Może ratować życie. W 2023 roku została jej poddana rekordowa liczba pacjentów. Sprawdź❗
Może ratować życie. W 2023 roku została jej poddana rekordowa liczba pacjentów. Sprawdź❗
Może ratować życie. W 2023 roku została jej poddana rekordowa liczba pacjentów. Sprawdź❗

Klirens kreatyniny to badanie nerek. Jakie są normy i wzór obliczeń?

Klirens kreatyniny jest jednym z podstawowych współczynników określających prawidłowość działania nerek. Pozwala zbadać zdolność nerek do oczyszczania krwi z kreatyniny. Określenie go jest niezbędne do diagnozowania m.in. przewlekłej choroby nerek i dobrania odpowiedniego dawkowania leków. Zobacz, na czym polega badanie i jak się oblicza klirens.
Próbki moczu oraz krwi
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Klirens kreatyniny pokazuje, czy nerki w prawidłowy sposób i w odpowiednim czasie filtrują i wydalają z moczem kreatyniny.
  • Do obliczenia klirensu kreatyniny wykorzystywany jest specjalny wzór. Ponadto w Internecie dostępne są specjalne kalkulatory. Należy jednak pamiętać, że jest to metoda szacunkowa.
  • Zarówno podwyższony, jak i obniżony klirens może świadczyć o nieprawidłowościach, dlatego niezbędna jest konsultacja wyników ze specjalistą.
SPRAWDŹ TEŻ: Kiedy wykonać badanie przesączania kłębuszkowego nerek?
Spis treści

Reklama

Czym jest klirens kreatyniny?

Kreatynina, która jest pochodną kreatyny jest głównym markerem funkcjonowania nerek. Białko to powstaje w wyniku przemiany materii, głównie mięśni szkieletowych i jest przesączane w kłębuszkach nerkowych i wydalane wraz z moczem. Nie podlega żadnym innym przemianom w organizmie, dlatego jest wykorzystywana do kontroli pracy nerek.

Samo określenie stężenia kreatyniny może być badaniem niewystarczającym, dlatego dodatkowo oblicza się klirens kreatyniny. Jest wskaźnikiem, który określa całkowitą ilość moczu pierwotnego, jaka zostaje przefiltrowana przez wszystkie kłębuszki obu nerek łącznie w określonym przedziale czasu. Klirens pokazuje także jaką nerki mają zdolność do oczyszczenia krwi z kreatyniny w ciągu doby. Zarówno podwyższony poziom kreatyniny, jak i obniżony może świadczyć o zaburzeniach funkcjonowaniu nerek.

Reklama

Wzór na klirens kreatyniny

Najbardziej wiarygodny klirens kreatyniny otrzymuje się dzieląc ilość wydalonej kreatyniny w ciągu doby przez stężenie kreatyniny w surowicy.

W praktyce częściej stosuje się szacunkową metodę wyliczania klirensu nerkowego, opartą na zastosowaniu wzoru Cockcroft-Gault. Przelicznik klirensu kreatyniny otrzymuje się wedle niego w następujący sposób:

  • od liczby 140 odejmuje się wiek pacjenta, różnicę mnoży przez masę ciała, a uzyskaną wartość dzieli się przez wynik mnożenia wartości stężenia kreatyniny w surowicy przez 72.

Wynik tego dzielenia następnie mnoży się przez współczynnik charakterystyczny dla obu płci – 1,0 dla mężczyzn i 0,85 dla kobiet.

Reklama

Wskazania do badania klirensu kreatyniny

Poziom kreatyniny określa się w trakcie ogólnych profilaktycznych badań lub wtedy, gdy pacjent zgłasza lekarzowi niepokojące objawy, takie, jak:

  • białkomocz,
  • pienienie się moczu,
  • zmiana barwy moczu na ciemny,
  • krew w moczu,
  • skąpomocz,
  • obrzęki na twarzy, kostkach, kolanach i nadgarstkach,
  • bóle w dolnej części pleców,
  • nadciśnienie tętnicze krwi.

Badanie poziomu kreatyniny wykonuje się również u chorych z niewydolnością nerek, osób dializowanych lub po przeszczepie nerek. Wskazaniem są również badania i zabiegi z wykorzystaniem kontrastu:

  • tomografia komputerowa,
  • rezonans magnetyczny,
  • koronarografia,
  • arteriografia.

Reklama

Jak wykonać badanie klisensu kreatyniny?

Kilrens bada się, oznaczając kreatyninę w całodobowej próbce moczu, a także w surowicy krwi pobranej w dniu, w którym skończyło się oddawanie moczu do analizy.

Pierwszą próbkę moczu pacjent oddaje o godzinie 7 rano. Przez następne 24 godziny, wszystkie kolejne wizyty w toalecie muszą się skończyć oddaniem moczu do pojemnika.

Po zakończeniu zbiórki, notuje się łączną objętość zebranego moczu, a następnie odlewa około 50 mililitrów, które trafią do analizy.

Reklama

Norma klirensu kreatyniny

Klirens kreatyniny u zdrowego, dorosłego człowieka przyjmuje wartości w zakresie 95-160 ml/min. 

Podwyższony klirens kreatyniny jest naturalnym wynikiem u kobiet w ciąży, osób aktywnych fizycznie, pacjentów przyjmujących leki moczopędne i spożywających duże ilości mięsa.

Obniżony klirens może świadczy o:

  • ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek,
  • infekcji dróg moczowych,
  • kamieniach nerkowych,
  • zmniejszonym dopływie krwi do nerek,
  • zastoinowej niewydolności serca,
  • stosowaniu antybiotykoterapii i innych leków, w tym wykorzystywanych w chemioterapii.

Obniżenie poziomu kreatyniny i jednoczesne zaburzenie filtracji nerek może występować też u osób starszych, z małą masą mięśniową oraz osób niedożywionych. Podwyższenie poziomu kreatyniny zdarza się u pacjentów z dużą masą mięśniową, ale nie jest powodem do niepokoju, jeśli nie towarzyszy temu zaburzenie filtracji nerek.

Reklama

Kalkulator klirensu kreatyniny

Oczywiście klirensu kreatyniny nie trzeba liczyć ręcznie. Z pomocą przychodzą gotowe kalkulatory. Dostępne w Internecie aplikacje wyliczają omawiany wskaźnik na podstawie wcześniej omówionego równania Cockcroft-Gault. Przypomnijmy - jest to jedynie metoda szacunkowa.

Korzystając z kalkulatora klirensu kreatyniny należy podchodzić do wyników z pewną dozą ostrożności i dystansu. Sami twórcy kalkulatorów często zastrzegają, że stanowią one jedynie pomoc dla lekarzy i nie powinny być jedyną wytyczną postępowania, zaś osoby korzystające z kalkulatorów biorą odpowiedzialność na siebie. 

Czytaj również

Bibliografia

  • Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego „Poradnik Pacjenta. Przygotowanie do badań laboratoryjnych”, załącznik nr 4, nr procedury: LA.PO.02, wydanie 1.
  • Robert Dunstan, Interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Gdańsk 2002, wyd.1.
  • Jolanta Małyszko, Przewlekła niewydolność nerek — problem tylko nefrologów?, Choroby Serca i Naczyń 2005, tom 2, nr 2, 78–83, wydawnictwo Viamedica
  • Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik, Interna Szczeklika – mały podręcznik 2019/20
Piotr  Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka - dziennikarz wyróżniony w konkursie Dziennikarz Medyczny Roku 2023
Dziennikarz wyróżniony w konkursie "Dziennikarz Medyczny Roku 2023". Autor tysięcy publikacji o tematyce medycznej, ekonomicznej, politycznej i społecznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Nerki
Rak nadnercza - objawy, rokowania, przerzuty
Nowotwór złośliwy kory nadnerczy
Rak nerki - objawy, rokowania, ile lat życia
Choroba nowotworowa nerki
Nefrostomia – na jak długo? Worki, pielęgnacja i wymiana
Badanie nerek
Podobne artykuły
Nerka z torbielem
Torbiele nerki: prosta i korowa - przyczyny, objawy, leczenie
Badanie kreatyniny
Kreatynina podwyższona - czy to powód do niepokoju? O czym świadczy zbyt wysoki poziom kreatyniny?
Syndrom zespołu Cushinga
Zespół Cushinga - objawy, dieta, leczenie
Kamień z nerki
Kamienie w nerkach - jak się pozbyć, jak długo schodzi?
Bolące nerki
Ból nerek - gdzie bolą i co przynosi ulgę?

Reklama


Jak się uchronić przed chorobami cywilizacyjnymi?
Sprawdź!