Kolor moczu – co oznacza i jaki jest prawidłowy? Choroby

Kolor moczu to istotny parametr przy ocenie prawidłowej uryny. Właściwy powinien odznaczać się przejrzystością, słomkową barwą oraz bezwonnością. Jeśli zabarwienie zmienia się na pomarańczowy, czerwony, brązowy, czy jeszcze inny kolor, warto skonsultować to z lekarzem i wykonać badanie. Co mogą oznaczać poszczególne odcienie moczu? O jakich chorobach mogą świadczyć?
Próbki z różnymi kolorami moczu
źródło:123RF

Spis treści

Jaki jest prawidłowy mocz?

Prawidłowy kolor moczu określa się jako słomkowy, czyli lekko żółty. Jeśli jest nieco ciemniejszy, może sugerować zbyt małą podaż wody, jeżeli zaś przybiera jasną barwę, zbliżoną do przezroczystej – może być oznaką zbyt dużego nawodnienia organizmu.

Gdy kolor moczu mocno odbiega od normy i przybiera odcienie np. pomarańczy, buraków, czekolady, czy jagód, należy sprawdzić czy nie stanowi to objawu chorobowego. Stąd tak istotne jest wykonywanie regularnych badań moczu. Dzięki takiej analizie można diagnozować m.in. występowanie w ustroju chorób nerek, wątroby, trzustki, cukrzycę i inne schorzenia, zaburzenia oraz braki różnych składników diety.

W moczu występuje woda (w około 96 %), azotowe produkty przemiany materii, w tym przede wszystkim mocznik (w ok 2,5 %) oraz sole mineralne i barwniki żółciowe (ok 1,5 %). Uryna stanowi płynny produkt przemiany materii, zawierający bezużyteczne i szkodliwe dla organizmu odpady. 

Zdrowy człowiek dziennie odwiedza ubikację około sześć razy, oddając od 600 do 2500 ml moczu. 

Co oznacza ciemny mocz?

Ciemny mocz to określenie m.in. na intensywnie czerwoną barwę uryny. Może ona oznaczać, że organizm wydala w ten sposób zjedzony dzień wcześniej posiłek z burakami (lub wypity sok z buraka), botwinką, czy jeżynami, a także stanowi efekt uboczny przyjmowania np. leków przeciwbólowych lub hormonów płciowych. 

Jeśli jednak czerwony kolor moczu nie zmienia się po kilku dniach na „normalny”, należy zgłosić się do lekarza, ponieważ może mieć to związek m.in. z chorobami pęcherza moczowego, nerek, a nawet z nowotworem. 

Z kolei brązowa barwa moczu może oznaczać silne odwodnienie lub reakcję ustroju na zjedzenie dużej ilości rabarbaru, fasoli fava, bądź aloesu. Niekiedy jednak jest sygnałem, że pacjent ma np. zakażone drogi moczowe albo zachorował na porfirię.

Zielony kolor moczu może wystąpić po spożyciu szpinaku lub szparagów. Jednak takie zabarwienie moczu może także stanowić wskazówkę, że doszło do zakażenia pałeczką ropy błękitnej lub do zapalenia pęcherza moczowego, albo zachorowania na odmiedniczkowe zapalenie nerek.

Reklama

Co znaczą inne barwy moczu?

Żółty moczw zasadzie uznaje się prawidłowy, chyba że staje się bardzo ciemny albo bardzo jasny, wówczas należy zwrócić uwagę na ilość spożywanych płynów w ciągu dnia (zwłaszcza wody), by nie dopuścić do odwodnienia organizmu, czy jego przewodnienia.

Jeśli podczas wizyty w ubikacji ktoś zauważy u siebie pomarańczowy mocz, a nie jadł większej porcji marchwi lub nie pił wcześniej soku marchewkowego, powinien wykonać badania. Jeśli bowiem ten nietypowy kolor moczu pozostanie, może być dowodem na jakieś schorzenie wątroby lub dróg żółciowych.

Przezroczysty mocz będzie natomiast wskazówką, że ilość płynów dostarczanych organizmowi jest zbyt duża i należy ją ograniczyć. Różowy mocz może być wynikiem zjedzenia jakiegoś „różowego” dania (typu buraczki) lub infekcji dróg moczowych.

Może się to wydawać dziwne, ale od czasu do czasu u niektórych osób pojawia się niebieska barwa moczu, co może być związane z występowaniem rzadkiej choroby genetycznej o nazwie hiperkalcemia.

Kolor moczu u dziecka

O kolorze uryny malutkiego dziecka, które dopiero co przyszło na świat, mówi się, że jest to biały mocz. W rzeczywistości barwa moczu noworodka jest przezroczysta lub lekko żółta i taki stan jest jak najbardziej fizjologiczny. Co więcej w pierwszych godzinach od urodzenia u dziecka można zaobserwować lekko zaróżowioną barwę moczu lub że jest on nieco gęstszy. Zwykle nie stanowi to anomalii, a jest wynikiem wydalania substancji pobranych przez maleństwo jeszcze w łonie matki.

Jasny mocz u niemowlęcia nie powinien też pachnieć. Jeśli zmienia się barwa uryny, jego woń, czy konsystencja, należy jak najszybciej zgłosić to lekarzowi pediatrze. Niepokojące jest także oddawanie zbyt małej ilość moczu w ciągu doby, ponieważ może to świadczyć o odwodnieniu maluszka oraz o jego niedożywieniu.

Kolor moczu u dziecka należy obserwować, ale też kobieta będąca w ciąży powinna być podobnie wyczulona na wszelką odmienność w tym zakresie. Przyszła mama musi zwracać uwagę na zabarwienie swojego moczu i zgłaszać lekarzowi prowadzącemu ciążę wszelkie odstępstwa od normy. Mogą one bowiem sygnalizować istnienie zagrażających zdrowiu i życiu płodu niebezpieczeństw.  

Jak wygląda badanie moczu?

Bardzo żółty mocz, czy też zbyt ciemna jego barwa, albo odcień wchodzący w paletę różu, czy niebieskości powinien skłonić do wizyty u lekarza. Medyk zleci wówczas wykonanie badania moczu. Test należy zrobić rano, na czczo, najlepiej aby to był pierwszy mocz oddany tego dnia. 

Przed przystąpieniem do oddania moczu, należy dokładnie umyć okolice intymne (tak by ujście cewki moczowej było czyste), osuszyć je, a następnie do specjalnego pojemniczka na mocz złapać środkowy strumień moczu, dokładnie zakręcić pudełeczko i w ciągu godziny dostarczyć do punktu analiz lekarskich. 

Prawidłowy mocz powinien mieć PH między 4.6 a 8.0. Jego ciężar zaś pozostaje w normie jeśli mieści się między 1.005 a 1.030. Właściwy mocz powinien być przejrzysty. 

W urynie nie powinny też znaleźć się takie składniki jak:

  • białko, 
  • cukier, 
  • ciała ketonowe, 
  • białe i czerwone krwinki. 

Zmiana koloru moczu nie zawsze oznacza, że jest to symptom jakiejś choroby, czasem to po prostu przyczyna tkwiąca w diecie, czy przyjmowanych medykamentach. Jednak zawsze warto sprawdzić powód nagłej zmiany zabarwienia uryny.

Czytaj też:

Bibliografia

  • 1. Brunzel Nancy A., Diagnostyka laboratoryjna moczu i innych płynów ustrojowych, Edra Urban & Partner, 2016, III, ISBN 9788365373380.
  • 2. Węgrowicz-Rebandel Irena, Rebandel Henryk, Atlas osadu moczu, PZWL, 2016, Warszawa, 1, ISBN 9788320051766.

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->