NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Klirens kreatyniny to badanie nerek. Jakie są normy i wzór obliczeń?

Klirens kreatyniny jest jednym z podstawowych współczynników określających prawidłowość działania nerek. Pozwala zbadać zdolność nerek do oczyszczania krwi z kreatyniny. Określenie go jest niezbędne do diagnozowania m.in. przewlekłej choroby nerek i dobrania odpowiedniego dawkowania leków. Zobacz, na czym polega badanie i jak się oblicza klirens.
Próbki moczu oraz krwi
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Klirens kreatyniny pokazuje, czy nerki w prawidłowy sposób i w odpowiednim czasie filtrują i wydalają z moczem kreatyniny.
  • Do obliczenia klirensu kreatyniny wykorzystywany jest specjalny wzór. Ponadto w Internecie dostępne są specjalne kalkulatory. Należy jednak pamiętać, że jest to metoda szacunkowa.
  • Zarówno podwyższony, jak i obniżony klirens może świadczyć o nieprawidłowościach, dlatego niezbędna jest konsultacja wyników ze specjalistą.
SPRAWDŹ TEŻ: Kiedy wykonać badanie przesączania kłębuszkowego nerek?
Spis treści

Czym jest klirens kreatyniny?

Kreatynina, która jest pochodną kreatyny jest głównym markerem funkcjonowania nerek. Białko to powstaje w wyniku przemiany materii, głównie mięśni szkieletowych i jest przesączane w kłębuszkach nerkowych i wydalane wraz z moczem. Nie podlega żadnym innym przemianom w organizmie, dlatego jest wykorzystywana do kontroli pracy nerek.

Samo określenie stężenia kreatyniny może być badaniem niewystarczającym, dlatego dodatkowo oblicza się klirens kreatyniny. Jest wskaźnikiem, który określa całkowitą ilość moczu pierwotnego, jaka zostaje przefiltrowana przez wszystkie kłębuszki obu nerek łącznie w określonym przedziale czasu. Klirens pokazuje także jaką nerki mają zdolność do oczyszczenia krwi z kreatyniny w ciągu doby. Zarówno podwyższony poziom kreatyniny, jak i obniżony może świadczyć o zaburzeniach funkcjonowaniu nerek.

Wzór na klirens kreatyniny

Najbardziej wiarygodny klirens kreatyniny otrzymuje się dzieląc ilość wydalonej kreatyniny w ciągu doby przez stężenie kreatyniny w surowicy.

W praktyce częściej stosuje się szacunkową metodę wyliczania klirensu nerkowego, opartą na zastosowaniu wzoru Cockcroft-Gault. Przelicznik klirensu kreatyniny otrzymuje się wedle niego w następujący sposób:

  • od liczby 140 odejmuje się wiek pacjenta, różnicę mnoży przez masę ciała, a uzyskaną wartość dzieli się przez wynik mnożenia wartości stężenia kreatyniny w surowicy przez 72.

Wynik tego dzielenia następnie mnoży się przez współczynnik charakterystyczny dla obu płci – 1,0 dla mężczyzn i 0,85 dla kobiet.

Wskazania do badania klirensu kreatyniny

Poziom kreatyniny określa się w trakcie ogólnych profilaktycznych badań lub wtedy, gdy pacjent zgłasza lekarzowi niepokojące objawy, takie, jak:

  • białkomocz,
  • pienienie się moczu,
  • zmiana barwy moczu na ciemny,
  • krew w moczu,
  • skąpomocz,
  • obrzęki na twarzy, kostkach, kolanach i nadgarstkach,
  • bóle w dolnej części pleców,
  • nadciśnienie tętnicze krwi.

Badanie poziomu kreatyniny wykonuje się również u chorych z niewydolnością nerek, osób dializowanych lub po przeszczepie nerek. Wskazaniem są również badania i zabiegi z wykorzystaniem kontrastu:

  • tomografia komputerowa,
  • rezonans magnetyczny,
  • koronarografia,
  • arteriografia.

Jak wykonać badanie klisensu kreatyniny?

Kilrens bada się, oznaczając kreatyninę w całodobowej próbce moczu, a także w surowicy krwi pobranej w dniu, w którym skończyło się oddawanie moczu do analizy.

Pierwszą próbkę moczu pacjent oddaje o godzinie 7 rano. Przez następne 24 godziny, wszystkie kolejne wizyty w toalecie muszą się skończyć oddaniem moczu do pojemnika.

Po zakończeniu zbiórki, notuje się łączną objętość zebranego moczu, a następnie odlewa około 50 mililitrów, które trafią do analizy.

Norma klirensu kreatyniny

Klirens kreatyniny u zdrowego, dorosłego człowieka przyjmuje wartości w zakresie 95-160 ml/min. 

Podwyższony klirens kreatyniny jest naturalnym wynikiem u kobiet w ciąży, osób aktywnych fizycznie, pacjentów przyjmujących leki moczopędne i spożywających duże ilości mięsa.

Obniżony klirens może świadczy o:

  • ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek,
  • infekcji dróg moczowych,
  • kamieniach nerkowych,
  • zmniejszonym dopływie krwi do nerek,
  • zastoinowej niewydolności serca,
  • stosowaniu antybiotykoterapii i innych leków, w tym wykorzystywanych w chemioterapii.

Obniżenie poziomu kreatyniny i jednoczesne zaburzenie filtracji nerek może występować też u osób starszych, z małą masą mięśniową oraz osób niedożywionych. Podwyższenie poziomu kreatyniny zdarza się u pacjentów z dużą masą mięśniową, ale nie jest powodem do niepokoju, jeśli nie towarzyszy temu zaburzenie filtracji nerek.

Kalkulator klirensu kreatyniny

Oczywiście klirensu kreatyniny nie trzeba liczyć ręcznie. Z pomocą przychodzą gotowe kalkulatory. Dostępne w Internecie aplikacje wyliczają omawiany wskaźnik na podstawie wcześniej omówionego równania Cockcroft-Gault. Przypomnijmy - jest to jedynie metoda szacunkowa.

Korzystając z kalkulatora klirensu kreatyniny należy podchodzić do wyników z pewną dozą ostrożności i dystansu. Sami twórcy kalkulatorów często zastrzegają, że stanowią one jedynie pomoc dla lekarzy i nie powinny być jedyną wytyczną postępowania, zaś osoby korzystające z kalkulatorów biorą odpowiedzialność na siebie. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego „Poradnik Pacjenta. Przygotowanie do badań laboratoryjnych”, załącznik nr 4, nr procedury: LA.PO.02, wydanie 1.
  • Robert Dunstan, Interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Gdańsk 2002, wyd.1.
  • Jolanta Małyszko, Przewlekła niewydolność nerek — problem tylko nefrologów?, Choroby Serca i Naczyń 2005, tom 2, nr 2, 78–83, wydawnictwo Viamedica
  • Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik, Interna Szczeklika – mały podręcznik 2019/20
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Przeczytaj artykuł
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Przeczytaj artykuł
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
Podobne artykuły
Koronarografia serca – na czym polega i ile trwa badanie?
Badanie ALT – norma i wyniki. Co znaczy wysokie alt?
Badanie PSA - co to jest i jak się przygotować? Normy
RDW CV - co znaczy wysokie lub niskie?
WBC morfologia - norma, wyniki i ich interpretacja

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Zimne dłonie – jak leczyć? Przyczyny i domowe sposoby
Ukruszony ząb - co należy zrobić, gdy dojdzie do urazu?
Skoki ciśnienia - przyczyny i objawy. Od czego nagłe?
Dieta w ciąży i w czasie karmienia piersią - czy warto stosować olej rzepakowy?

Reklama