Kolposkopia w diagnostyce zmian szyjki macicy – co warto wiedzieć?

Reklama

Czym jest kolposkopia i jakie ma znaczenie w diagnostyce szyjki macicy?

Kolposkopia to specjalistyczne badanie diagnostyczne wykorzystywane wtedy, gdy wynik cytologii, testu w kierunku wirusa HPV lub obraz szyjki macicy wymagają dokładniejszej oceny. Nie jest badaniem przesiewowym wykonywanym u każdej pacjentki. To kolejny etap diagnostyki, który weryfikuje, czy nieprawidłowy wynik badania przesiewowego odpowiada zmianom w obrębie nabłonka szyjki macicy [5].

Znaczenie kolposkopii polega również na tym, że pozwala ukierunkować diagnostykę na najbardziej podejrzany chorobowo obszar szyjki macicy. Dzięki temu lekarz może zdecydować, czy potrzebna jest biopsja, a jeśli tak – skąd należy pobrać materiał do badania histopatologicznego. To ważne, ponieważ ostateczne rozpoznanie zmian przednowotworowych nie opiera się wyłącznie na cytologii ani dodatnim wyniku HPV, lecz na ocenie tkanki. Kolposkopia pomaga więc precyzyjniej kwalifikować pacjentki do obserwacji, kontroli lub leczenia [7].

Reklama

Kiedy wykonuje się kolposkopię i jaki ma związek z wirusem HPV?

Kolposkopia jest szczególnie istotna wtedy, gdy trzeba zweryfikować:

• nieprawidłową cytologię,

• dodatni wynik HPV HR,

• podejrzany wygląd szyjki macicy,

• objawy takie jak: krwawienie po stosunku, krwawienie po menopauzie czy niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych [2, 3].

Najczęściej poprzedza ją cytologia, test w kierunku wirusa HPV wysokiego ryzyka albo oba te badania. Nie każda nieprawidłowość oznacza konieczność natychmiastowej kolposkopii, ponieważ decyzja zależy od rodzaju wyniku, wieku pacjentki, wcześniejszej historii badań oraz ryzyka zmian przednowotworowych.

Powiązanie kolposkopii z wirusem HPV polega na tym, że badanie wykonuje się u części pacjentek, u których zakażenie typami wysokiego ryzyka zwiększa prawdopodobieństwo zmian w nabłonku szyjki macicy. HPV HR jest głównym czynnikiem rozwoju zmian przednowotworowych i raka szyjki macicy, ale sam test HPV informuje tylko o obecności wirusa.

Reklama

Kolposkopia – na czym polega i jak się do niej przygotować?

Do kolposkopii najlepiej zgłosić się poza miesiączką, ponieważ krwawienie utrudnia ocenę szyjki macicy. Przez 24–48 godzin przed badaniem warto powstrzymać się od współżycia, nie stosować tamponów, irygacji pochwy, globulek, kremów ani tabletek dopochwowych, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Na wizytę należy zabrać wcześniejsze wyniki cytologii, testu HPV, histopatologii oraz dokumentację leczenia szyjki macicy. Przed badaniem trzeba również poinformować lekarza o ciąży, połogu, infekcji intymnej, krwawieniu, uczuleniu na jod lub wcześniejszych reakcjach na preparaty stosowane podczas badań ginekologicznych [6].

Przeciwwskazaniami do planowej kolposkopii mogą być - miesiączka, obfite krwawienie z dróg rodnych albo nasilona infekcja intymna, ponieważ w takich warunkach obraz szyjki macicy bywa trudny do interpretacji. Sama ciąża nie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do kolposkopii, ale wymaga doświadczenia osoby wykonującej badanie i ostrożnej kwalifikacji do ewentualnych procedur dodatkowych. Jeśli istnieje potrzeba zastosowania płynu Lugola, znaczenie ma również informacja o uczuleniu na jod [6].

Badanie przeprowadza ginekolog w gabinecie zabiegowym. Przebiega ono w kilku etapach:

1. Lekarz zakłada wziernik i ocenia szyjkę macicy, pochwę oraz okolicę ujścia zewnętrznego szyjki w powiększeniu przy użyciu kolposkopu.

2. Następnie może zastosować roztwór kwasu octowego oraz płyn Lugola, które pomagają uwidocznić obszary nieprawidłowego nabłonka i precyzyjniej ocenić granice zmian.

3. Jeśli obraz kolposkopowy budzi podejrzenie zmian przednowotworowych, lekarz (za zgodą pacjentki) pobiera celowany wycinek do badania histopatologicznego. To właśnie wynik histopatologii, a nie sam obraz kolposkopowy, ma rozstrzygające znaczenie dla dalszego postępowania [hpb].

Reklama

Wynik kolposkopii, biopsja i dalsze postępowanie

Dalsze postępowanie po kolposkopii zależy od zgodności kilku informacji: obrazu szyjki macicy, wyniku cytologii, testu HPV HR i ewentualnej histopatologii. Jeśli kolposkopia jest prawidłowa, a wcześniejsze wyniki wskazują na niskie ryzyko zmian przednowotworowych, lekarz zwykle zaleca kontrolę w wyznaczonym terminie. Może to oznaczać powtórzenie cytologii, testu HPV HR albo ponowną kolposkopię po kilku lub kilkunastu miesiącach. Gdy wynik kolposkopii nie pasuje do cytologii lub HPV, diagnostyka bywa rozszerzana, ponieważ niespójne wyniki wymagają ostrożniejszej oceny [4].

Jeśli histopatologia nie potwierdza zmian przednowotworowych, najczęściej prowadzi się obserwację. Przy CIN 1, czyli zmianach małego stopnia, zwykle również wybiera się kontrolę, ponieważ wiele takich zmian wiąże się z przemijającym zakażeniem HPV i może ulec regresji [1].

Przy CIN 2 lub CIN 3, czyli zmianach przednowotworowych większego stopnia, lekarz zwykle rozważa leczenie zabiegowe polegające na usunięciu fragmentu szyjki macicy ze zmianą. Najczęściej stosuje się procedury wycinające, takie jak elektrokonizacja pętlą, czyli LEEP lub LLETZ, albo konizacja chirurgiczna. W wybranych sytuacjach możliwe są także metody ablacyjne, które niszczą zmieniony nabłonek, ale nie dają materiału do pełnej oceny histopatologicznej [1].

Jest to ogólna informacja dla pacjentów. Pierwszym źródłem informacji na temat Pana/Pani stanu zdrowia i przebiegu leczenia powinien być lekarz prowadzący, dlatego w razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia i przebiegu leczenia proszę zwrócić się do swojego lekarza. Niniejsza informacja nie zastępuje porady lekarskiej. Zawsze, przed zastosowaniem porad zawartych w niniejszym materiale, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.