Znajdź chorobę

Hemoroidy - przyczyny, objawy, maść, leki i domowe sposoby

Hemoroidy to schorzenie odbytu polegające na występowaniu guzków krwawniczych. Towarzyszy im dyskomfort, pieczenie, ból, a nawet krwawienie. Choć choroba może być wstydliwa to nie należy zwlekać z wizytą u lekarza, gdyż nieleczone uciążliwe objawy będą się nasilać.

Spis treści

Choroba hemoroidalna to zespół objawów towarzyszących zmianom w obrębie guzków krwawniczych (hemoroidów). Inne popularne nazwy schorzenia to:

  1. żylaki odbytu,
  2. żylaki odbytnicy,
  3. krwawnice.

Choroba guzków krwawniczych jest najczęstszą chorobą odbytu, częstotliwość występowania rośnie wraz z wiekiem.

Odbytnica jest końcowym odcinkiem przewodu pokarmowego, który jest przedłużeniem esicy, kończy się odbytem. Podzielona jest na dwie części: bańkę odbytnicy o pojemności do około 500 ml i kanał odbytu o długości około 3 cm, kończący się odbytem.

Zobacz wideo: Czy hemoroidy mogą oznaczać raka?

Nie jest do końca znana rola guzków krwawniczych – są to fizjologicznie występujące twory naczyniowe o budowie ciał jamistych (można je porównać do poduszeczek wypełnionych krwią) w obrębie odbytnicy. Guzki krwawnicze odpowiadają fizjologicznie za uszczelnianie kanału odbytu.

Hemoroidy - przyczyny

Mechanizmy prowadzące do rozwoju choroby guzków krwawniczych nie są całkowicie jasne.

  1. Jedna z teorii (teoria naczyniowa) zakłada zaburzenia w odpływie krwi żylnej odprowadzającej krew m.in. z guzków krwawniczych odbytniczej wtórnie do wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej (np. w czasie ciąży, guzów w jamie brzusznej, przedłużonego aktu oddawania stolca).
  2. Kolejna teoria (tzw. mechaniczna) mówi o rozciąganiu tkanki łącznej, która łączy hemoroidy z podłożem. W efekcie choroby dochodzi do obrzęku, pęknięć błony śluzowej i krwawień, a co za tym idzie powstania zapalenia. Zaś te zmiany doprowadzają do przerostu guzka krwawniczego.

Czynnikami sprzyjającymi są:

  • zaparcia,
  • częste biegunki,
  • siedzący tryb życia,
  • ciąża,
  • otyłość,
  • niektóre ćwiczenia fizyczne prowadzące do wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej,
  • niepełna defekacja (uczucie, że nie cały stolec uległ wydaleniu).

Hemoroidy - objawy

Objawy choroby to przede wszystkim:

  • dyskomfort,
  • pieczenie,
  • uczucie świądu,
  • a nawet ból w okolicy odbytu.

Może pojawiać się świeża krew, którą jest pokryty stolec lub pozostają ślady krwi na papierze.

Przerośnięte guzki krwawnicze mogą wypadać. W zależności od tego, czy wypadają podczas wypróżniania się (kaszlu) czy samoistnie oraz czy możliwe jest ich odprowadzenie z powrotem na swoje miejsce (czy trzeba ręcznie pomóc w odprowadzeniu lub odprowadzenie guzków jest niemożliwe) określa się stopień choroby guzków krwawniczych.

Hemoroidy - kiedy iść do lekarza?

Niepokojącymi objawami, z którymi trzeba zgłosić się do lekarza, są:

  • zmiana rytmu wypróżnień (jeśli oddawanie stolca było prawidłowe i pojawiły się uporczywe zaparcia, ma to znaczenie głównie u osób starszych, ale nie tylko),
  • krew w stolcu,
  • spadek masy ciała,
  • uporczywe bóle,
  • niedokrwistość w badaniach laboratoryjnych.

Dla wielu chorych problemy związane z wypróżnianiem, dolegliwości w okolicy krocza i odbytu są bardzo krępujące, nawet do tego stopnia, iż boją się przyznać lekarzowi i odwlekają konsultację. A jeśli już pacjent zdecyduje się na wizytę u lekarza, to rozmowa jest bardzo stresująca.

Warto na spokojnie zastanowić się:

  • od kiedy są problemy z uczuciem dyskomfortu, bólem, świądem czy wypróżnieniami,
  • czy występują problemy z oddawaniem stolca (czy są to zaparcia, biegunki, uczucie niepełnego wypróżnienia, stolce główkowate, wstążkowate, może nastąpiła zmiana rytmu wypróżnień),
  • czy wcześniej występowały podobne problemy,
  • obecność patologicznych domieszek w stolcu jak krew, ropa, śluz,
  • inne choroby, zażywane leki oraz choroby występujące w rodzinie.

Na podstawie zebranych informacji lekarz może postawić prawidłową diagnozę i zaplanować leczenie. Badanie w przypadku chorób odbytu polega przede wszystkim na badaniu per rectum (przez odbyt). 

Leczeniem choroby guzków krwawniczych może zajmować się lekarz rodzinny, lekarz internista, chirurg lub proktolog. Duże, uporczywe dolegliwości wymagają leczenia specjalistycznego u proktologa (lekarza specjalizującego się w leczeniu chorób odbytnicy).

Hemoroidy - badania

Diagnostyka opiera się na wywiadzie oraz badaniu fizykalnym.

Podstawowe znaczenie ma badanie per rectum, czyli badanie przez odbyt. Badanie wykonuje się w pozycji leżącej na lewym boku lub w pozycji kolankowo-łokciowej. Najpierw konieczne jest dokładne obejrzenie okolic odbytu w poszukiwaniu nieprawidłowości (np. szczelin, owrzodzeń, zmian skórnych), następnie lekarz wprowadza palec (pokryty wazeliną, żelem) przez odbyt, aby ocenić obecność patologicznych zmian, jak np. guzków, owrzodzeń itp.

Podczas badania możliwe jest zlokalizowanie bolesnych rejonów oraz zbadanie napięcia zwieraczy. W trakcie badania per rectum możliwa jest także ocena innych narządów położonych w sąsiedztwie odbytnicy: u mężczyzn prostaty, a u kobiet narządów rodnych.

Następnym etapem badania proktologicznego jest anoskopia, czyli oglądanie odbytnicy poprzez wprowadzenie przezroczystej rurki z wziernikiem. W niektórych wypadkach konieczne są także inne badania, jak np. sigmoidoskopia (oglądanie esicy). Badania te wykonuje się po uprzednim oczyszczeniu dolnych partii jelita poprzez wykonanie wlewki czyszczącej.

Z odchyleń w badaniach laboratoryjnych możliwa jest niedokrwistość, która pojawia się po obfitych lub bardzo częstych krwawieniach z guzków krwawniczych.

Podstawą jest wykluczenie:

  • zmian nowotworowych (raka odbytu),
  • stanów zapalnych jelit,
  • zmian spowodowanych czynnikami zakaźnymi (wirusem opryszczki, grzybicą czy chlamydiami).

Leczenie hemoroidów

Leczenie choroby guzków krwawniczych (choroby hemoroidalnej) można podzielić na:

  • leczenie zachowawcze,
  • instrumentalne,
  • operacyjne.

O typie leczenia czy ewentualnym zabiegu decyduje lekarz na podstawie wywiadu, obrazu klinicznego, pod uwagę brane są także preferencje chorego.

Duże znaczenie ma odpowiednia dieta mająca na celu regulację wypróżnień. Należy stosować dietę z dużą zawartością błonnika, czyli włókien roślinnych. Podstawą w diecie jest:

  • duża ilość warzyw i owoców,
  • ciemne, razowe, wieloziarniste pieczywo.

Przeciwskazane są produkty:

  • bardzo tłuste (głównie na bazie tłuszczu zwierzęcego),
  • ryż,
  • kakao,
  • czekolada,
  • mocna kawa, 
  • przyprawy.

Niezbędne jest wypijanie płynów ok. 2–2,5 l dziennie (woda mineralna niegazowana, kompoty owocowe, soku warzywne, słaba herbata, herbata zielona).

Jeśli dieta nie przynosi efektów, od czasu do czasu można sięgnąć po dostępne bez recepty środki poprawiające wypróżnienie (np. na bazie ziół). Dłuższe leczenie zaparć środkami farmakologicznymi powinno być skonsultowane z lekarzem.

Istotna jest także zmiana złych nawyków:

  • długiego przebywania na toalecie,
  • unikanie wypróżnień np. w nowych miejscach.
  • Konieczna jest dbałość o higienę krocza,
  • używanie miękkiego papieru toaletowego, co pozwoli zapobiec powstawaniu stanów zapalnych.

W leczeniu zachowawczym stosuje się leczenie ogólne i miejscowe.

W leczeniu miejscowym używane są preparaty:

  • przeciwbólowe,
  • przeciwzapalne i ściągające,
  • zmniejszające przepuszczalność naczyń krwionośnych,

w postaci kremów, maści czy czopków. Można także stosować kilkunastominutowe nasiadówki. Z leków ogólnych podaje się leki poprawiające mikrokrążenie, np. preparaty zawierające diosminę.

Leczenie zachowawcze ma duże plusy:

  • jest dość tanie,
  • bezpieczne,
  • często prowadzi do szybkiego złagodzenia objawów.

Leczenie instrumentalne natomiast polega na umocowaniu guzków krwawniczych we właściwym miejscu, Uzyskuje się to przez wywołanie włóknienia i bliznowacenia w obrębie guzków krwawniczych dzięki działaniu temperatury, koagulacji, iniekcji (wstrzykiwania różnych substancji). Metody mechaniczne polegają na podwiązywaniu hemoroidów. Nowsze metody wykorzystują przyszywanie mechaniczne czy koagulację bipolarną. Leczenie operacyjne stosuje się w niektórych przypadkach, m.in. przy towarzyszących innych chorobach proktologicznych, jak np. szczelina odbytu, przetoka okołoodbytnicza.

Zapobieganie chorobie guzków krwawniczych nie różni się od zaleceń w samej chorobie:

  • dąży się do unikania zaparć poprzez odpowiednią wysokoresztkową (bogatą w błonnik) dietę,
  • spożywanie odpowiedniej ilości płynów (2-2,5 litra na dobę: wody mineralnej, słabej herbaty, kompotów owocowych, soków przecierowych z warzyw),
  • odpowiednia ilość ruchu w ciągu dnia.

W razie nieskuteczności metod „domowych” można okazjonalnie sięgnąć po dostępne bez recepty preparaty przeciw zaparciom, najlepiej jest się skonsultować z farmaceutą lub lekarzem odnośnie doboru specyfiku.

Choroba guzków krwawniczych jest dość krępującą, nieprzyjemną chorobą, która niestety może nawracać. Konieczne jest przestrzeganie zasad zapobiegających zaparciom i stosowanie się do zaleceń lekarskich. W razie wątpliwości warto skontaktować się z lekarzem.

Domowe sposoby na hemoroidy

Leczenie domowe sprowadza się głównie do spożywania produktów bogatych w błonnik, zapobieganiu zaparciom.

Produkty wskazane i przeciwwskazane w zaparciach

przeciwwskazane wskazane
  • mocna kawa i herbata, kakao, alkohole,
  • tłuste mięsa (wieprzowina, podroby, baranina),
  • tłuste sery białe, sery żółte, sery topione,
  • tłuste wędliny, pasztety,
  • kasza manna,
  • ryż,
  • tłuste, smażone potrawy, frytki, placki ziemniaczane,
  • słodycze z czekoladą, masami,
  • banany, owoce cytrusów.
  • chude mleko, słaba herbata, kawa zbożowa, kompoty owocowe, woda mineralna niegazowana,
  • chude twarogi,
  • chude wędliny,
  • ciemne pieczywo, graham, pumpernikiel, muesli, otręby, płatki owsiane, grube kasze,
  • wszystkie owoce i warzywa (przede wszystkim bogate w błonnik).

 

Przykłady produktów zawierających duże ilości błonnika:

  • otręby zbożowe,
  • płatki żytnie,
  • kasze grube,
  • ciemny chleb, chleb pełnoziarnisty, graham , pumpernikiel,
  • gruszki,
  • jabłka,
  • jeżyny, maliny,
  • fasola czerwona,
  • fasola biała,
  • kapusta,
  • kalafior,
  • groszek.

Bibliografia

  • Jawień A.,,Jankowski M., Banaszkiewicz Z.,Choroba guzków krwawniczych odbytu,Przew Lek,2003, 6, 10
  • Walocha J.,Skawina A., Gorczyca J., Ceranowicz P.,Brzuch w: Anatomia prawidłowa człowieka ,wyd. UJ,Kraków 2003
  • Lawrence P.,Chirurgia ogólna,Urban&Partner,Wrocław 1998