Endokrynolog - czym się zajmuje i jak wygląda wizyta?

Kobieta na badaniu u endokrynologa
Źródło:123RF
Endokrynolog zajmuje się szeroką paletą zaburzeń, od chorób tarczycy, przez niepłodność, impotencję, łysienie, trądzik, tycie, aż po depresję. Wspólnym mianownikiem w każdym z wymienionych przypadków jest dysfunkcja w obrębie układu hormonalnego.
 

Czym się zajmuje endokrynolog?

Lekarz endokrynolog to specjalista, zajmujący się zaburzeniami pracy układu hormonalnego, czyli skomplikowanego mechanizmu zbudowanego z gruczołów dokrewnych (wydzielania wewnętrznego) oraz wyspecjalizowanych komórek odpowiedzialnych za wytwarzanie hormonów. 

Wiele osób, zapytanych co leczy endokrynolog, odruchowo odpowie: tarczycę. W istocie, zaburzenia funkcjonowania tarczycy (nadczynność, niedoczynność) stanowią znaczący odsetek wśród chorób, z którymi pacjenci zgłaszają się na badania i leczenie, ale pamiętać należy, że układ endokrynny składa się także z innych kluczowych ośrodków, w tym przysadki mózgowej, nadnerczy czy jajników, co więcej – działanie poszczególnych hormonów jest ściśle ze sobą powiązane.

Kiedy należy iść do poradni endokrynologicznej?

Do poradni endokrynologicznejmożna się udać z takim zaburzeniami oraz ich objawami, jak:

  • nadczynność i niedoczynność tarczycy
  • choroba Hashimoto,
  • niepłodność (mężczyzn i kobiet),
  • zaburzenia erekcji u mężczyzn,
  • zaburzenia cyklu miesięcznego u kobiet,
  • menopauza, andropauza,
  • nagły przyrost lub utrata masy ciała,
  • wypadanie włosów,
  • nadmierne owłosienie typu męskiego,
  • trądzik, łojotok,
  • łamliwość paznokci,
  • ginekomastia,
  • depresja.

Endokrynolog dziecięcy

Endokrynolodzy często specjalizują się w leczeniu wybranych grup pacjentów, w sposób szczególny koncentrując się na typowych dla danej populacji problemach. Dobrym przykładem jest endokrynolog dziecięcy, leczący zaburzenia charakterystyczne dla najmłodszych, od dnia urodzin aż po wiek nastoletni. W tej grupie na plan pierwszy wysuwają się zaburzenia rozwoju fizycznego, (szybszy bądź wolniejszy przyrost wzrostu i masy ciała), nieprawidłowy rozwój płciowy, zbyt wczesne albo zbyt późne pojawienie się owłosienia łonowego, szybkie uwypuklenie się piersi u dziewczynek, słabo wykształcone organy płciowe, a także trądzik, łojotok, łysienie. 

Ginekolog endokrynolog

W przypadku kobiet, zakres wiedzy i diagnostyki endokrynologicznej często pokrywa się z ginekologiczną. Stąd relatywnie duża liczba lekarzy o podwójnej specjalizacji. Jest to zupełnie naturalne w sytuacji, gdy podłoże hormonalne często mają takie zaburzenia jak: 

  • niepłodność, 
  • spadek libido, 
  • nieregularne miesiączkowanie, 
  • pojawienie się nadmiernego owłosienia okolic łonowych, 
  • zmiany w wyglądzie narządów płciowych. 

Ginekolog endokrynologbędzie właściwym specjalistą także w przypadku pacjentek przechodzących menopauzę, przyjmujących hormonalną terapię zastępczą, ale też młodszych – zabezpieczających się przed ciążą za pomocą antykoncepcji hormonalnej.  

Jak wygląda wizyta u endokrynologa?

Pierwsza wizyta u endokrynologazazwyczaj nie różni się szczególnie od wizyty u lekarza rodzinnego. Podstawą jest dokładny wywiad lekarski, zapoznanie się ze zgromadzoną wcześniej dokumentacją medyczną, osłuchanie pacjenta. W przypadku problemów z tarczycą, endokrynolog może, a nawet wykonać badanie USG. Jeśli jednak lekarz nie ma urządzenia ultrasonograficznego w gabinecie, a pacjent nie podda się badaniu przed wizytą i nie przyjdzie z wynikami, efekt pierwszego spotkania ze specjalistą będzie mało konkretny. Wielce prawdopodobne, że osoba chora zostanie wysłana na USG oraz badania hormonalne wykonywane z krwi, których omówienie nastąpi dopiero w czasie kolejnej wizyty. Aby oszczędzić czas i pieniądze, przed udaniem się do poradni endokrynologicznej, warto więc zawczasu poddać się rutynowej diagnostyce. W doborze badań pomoże nam lekarz pierwszego kontaktu.

Podstawowe badania endokrynologiczne

Badania hormonalne (testy z krwi), których wyniki są niezbędne, aby postawić diagnozę endokrynologiczną, to:

  • Zaburzenia pracy tarczycy:
  • Zaburzenia płodności u kobiet i mężczyzn
    • Progesteron (dawniej: luteina) – żeński hormon płciowy, wytwarzany przez ciałko żółte w fazie lutealnej cyklu miesięcznego
    • Estradiol – żeński hormon płciowy, wpływający m.in. na rozwój cech płciowych oraz popęd seksualny
    • Folikulotropina FSH - hormon przysadki mózgowej, stymulujący produkcję żeńskich hormonów płciowych (estrogenów)
    • Lutropina LH - hormon przysadki mózgowej, u mężczyzn stymulujący produkcję testosteronu, a u kobiet – estrogenów
    • Prolaktyna - hormon przysadki mózgowej, hamujący wydzielanie gonadotropin FSH i LH
    • Testosteron– męski hormon płciowy 
    • Dehydroepiandrosteron – hormon steroidowy produkowany przez korę nadnerczy
  • Trądzik, wypadanie włosów i inne zaburzenia
    • W zależności od konkretnego problemu, lekarz może zlecić większość z powyższych badań, a także m.in. kontrolę poziomu dihydrotestosteronu (DHT), androstenediolu czy 17-hydroksyprogesteronu (17-OHP) 

Do endokrynologa na NFZ czy prywatnie?

NFZ refunduje wizyty w poradniach endokrynologicznych, a także badania hormonalne. Przynajmniej w teorii. 

W praktyce pacjenci muszą się liczyć z tym, że:

  • wykonanie badań hormonalnych wymaga skierowania,
  • lekarz pierwszego kontaktu może wystawić skierowanie jedynie na podstawowe badania w związku z podejrzeniem nadczynności lub niedoczynności tarczycy (tsh, ft3 oraz ft4),
  • na pozostałe badania hormonalne skierowanie musi wypisać lekarz specjalista – endokrynolog,
  • kolejki do specjalistycznych poradni endokrynologicznych w wielu miejscowościach uniemożliwiają umówienie wizyty w terminie krótszym, niż kilka tygodni a nawet miesięcy.

Często pozostaje więc zapisanie się endokrynologa prywatnie. To jednak wiąże się z wysokimi kosztami – około 150 złotych za jedną wizytę plus cena badań (za rozbudowany zestaw zapłacić trzeba 300-400 zł)

Czytaj też: 

Bibliografia

  • T. Bednarczuk: Podstawy endokrynologii, Item Publishing, 2017
  • Hubalewska-Dydejczyk, E.Bandurska-Stankiewicz, E. Bar-Andziak, T. Bednarczuk, M. Buziak-Bereza: Postępowanie w chorobach tarczycy u kobiet w ciąży, Endokrynologia Polska 62 (4)

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA