Skręt jądra - przyczyny, objawy, leczenie, operacja

Skręt jądra to schorzenie, które prowadzi do zaburzeń w transportowaniu krwi, a w konsekwencji do niedokrwienia jądra. W niektórych przypadkach może zakończyć się to niepłodnością. Główną przyczyną wystąpienia problemu jest wnętrostwo, czyli niezstąpienie jąder. Jakie są objawy skrętu jądra? Rodzice powinni udać się z dzieckiem do urologa, który po przeprowadzeniu wnikliwych badań, zaproponuje właściwą metodę leczenia.

Spis treści

Skręt jądra polega na obrocie jądra wraz z powrózkiem nasiennym prowadząc do zaburzeń w przepływie krwi i jej zastoju, a w konsekwencji niedokrwienia jądra, co może przy braku odpowiedniego leczenia skutkować jego utratą oraz niepłodnością.

Jądra - funkcje i budowa anatomiczna

Jądra są parzystym narządem, będącym częścią męskiego układu rozrodczego i hormonalnego. Położone są w worku mosznowym. Ich główną rolą jest produkcja spermy, która zawiera plemniki, czyli męskie komórki rozrodcze, które w trakcie stosunku płciowego wprowadzane do żeńskich narządów rozrodczych mogą spowodować zapłodnienie.

Jądro zajmuje się produkcją hormonów (testosteron) odpowiedzialnych za wykształcenie męskich cech płciowych. Jądra są pokryte wytrzymałą osłonką. Wszystkie twory wchodzące oraz wychodzące do worka mosznowego określane są mianem powrózka nasiennego – w jego skład wchodzi między innymi:

  • nasieniowód (który wyprowadza plemniki w trakcie stosunku),
  • naczynia odżywiające jądro,
  • sploty nerwowe.

Mięsień dźwigacz jądra, który również wchodzi w skład powrózka nasiennego, zajmuje się dostosowywaniem temperatury otoczenia jąder do niekorzystnych warunków. Jądra położone są na zewnątrz w stosunku do jam ciała ze względu na to, że tworzenie plemników wymaga odrobinę niższej temperatury niż temperatura ciała. Przy niskiej temperaturze otoczenia miesień dźwigacz jądra kurczy się powodując zbliżenie jąder do powierzchni ciała, co ma zapobiec nadmiernej utracie przez nie temperatury (rozkurcz oddala jądra). Do skurczu tego mięśnia może dojść również w sytuacjach stresowych (zjawisko obrony) oraz podczas orgazmu.

Skręt jądra - co to jest?

Skręt jądra polega na obrocie jądra wraz z powrózkiem nasiennym prowadząc do zaburzeń w przepływie krwi i jej zastoju, a w konsekwencji niedokrwienia jądra, co może przy braku odpowiedniego leczenia skutkować jego utratą oraz niepłodnością. Każda nagle występująca choroba moszny wymaga wykluczenia skrętu jądra. Skręt jądra jest najczęstszą przyczyną ostro występującego obrzęku moszny u dzieci.

Reklama

Skręt jądra - rodzaje

W zależności od anatomicznej budowy wyróżniane są dwa główne typy skrętu jądra:

1. Skręt wewnątrzosłonkowy – najczęstszy typ skrętu, który może zdarzyć się w każdym okresie życia. Najczęściej jednak ma miejsce w okresie dojrzewania.

2. Skręt zewnątrzosłonkowy – występuje głównie u noworodków (chociaż może występować w okresie płodowym – ale jest to niezmiernie rzadkie zjawisko).

Skręt jądra - przyczyny

Do wystąpienia skrętu jądra predysponują pewne zaburzenia anatomiczne w obrębie worka mosznowego i przyczepów jądra. Niezależnym czynnikiem jest niezstąpienie jądra do worka mosznowego, czyli wnętrostwo. Prawidłowo jądra, które początkowo znajdują się w jamie brzusznej, powinny zstąpić samoistnie do worka mosznowego. Gdy nadal znajdują się w jamie brzusznej lub kanale pachwinowym zamiast w mosznie, stan taki określany jest mianem wnętrostwa. Skręt jądra w przypadku tego schorzenia zdarza się kilkanaście razy częściej niż w przypadku jąder zstąpionych.

Czynniki anatomiczne predysponujące do skrętu jądra:

  • wnętrostwo (niezstąpienie jąder),
  • zbyt luźna osłonka jądra z nieprawidłowo wysokim przyczepem do powrózka nasiennego,
  • nienormalna ruchomość jądra w jego osłonkach,
  • nieprawidłowe przyczepy jądra do moszny,
  • zaburzenie w rozwoju jąder w okresie płodowym.

Skręt jądra jest wynikiem zadziałania kilku czynników. Nagły skurcz mięśnia dźwigacza jądra, do którego może dojść np.:

  • w czasie gier sportowych,
  • zabawy, ale także podczas snu,

w połączeniu z istniejącymi nieprawidłowościami anatomicznymi powoduje obrót jądra wzdłuż jego osi długiej i zaciśnięcie powrózka nasiennego.

Skręt jądra - objawy

1. Jednostronny ból jądra – zazwyczaj o nagłym początku, związany z niewielkim urazem, powstający podczas zajęć sportowych, ewentualnie w czasie snu. Może promieniować do pachwiny i dolnej okolicy brzucha. Jest to objaw bardzo niepokojący, który wymaga pilnego skontaktowania się z lekarzem.

2. Obrzęknięta i zaczerwieniona moszna, bardzo wrażliwa na dotyk (szczególnie po stronie skręcenia).

3. Jądro uniesione jest ku górze (jest podciągane przez skręcony powrózek nasienny).

4. Objawy ogólne – nudności, wymioty - mogą być bardzo nasilone.

Skręt jądra - diagnostyka

Wystąpienie nagłego bólu w mosznie i jej obrzęk powinny być sygnałem alarmowym do jak najszybszego zgłoszenia się do lekarza. Każda minuta od wystąpienia objawów do rozpoczęcia leczenia jest bezcenna. Zbyt późno podjęte leczenie może skutkować między innymi utratą jądra i bezpłodnością.

Rodzice z dzieckiem lub sami chorzy powinni być jak najszybciej skierowani do lekarza urologa. Jego rolą jest przeprowadzenie pełnej diagnostyki i wykluczenie innych przyczyn bólu i obrzęku moszny, szczególnie chorób nowotworowych, oraz jak najszybciej doprowadzenie skręconego jądra do jego naturalnej pozycji. U małych dzieci nagłe obrzmienie moszny połączone z bólem jądra powinno być traktowane jako potencjalne skręcenie jądra, dopóki się go definitywnie nie wykluczy.

Skręt jądra - powikłania

Sposób skrętu jądra jest zależny od jego typu. W skręcie wewnątrzosłonkowym jądro skręca się w obrębie zbyt obszernej osłonki pochwowej. W typie zewnątrzosłonkowym jądro skręca się wraz z osłonką pochwową w obrębie powrózka nasiennego.

Skręt powrózka nasiennego powoduje zamknięcie naczyń doprowadzających i odprowadzających krew z jądra. Najpierw utrudniony jest odpływ krwi drogą zamkniętych naczyń żylnych, natomiast do jądra cały czas dopływa krew drożnymi tętnicami. Skutkuje to obrzękiem, czyli znacznym powiększeniem jąder i opuchnięciem moszny. Z czasem zamknięciu ulegają również naczynia tętnicze i jądro jest całkowicie niedokrwione (zawał jądra), co tym samym skutkuje jego niedotlenieniem. Wrażliwość jądra na niedotlenienie zależy od stopnia skrętu i czasu jego trwania. Uważa się, że już dwugodzinne całkowite niedokrwienie jądra całkowicie upośledza produkcje plemników, co skutkuje późniejszą niepłodnością. U niewielkiej grupy chorych może dojść do samoistnego odkręcenia jądra.

Skręt jądra - operacja

Operacyjna rewizja – jest to chirurgiczne otwarcie worka mosznowego w celu uwidocznienia skrętu. Jest najpewniejszą metodą diagnostyczną, która jednocześnie może być połączona z chirurgicznym leczeniem. Pozwala ona przede wszystkim na zaoszczędzenie cennego czasu, w czasie którego może dojść do nieodwracalnych zmian w jądrze. Jest to metoda inwazyjna obarczona większą liczbą powikłań niż inne sposoby diagnozowania, które można potencjalnie zastosować. Pozwala jednak na jednoznaczne i bardzo szybkie rozpoznanie skrętu jądra. Oczywiście nie wszystkie przypadki bólu w mosznie spowodowane są skrętem jądra, ale powszechnie uważa się, że lepsze jest niepotrzebne otwarcie worka mosznowego niż przeoczenie skrętu lub zbyt późne wdrożenie właściwego leczenia.

Skręt jądra - badania

Ultrasonografia (USG) z użyciem techniki dopplerowskiej – poprzez ocenę przepływu krwi w naczyniach krwionośnych jądro można określić stopień ich zwężenia. W początkowym okresie skrętu widoczna jest niedrożność żył odprowadzających, do których z czasem dołącza się zamknięcie tętnic i całkowity brak ukrwienia jądra. Jest to bezbolesna metoda oceny stanu jąder, do wykonania której nie ma praktycznie żadnych przeciwwskazań i sama nie powoduje żadnych działań niepożądanych.

Rzadziej stosowane metody diagnostyczne:

Scyntygrafia jąder – jest to metoda obrazowa, w której używane są specjalnie oznaczane radioaktywnymi izotopami pierwiastki promieniotwórcze, które wprowadzane są do organizmu pacjenta, a następnie za pomocą specjalnych rejestratorów oceniane są miejsca ich gromadzenia. Podczas skrętu jądra podany farmaceutyk w określony sposób gromadzi się w skręconym jądrze (tzw. „zimne strefy”). Jednak ze względu na małą dostępność i stosunkowo długi czas oczekiwania rzadko jest wykonywana.

Rezonans magnetyczny – również ma ograniczone zastosowanie. Pozwala on na uzyskiwanie obrazów skręconego jądra.

Rentgen jamy brzusznej – służy głównie do wykluczenia obecności kamienia w cewce moczowej, który zatykając ją, może dawać podobne do skrętu jądra objawy.

Skręt jądra - leczenie

Leczenie polega na jak najszybszym odkręceniu jądra. Uważa się, że wykonanie tego zabiegu do 6 godzin umożliwia zachowanie pełnej funkcji jądra. Istnieją dwa sposoby przeprowadzenia tego zabiegu:

1. Nieoperacyjny – polega na uniesieniu moszny i odkręceniu jądra, taki zabieg zakończony sukcesem i tak zazwyczaj wymaga w kolejnym etapie chirurgicznego zamocowania jądra do moszny (co ma zapobiec kolejnym skrętom). Nieudana próba nieoperacyjna jest wskazaniem do jak najszybszego wykonania zabiegu operacyjnego.

2. Operacyjny - polega na chirurgicznym otwarciu worka mosznowego i odkręceniu jądra. Przy stwierdzeniu cech znacznego uszkodzenia jądro może być usunięte. Gdy jądro zostaje przywrócone do fizjologicznej pozycji zostaje ono przymocowane do ścian moszny. Drugie jądro (które nie uległo skręceniu), również powinno być umocowane do ścian moszny aby zapobiec potencjalnym skrętom. Zabieg ten zazwyczaj jest poprzedzony diagnostycznym otwarciem moszny uwidaczniającym skręt.

Bibliografia

  • Borkowski A.,Urologia dla studentów medycyny
  • Macfarlane M.,Urologia
  • Thuroff J.,Diagnostyka różnicowa w urologii

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!