Znajdź chorobę

Grzybica paznokci u rąk i u nóg - objawy, leczenie, leki

Grzybica paznokci jest przewlekłym schorzeniem, które może rozprzestrzeniać się na osoby zdrowe, a także inne części ciała chorego. Jakie są objawy grzybicy paznokci? To przede wszystkim zgrubienie, przebarwienie i destrukcja płytki paznokcia. Wyleczenie jej jest możliwe tylko za pomocą odpowiednich leków dobranych przez specjalistę - dermatologa.

Spis treści

Grzybica paznokci jest bardzo często spotykaną jednostką chorobową wśród Polaków. Jest schorzeniem przewlekłym, o przebiegu wieloletnim. Dotyka zwykle osoby dorosłe, cierpiące na zaburzenia hormonalne oraz niedobory odporności. Dzieci chorują zdecydowanie rzadziej. Choroba dotyczy zarówno paznokci palców rąk, jak i stóp.

Objawia się głównie pogrubieniem, zmianą zabarwienia (zażółceniem), łamliwością, w końcu destrukcją płytki paznokciowej. Należy pamiętać, że zmiany pojawiają się zawsze od strony wolnego brzegu paznokcia. Przeciwnie przebiega infekcja drożdżakowa (Candida albicans), w której zmiany pojawiają się od strony wału paznokcia (czyli miejsca, z którego paznokieć wychodzi spod skóry).

Grzybicę paznokci należy leczyć jak najszybciej, gdyż stanowi ona nie tylko źródło zakażenia dla innych, potencjalnie zdrowych osób, ale też jest punktem wyjścia dla rozwoju grzybicy skóry u samego chorego.

Grzybica paznokci - przyczyny

Przyczyną rozwoju grzybicy paznokci są dermatofity, jedna z trzech podstawowych grup grzybów chorobotwórczych dla człowieka. Jednak nie u każdej osoby, u której dojdzie do bezpośredniego kontaktu z patogenem rozwiną się objawy. U dwóch osób ta sama infekcja może mieć odmienny przebieg i nasilenie. Do czynników usposabiających do rozwoju grzybicy należą:

  • stosowanie miejscowo (w postaci remów lub maści) oraz ogólnie (doustnie) antybiotyków o szerokim zakresie działania przeciw drobnoustrojom, glikokortykosterydów oraz innych leków obniżających odporność;
  • choroby wodzone lub nabyte związane z niedoborami odporności – infekcja wirusem HIV, białaczki, skojarzone niedobory odporności, zespół DiGeorge’a;
  • zaburzenia hormonalne – nadczynność kory nadnerczy, niedoczynność tarczycy;
  • zaburzenia metaboliczne – cukrzyca;
  • uraz mechaniczny w obrębie paznokcia;
  • przewlekły ucisk na paznokieć (zbyt ciasne buty);
  • bezpośredni lub pośredni kontakt z osobą chorą na grzybicę, nie koniecznie grzybicę paznokci;
  • stała wilgoć i wysoka temperatura (długotrwałe noszenie butów nieprzepuszczających powietrza, np.: gumowych).

Grzybica paznokci - objawy

Do typowych objawów grzybicy paznokci należą:

  • nieregularne pogrubienie płytki paznokciowej;
  • odkładanie warstw nadmiernie zrogowaciałego naskórka;
  • nieregularne bruzdy i zagłębienia na powierzchni paznokcia;
  • zmiana zabarwienia na żółty, rzadziej szary lub białawy;
  • niekiedy zaczerwienienie dookoła paznokcia z objawami złuszczania i niewielkimi zmianami grudkowymi – jest to obraz szerzenia się infekcji na otaczającą skórę;
  • nadmierna łamliwość paznokcia;
  • w ostatnim etapie obserwuje się nasiloną destrukcję płytki paznokciowej;
  • przebieg choroby wieloletni;
  • skłonność do nawrotów;
  • objawy grzybicy w innych obszarach, szczególnie grzybica stóp – jest to przykład tzw. wszczepienia patogenu w obręb innych, pierwotnie zdrowych tkanek.

Grzybica paznokci - wizyta u lekarza i badania

W razie stwierdzenia u siebie charakterystycznych objawów grzybicy paznokci należy niezwłocznie udać się do dermatologa. Choroba nigdy nie ustępuje samoistnie, a wczesne wdrożenie leczenia zabezpieczy przed rozprzestrzenianiem się zakażenia na kolejne osoby oraz na inne obszary ciała tego samego chorego. Ponadto rozwinięta grzybica stanowi poważny problem kosmetyczny.

Diagnostyka opiera się na tzw. wywiadzie lekarskim, w trakcie którego lekarz spyta między innymi o bezpośredni kontakt z osobami z rozpoznaną już grzybicą, badaniu fizykalnym wraz z oceną charakteru zmian, ich rozległości oraz na pobraniu materiału do badania mikologicznego. Polega ono na ocenie mikroskopowej preparatu oraz na wykonaniu hodowli. Część pobranego materiału umieszcza się na specjalnie przygotowanych podłożach odżywczych, grzyb wzrasta i na podstawie jego charakteru można ocenić grupę i gatunek do jakiego należy. Tak skrupulatne badanie umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Grzybica paznokci - czynniki ryzyka

Do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju grzybicy paznokci zalicza się:

  • przewlekłe stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego;
  • przyjmowanie leków osłabiających funkcje układu immunologicznego, jak np.: glikokortykosteroidów w schorzeniach z autoagresji lub leków immunosupresyjnych w profilaktyce odrzucania przeszczepu;
  • niedoczynność tarczycy;
  • nadczynność kory nadnerczy;
  • wieloletnia, źle kontrolowana cukrzyca;
  • kontakt z osobą chorą na grzybicę skóry, zarówno bezpośredni, jak i pośredni poprzez wspólny ręcznik, rękawiczki, skarpetki lub obuwie;
  • korzystanie z publicznych basenów, saun, łaźni oraz z hotelowych pryszniców bez klapek ochronnych;
  • urazy mechaniczne w okolicy paznokcia;
  • noszenie zbyt ciasnych butów i tym samym przewlekły ucisk na paznokieć;
  • nieodpowiednia higiena stóp;
  • utrzymująca się wilgoć w butach i noszenie obuwia, które nie zapewnia odpowiedniej wymiany powietrza między ich wnętrzem a środowiskiem zewnętrznym.

Grzybica paznokci - leczenie

Leczenie grzybicy paznokci opiera się na metodach zachowawczych. Stosowane są preparaty miejscowe oraz podawane doustnie:

  • terbinafina – lek grzybobójczy, w grzybicy paznokci aplikowany w postaci lakieru; leczenie trwa wiele miesięcy; co istotne - lek nie jest toksyczny oraz nie uszkadza wątroby;
  • itrakonazol – stosowany doustnie, odkłada się w ilości terapeutycznej w silnie skeratynizowanych tkankach, stąd jego główne zastosowanie w grzybicy paznokci; podawany jest w tzw. terapii pulsowej (przez kilka dni w miesiącu, schemat jest następnie powtarzany kilka razy); leczenie trwa zwykle przez około 6 miesięcy; lek wykazuje niewielkie działanie hepatotoksyczne, po zastosowaniu może pojawić się wysypka.

Grzybica paznokci jest zdecydowanie schorzeniem przewlekłym. Jeżeli już udaliśmy się do dermatologa i rozpoczęliśmy leczenie, dobrze jest również uświadomić sobie jak najłatwiej uniknąć dalszego rozprzestrzeniania się infekcji, zarówno u nas samych, jak i na osoby z naszego otoczenia oraz jak zapobiec ponownemu zakażeniu.

Unikać bezpośredniego lub pośredniego kontaktu zainfekowanego obszaru z miejscami zdrowymi (np.: nie drapać swędzącej skóry zajętymi grzybiczo paznokciami, gdyż grozi to rozwojem grzybicy skóry gładkiej lub owłosionej głowy).

W trakcie leczenia oraz po jego zakończeniu nie należy używać:

  • skarpetek,
  • butów,
  • ręczników,
  • rękawiczek
  • innych przedmiotów osobistego użytku,

które miały kontakt bezpośredni z naszymi zainfekowanymi paznokciami i które nie zostały odpowiednio oczyszczone z zarodników grzyba (grozi brakiem skuteczności terapii lub nawrotem grzybicy).

Osoby dotychczas zdrowe lub całkowicie wyleczone nie powinny używać przedmiotów (skarpetek, butów, ręczników, rękawiczek), które miały bezpośredni kontakt z zainfekowanymi paznokciami innych osób zwłaszcza, jeżeli nie zostały odpowiednio oczyszczone z zarodników grzyba.

Korzystając z basenu, sauny, łaźni lub hotelowego natrysku zawsze należy wkładać klapki ochronne. Unikniemy pierwszorazowego zachorowania lub zapobiegniemy rozprzestrzenianiu się obecnej już u nas infekcji na zdrowe osoby.

Grzybica paznokci - zapobieganie

Najlepszą metodą zapobiegania grzybicy paznokci jest unikanie wszelkich czynników ryzyka choroby:

  • skuteczne leczenie zaburzeń hormonalnych i metabolicznych;
  • unikanie obuwia gumowego i nie zapewniającego przepływu powietrza oraz zbyt ciasnego;
  • korzystanie wyłącznie z własnego obuwia (nie wskazane jest noszenie butów nawet tych osób, u których nie występują objawy choroby), własnych skarpetek, rękawiczek i ręczników;
  • noszenie klapek ochronnych podczas korzystania z publicznych basenów, łaźni, saun oraz z hotelowych pryszniców;
  • rozważne wprowadzanie antybiotykoterapii; należy unikać tych preparatów, które działają jednocześnie na wiele różnych patogenów;
  • odpowiednia higiena stóp.

Grzybica paznokci - najczęściej zadawane pytania

Jak może dojść do zakażenia grzybicą paznokci?

Najczęściej do zarażenia dochodzi w wyniku kontaktu z przedmiotami osobistego użytku osoby chorej (buty, ręcznik, bielizna, rękawiczki) lub gdy korzystamy w publicznych basenów lub saun bez klapek ochronnych.

Jak długo należy leczyć grzybicę paznokci?

Leczenie jest długotrwałe. W zależności od sposobu (miejscowe, ogólne lub w kombinacji) trwać może od kilku do kilkunastu miesięcy.

Najważniejsze dla pacjenta jest wczesne rozpoznanie choroby i wdrożenie odpowiedniego leczenia, co z kolei jest możliwe jedynie dzięki skorzystaniu z pilnej konsultacji dermatologicznej i dalszej diagnostyce. Leczenie jest długotrwałe, w większości przypadków skuteczne, jednak typowe dla choroby są wielokrotne nawroty. Stąd najlepszym sposobem na codzienne życie z chorobą jest regularne stosowanie zaleconych leków miejscowych i doustnych oraz kontrole dermatologiczne (zaleca się wizyty co 4–6 tygodni).

Przeczytaj także:

Bibliografia

  • Jabłońska S., Majewski S.,Grzybice, w : Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową,,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,,Warszawa 2008
  • Elewski B., Hughey L., Parsons M.,Grzybica paznokci, w: Diagnostyka różnicowa chorób skóry,Urban & Partner,Wrocław 2005