. Ukończone studia podyplomowe z zakresu opieki farmaceutycznej w Centrum Kształcenia Podyplomowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz z organizacji i zarządzania badaniami klinicznymi na Uczelni Łazarskiego.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Specjaliści współpracujący z medme
25674

Wojciech Ziółkowski

magister farmacji

Poznaj mnie
25626

Katarzyna Kulig

dermatolog i wenerolog

Poznaj mnie
25675

Marzena Rojek-Ledwoch

dietetyczka, psychodietetyczka

Poznaj mnie
25676

Kamila Pawłowska

dietetyk kliniczny, psychodietetyk

Poznaj mnie
25625

Sylwia Borowska

doktor nauk farmaceutycznych

Poznaj mnie
25886

Magdalena Grosiak

diagnosta laboratoryjny

Poznaj mnie
25887

Magdalena Rutkowska

lekarz weterynarii

Poznaj mnie
25879

Anna Lewandowska

psychiatra dziecięcy

Poznaj mnie
25888

Jolanta Woźniak

prawnik

Poznaj mnie
27090

Patrycja Lesińska

Magister Farmacji

Poznaj mnie
27097

Barbara Bukowska

Dr n. biol., mgr farm.

Poznaj mnie
Pokaż wszystkich
Więcej z kategorii Jelita
Jak oczyścić jelita ze złogów kałowych i cieszyć się sprawnym układem pokarmowym?
Pacjent ze złogami w jelitach
Gruczolak cewkowy jelita grubego - jak się objawia? Przyczyny i dieta
Jelito grube u człowieka
Polipy jelita grubego - przyczyny, objawy, usuwanie. Jakie są rokowania?
Zdjęcie przedstawia model jelita grubego, co może być ilustracją tematu związanego z polipami jelita grubego i ich diagnostyką.
Podobne artykuły
Wizualizacja stanu zapalnego jelita grubego
Zapalenie jelita grubego: objawy, dieta i leczenie ziołami
Kobieta z objawami zatoru krezki
Zator krezki - objawy zawału krezki, przyczyny i leczenie
Wizualizacja uchyłków esicy
Uchyłki esicy - czym są? Objawy, leczenie, dieta
Pacjenta cierpiąca z powodu nieleczonej owsicy
Nieleczona owsica - do czego prowadzi u dzieci i dorosłych?
Wizualizacja jelita grubego w układzie pokarmowym
Jelito grube - jakie funkcje pełni w organizmie? Poznaj jego budowę
Sonda
Sonda redakcyjna
Gdy zaczyna drapać Cię w gardle… który smak wybierasz?
Zakłady Farmaceutyczne „UNIA” Spółdzielnia Pracy
Reklama leku Uniben w sprayu na ból gardła – dwa smaki produktu, opakowania leku i możliwość rezerwacji na Medme.pl.

Drapie Cię w gardle?
To może być początek infekcji! Sprawdź