Badanie GFR – badanie, norma, kalkulator. Co oznacza wynik?

Badanie GFR to analiza przesączania kłębuszkowego. Dzięki niemu można ocenić funkcjonowanie nerek. Zwykle lekarz zleca wykonanie GFR kiedy podejrzewa choroby nerek oraz inne nieprawidłowości, najczęściej mające związek z ich pracą. Jak przedstawiają się normy dla tego wskaźnika i jak odbierać wynik tego badania?
Stetoskop i modele nerek
źrodło:123RF

Spis treści

Co to za badanie GFR?

GRF to skrót od pierwszych liter określenia: glomerular filtration rate. To wskaźnik, który szacuje jaka ilość krwi została przefiltrowana przez nerki. Sprawdzanie tego parametru określane jest też jako przesączanie kłębuszkowe. Zmierza ono do oceny tego jak pracują nerki u danej osoby. Wyniki zawsze rozpatruje się indywidualnie, według specjalnego wzoru.

Jeśli lekarz podejrzewa u pacjenta problemy z nerkami, czy nawet choroby nerek, najczęściej zleca wykonanie badania GRF. Wykonuje się je również po to, by zaordynować właściwy sposób leczenia.

Nerki to bardzo ważny narząd, który pełni w organizmie przede wszystkim funkcje wydalnicze, oczyszczające ustrój, czyli filtrujące (usuwa wraz z moczem niepotrzebne i szkodliwe substancje). Jednak mają one także wpływ na funkcjonowanie innych narządów i układów w ciele człowieka. Nerki m.in. regulują ciśnienie krwi i objętość płynów ustrojowych, a także gospodarkę kwasowo-zasadową. Stąd właściwa praca tego organu stanowi o kondycji całego organizmu.

W jakim celu bada się GFR?

Badanie GFR wykonuje się wówczas kiedy zachodzi podejrzenie nieprawidłowego funkcjonowania nerek, występowania schorzeń związanych z nerkami oraz istnieje potrzeba opracowania najlepszej ścieżki leczniczej (dobranie leków oraz dawki) do danej choroby nefrologicznej. 

W jakich przypadkach wiadomo, że należy przeanalizować GFR? Badanie tego współczynnika powinno się wykonać kiedy pojawią się objawy mogące sugerować choroby nerek. Należą do nich w szczególności takie symptomy jak m.in.:

  • obrzęki (najczęściej na twarzy, ale też wokół nadgarstków i w innych częściach ciała), 
  • świąd skóry, 
  • przyciemnienie powłok skórnych. 

Ponadto dochodzą do tego oznaki płynące z układu moczowego, takie jak mniejsza ilość oddawanego moczu, wzmożona częstotliwość wizyt w toalecie, uczucie pieczenia podczas mikcji, krew w moczu, a nawet krwiomocz. Ponadto mocz może się pienić i brązowieć. Innymi objawami schorzeń pochodzących od nerek są: nadciśnienie tętnicze, ciągłe zmęczenie, osłabienie, bóle głowy i bóle lędźwiowe promieniujące do boków, pachwin, czy organów płciowych. Chorzy na nerki mogą także odczuwać problemy z koncentracją, brak apetytu, kłopoty ze snem, skurcze mięśni oraz cierpieć z powodu nudności i wymiotów. 

Reklama

Na czym polega badanie GFR?

Jak przebiega i co to za badanie GFR? Ta analiza obejmuje badanie krwi i moczu.GFR pobiera się z żyły ze zgięcia łokciowego. W dniu wykonywania badania nie powinno się pić herbaty, ani kawy. Wynik GFR musi też uwzględniać:

  • wiek, 
  •  płeć, 
  •  rasę,
  • masę ciała pacjenta. 

Dodatkowo należy zebrać mocz do probówki. Ta zbiórka moczu powinna być dobowa (24-godzinna). 

Badanie przesączania kłębuszkowego przebiega w ten sposób dlatego, że wskaźnik GFR wylicza się na podstawie stężenia kreatyniny znajdującej się w surowicy krwi oraz w moczu, a której wahania zmieniają się w ciągu doby. Stosunek poziomu kreatyniny bytującej we krwi do tej mieszczącej się w moczu daje odpowiedź na pytanie czy nerki działają prawidłowo. 

Nie istnieją szczególne przeciwwskazania do wykonania badania, nie są znane także skutki uboczne przeprowadzenia tej analizy, poza typowymi dolegliwościami, które mogą wystąpić po każdym pobraniu krwi z żyły, takimi jak siniak, krwiak, czasowa bolesność w miejscu wkłucia.

Jakie są normy badania GFR?

Jak wygląda prawidłowy GFR? Norma dla tego wskaźnika powinna być ustalana indywidualnie dla danego pacjenta. Z reguły jednak ocenia się, że wynik oscylujący wokół 90 ml/min/1,73 m² jest zadowalający (dla kobiet: maksymalnie do 120 ml/min/1,73 m²; dla mężczyzn do 130 ml/min/1,73 m²). Wartości między 60 a 89 ml/min/1,73 m² mogą świadczyć o upośledzeniu czynności nerek, jednak taki wynik powinien zinterpretować lekarz w oparciu o inne wyniki badań oraz dane dotyczące konkretnej osoby. GFR we krwi plasujący się poniżej 60 ml/min/1,73 m² zazwyczaj oznacza upośledzenie pracy nerek. Natomiast wynik poniżej 30 ml/min/1,73 m² wiąże się z poważną niewydolnością nerek. 

Dzięki badaniu klirensu kreatyniny, jak zastępczo określa się GFR, można określić w jakim stadium choroby nerek znajduje się pacjent. Wyróżnia się pięć takich faz: choroba nerek z wynikiem prawidłowym, wczesna postać przewlekłej niewydolności nerek, umiarkowana niewydolność nerek oraz ciężka przewlekła niewydolność nerek.

Reklama

Jak odczytywać wynik badania GFR?

Odczytywanie wyniku tej analizy ułatwia kalkulator GFR. To „narzędzie”, dzięki któremu można wyliczyć poziom GFR, a zatem przekonać się o stanie nerek. Obliczanie GFR jest czynnością, która leży po stronie lekarza (medyk najczęściej korzysta ze specjalnego wzoru MDRD, dla którego najważniejszym parametrem jest stężenie kreatyniny w surowicy krwi, ale podaje się tutaj także masę ciała, wiek, płeć i rasę pacjenta), czy też laboratorium wykonującego badanie. Można jednak znaleźć w Internecie strony, na których znajdują się przeliczniki, gdzie wpisuje się znane dane, a witryna podaje gotowy wynik. Wątpliwości interpretacyjne powinno się konsultować z lekarzem.

Za niski poziom GFR może oznaczać, poza wymienionymi wcześniej schorzeniami, zastoinową niewydolność serca, niedrożność w obrębie nerki, czy infekcję dróg moczowych. Za wysokie stężenie GFR może natomiast wynikać m.in. z cukrzycy, ciąży, ale też spożywania dużej ilości mięsa. Na wynik badania GFR wpływ ma także intensywna aktywność fizyczna oraz niektóre leki (np. antybiotyki, cymetydynę, czy diuretyki).

Czytaj też:

Bibliografia

  • Więcek Andrzej, Nieszporek Teresa, Choroby nerek. Kompendium, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 1, 2019, ISBN 9788320059250.
  • Giordan Andre, Pracowite nerki, Czarne Owca, Warszawa, 1, 2018, ISBN 978-83-8015-847-4.

Oceń artykuł

(liczba ocen 2)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!