Kreatynina - badanie w surowicy - norma, niski i wysoki poziom

Osoba w czasie badania na zawartość kreatyniny w nerkach
Źródło: 123RF

Autor

Dominika Rusek

Badanie kreatyniny najczęściej zlecane jest w celu zbadania pracy nerek. Wzrost stężenia kreatyniny wskazuje na uszkodzenie ich funkcji wydalniczych.. Dzięki temu możliwe jest wykrycie m.in. ostrej bądź przewlekłej niewydolności tych narządów. Zatem pojawia się pytanie: co to jest kreatynina?

Kreatynina jest związkiem organicznym, który powstaje jako produkt uboczny metabolizmu mięśni. Jej poziom zależy od budowy ciała – ilości mięśni, a także od wieku i płci. Kreatynina trafia do krwioobiegu, ale po filtracji przez nerki nie jest wchłaniana do organizmu. Dodatkowo niewielkie jej ilości wydzielają same nerki, dlatego sprawdzenie stężenia związku we krwi jest skutecznym sposobem na badanie ich wydolności.

Badanie kreatyniny – kiedy należy wykonać?

Badanie kreatyniny jest podstawowym badaniem wykrywającym nieprawidłowości działania nerek. Wykonuje się je kontrolnie oraz w przypadku zagrożenia uszkodzenia ich przez toksyny i leki. Oprócz tego badanie jest niezbędne w przypadku:

  • Dializoterapii i przeszczepu nerki, aby monitorować postępy leczenia.
  • Rezonansu magnetycznego z użyciem kontrastu, ponieważ podawany kontrast znacznie obciąża nerki. Jeśli praca nerek nie będzie wystarczająca wykonanie badania może okazać się niemożliwe.
  • Tomografii komputerowej z podaniem kontrastu. W tym przypadku ryzyko uszkodzenia nerek jest równie niebezpieczne.
  • Koronarografii, czyli badania, które wykonywane jest w osób z chorobą niedokrwienną serca lub w przebiegu zawału. Polega na podaniu kontrastu, który uwidacznia tętnice wieńcowe doprowadzające krew do mięśnia sercowego.
  • Arteriografii, które podobnie jak koronarografia polega na  podaniu kontrastu, który wypełnia tętnice i naczynia krwionośne przez co stają się widoczne.
  • Ciężkiej niewydolności innych narządów, aby wykluczyć dodatkowe uszkodzenie nerek.
  • Zabiegu chirurgicznego, badanie przeprowadzane jest rutynowo.

Sprawdź Na czym polega tomografia komputerowa?

Badanie kreatyniny – jak wygląda badanie?

Badanie kreatyniny jest bliźniaczo podobne do klasycznej morfologii. Wykonuje się je na czczo, więc badany nie powinien jeść przez ok. 8 godzin przed badaniem. Dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w godzinach rannych. Przed wyjściem z domu warto wypić szklankę wody, aby zmniejszyć ryzyku nieprawdziwego wyniku, a także ułatwić pobór krwi.

Bardzo ważne jest, aby dzień przed wykonaniem badania nie narażać organizmu na bardzo duży wysiłek (np. wyczerpujący trening), ponieważ wzmożona praca mięśni może wpłynąć na przekłamanie wyniku.

Pielęgniarka bądź lekarz pobiera próbkę krwi żylnej najczęściej ze zgięcia łokciowego. Następnie pacjent otrzymuje gazę lub wacik, aby uciskać miejsce ukłucia. Należy pamiętać, aby zaraz po ukuciu nie zginać ręki, gdyż może to spowodować powstanie siniaka lub krwiaka.

Poziom kreatyniny - jaka jest norma?

Wyniki badania mogą nieznacznie różnić się od siebie ze względu na wykorzystaną technikę badania lub sprzęt laboratoryjny. Jednak jako normę przyjmuje się 0,6-1,3 mg/dl. Należy pamiętać, że każdy wynik badania powinien być skonsultowany ze specjalistą.

Podwyższona kreatynina – co oznacza?

Podwyższony lub wysoki poziom kreatyniny może wskazywać na:

  • Przewlekłą chorobę nerek, jeśli nieprawidłowe wyniki utrzymują się minimum przez 3 miesiące.
  • Ostrą niewydolność nerek, jeżeli poziom kreatyniny wzrósł o ponad połowę
    w odniesieniu do poprzedniego wyniku badań lub o 0.3 mg/dl w ciągu 48 godzin.
  • Ostre niedokrwienie nerek w wyniku wstrząsu septycznego, krwotocznego kardiogennego lub anafilaktycznego.
  • Uszkodzenie miąższu nerek w zapaleniach pierwotnych i wtórnych kłębuszkowych oraz  cewkowo-śródmiąższowych, a także w zespołach: hemolityczno-mocznicowym
    i  rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego.
  • Odwodnienie wynikające w ostrych biegunek i wymiotów.
  • Zatrucie toksyczne nerek lekami i metalami ciężkimi.
  • Niedrożność dróg moczowych wywołaną kamicą, skrzepami krwi lub prostatą.

Kreatynina – GFR

Wykonanie badania kreatyniny pozwala na obliczenie eGFR, czyli wskaźnika przesączania kłębuszkowego. Jest ono niezbędne do zbadania pracy nerek u osób starszych i o niskiej masie mięśniowej. Pozwala określić poziom przewlekłej niewydolności nerek. Do obliczenia wskaźnika potrzebne jest przeprowadzenie dobowej zbiórki moczu.

  • Poziom 1: GFR ≥90 ml/min – jest to choroba nerek z prawidłowym GFR,
  • Poziom 2: GFR 60-89 ml/min – jest to wczesna przewlekła choroba nerek
  • Poziom 3: GFR 30-59 ml/min – jest to przewlekła choroba nerek w umiarkowanym stopniu
  • Poziom 4: GFR 15-29 ml/min – jest to poważniejsza, cięższa postać przewlekłej choroba nerek
  • Poziom 5: GFR ≤15 ml/min – ta wartość GFR wskazuje na schyłkową postać przewlekłej choroby nerek

Niska kreatynina – czy powinna niepokoić?

Niski poziom kreatyniny nie jest powodem do niepokoju, gdyż świadczy o prawidłowej pracy nerek. Jednak warto przynajmniej raz w roku wykonać rutynowe badania, aby monitorować swój stan zdrowia. Należy pamiętać, że większość chorób wykrytych we wczesnym stadium dają zdecydowanie większe szanse na całkowite wyleczenie.

Badanie kreatyniny – cena

Badanie jest wykonywane w ramach leczenia NFZ, wiec można je wykonać bezpłatnie na podstawie skierowania od lekarza. Natomiast w prywatnych laboratoriach koszt badania wacha się od 6-10 zł, a na wynik czeka się ok 1-2 dni roboczych.

Oceń artykuł

(liczba ocen 22)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA