Brązowe plamy na skórze - przyczyny. Co mogą oznaczać?

Brązowe plamy na skórze najczęściej stanowią objaw tzw. hiperpigmentacji. Proces ten zachodzi na skutek działania promieni słonecznych, pod wpływem różnego rodzaju czynników, takich jak hormony, leki, czy choroby. Dlatego brązowych plam na ciele nie należy traktować jedynie w kategorii defektu estetycznego. Zobacz, jak powstają przebarwienia i jak je rozpoznać. Sprawdź, czy należy się ich bać?
Brązowe plamy na twarzy
źródło:123RF

Spis treści

Skąd się biorą brązowe plamy na skórze?

Brązowe plamy na skórze są przebarwieniami powstałymi wskutek nadmiernego pobudzenia melanocytów, czyli komórek produkujących melaninę - naturalny pigment odpowiadający za koloryt ludzkiego ciała. 

Czynnikami uruchamiającymi i stymulującymi hiperpigmentację są przede wszystkim:

  1. Promieniowanie ultrafioletowe pochodzenia słonecznego, które aktywuje proces melanogenezy. 
  2. Lekarstwa oraz inne substancje mające działanie fotouczulające, czyli zwiększające podatność skóry na działanie promieni UV.
  3. Zaburzenia hormonalne, zwłaszcza u kobiet:

●     w czasie ciąży;

●     w okresie przekwitania;

●     w okresie pokwitania;

●     na skutek stosowania antykoncepcji hormonalnej;

●     w związku ze stosowaniem hormonalnej terapii zastępczej;

●     przy zaburzeniach pracy tarczycy, kory nadnerczy oraz jajników.

  1. Starzenie się organizmu (tzw. plamy starcze).

Brązowe plamy na ciele po opalaniu

Brązowe plamy na ciele po opalaniu są bezpośrednim efektem działania promieni UV. Melanina pełni w tym przypadku funkcję ochronną – jest wydzielana po to, by zapobiegać przenikaniu promieniowania do głębszych warstw skóry. Absorbuje światło, rozprasza je i zamienia w energię cieplną, a dodatkowo zwalcza aktywność wolnych rodników. 

Promieniowanie UVB zwiększa aktywność tyronazy, czyli enzymu kluczowego dla procesu melanogenezy. Pod wpływem słońca zwiększa się pobudzenie melanocytów, a co za tym idzie, wzrasta ilość wydzielanej melatoniny. Przy umiarkowanej ekspozycji na słońce, efektem jest estetyczna, równomierna i niegroźna opalenizna o brązowym zabarwieniu. Jeśli jednak ciało zostanie wystawione na działanie promieni przed dłuższy czas i bez jakiejkolwiek ochrony, nadmiar wytworzonej melaniny może spowodować trwałą pigmentację skóry. Tego typu plamy nie bledną samoistnie i są bardzo trudne do usunięcia. 

Reklama

Brązowe plamy na skórze ciężarnej

Brązowe, suche plamy na skórze twarzy pojawiające się u kobiet w ciąży, to tak zwana ostuda (inna nazwa – melasma). Występuje ona nawet u 50 procent ciężarnych. Częściej u brunetek z ciemną karnacją. Przyczyną ostudy są zaburzenia hormonalne zwiększające wrażliwość skóry na działanie promieni słonecznych. Aktywność melanocytów w szczególności pobudza estrogen, którego poziom w ciąży jest znacznie podwyższony. 

Melasma ma charakter symetryczny – przebarwienia tej samej wielkości i kształtu pojawiają się po dwóch stronach twarzy, w szczególności:

  • wokół ust;
  • na czole i skroniach;
  • w pobliżu oczu.

Często ciemniejsze plamy pojawiają się też na karku i ramionach (latem, gdy te części ciała są narażone na działanie promieni UV). Zmiany mają odcień brunatny, są nieregularne ale bardzo wyraźne. Nie towarzyszy im odczyn zapalny. Brązowe plamy na skórze twarzy powinny samoistnie zniknąć w ciągu kilku do kilkunastu tygodni po ciąży. Proces ten można wspomagać stosując preparaty rozjaśniające skórę. Warto też postawić na profilaktykę – zaleca się chronić skórę za pomocą kremów z filtrem o SPV równym 30 a nawet 50.

Brązowe plamy na skórze po lekach

Brązowe plamy na skórze często pojawiają się na skutek stosowania różnego typu leków, których wspólnym mianownikiem jest działanie fotouczulające. 

  • Retinoidy, czyli pochodne witaminy A;
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym w szczególności ketoprofen, a także ibuprofen, diklofenak oraz naproksen;
  • Antybiotyki, na przykład minocyklina na trądzik młodzieńczy;
  • Leki cytostatyczne stosowane w terapii nowotworów (busulfan);
  • Leki psychotropowe używane w leczeniu depresji, psychoz i stanów lękowych, w tym m.in. chloropromazyna czy amitryptylina;
  • Środki antyarytmiczne, takie jak amiodaron;
  • Leki przeciwpadaczkowe (fentytoina);
  • Leki antywirusowe, w tym stosowana w terapii HIV azydotymidyna;
  • Statyny – leki obniżające poziom tzw. złego cholesterolu;
  • Glikokortykosteroidy – bardzo silne leki przeciwzapalne;
  • Betablokery stosowane w leczeniu schorzeń układu krążenia;

Do tego należy dodać szeroką paletę produktów pochodzenia roślinnego, takich jak przede wszystkim: 

  • seler, pietruszka,
  • ekstrakt z dziurawca, 
  • bodziszek cuchnący, ruta zwyczajna,
  • piołun, rumianek, łopian.

Brązowe przebarwienia na skórze u osób starszych

Brązowe przebarwienia na skórze pojawiają się także na skutek procesów starzenia. Plamy tego typu nazywa się także wątrobowymi lub soczewicowatymi, aczkolwiek ich występowanie nie ma związku z nieprawidłowym działaniem wątroby.

Plamy te są skumulowanym efektem działania promieniowania słonecznego na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Pojawiają się na twarzy, dłoniach, ramionach, torsie już po 40 roku życia, a w większym stopniu u osób 50+. 

Plamy wątrobowe same w sobie nie są groźne, aczkolwiek należy je regularnie kontrolować, ponieważ z wyglądu przypominać mogą wczesne zmiany nowotworowe (czerniak). Jeśli ich estetyka powoduje subiektywne poczucie dyskomfortu, można je także próbować rozjaśniać.

Brązowe plamy na skórze pod biustem

Brązowe plamy na skórze pod biustem mogą być objawem grzybicy. Tego typu zmiany chętnie lokują się w wszystkim tych miejscach, gdzie:

  • skóra marszczy się;
  •  jest ciepło i wilgotno;
  • problemem jest skuteczna wentylacja. 

Oznacza to, że ciemne plamy grzybicze wystąpić mogą także w pachwinach czy pachami. W odróżnieniu od plam powstałych w wyniku hiperpigmentacji, zmiany skórne na podłożu grzybiczym współwystępują z wieloma innymi objawami, takimi jak:

  • silny świąd skóry;
  • zaczerwienienie ciała;
  • łuszczenie się naskórka;
  • występowanie krost i grudek.

Należy pamiętać, że grzybica jest poważną chorobą, która z łatwością przenosi się z człowieka na człowieka, wykazuje też tendencję do obejmowania coraz większych obszarów ciała. Grzybica jest trudna w leczeniu i wymaga zastosowania profesjonalnej terapii pod nadzorem lekarza dermatologa. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Marta Spodzieja, Anna Goździalska, Zmiany hipermigmentacyjne jako niepożądany efekt działania wybranych leków, Jerzy Jaśkiewicz, Państwo i Społeczeństwo, 2014 (XIV) nr 1
  • Aneta Urbańska, Zaburzenia barwnikowe hiperpigmentacyjne jako problem kosmetyczny, Nowa Medycyna 1/2003
  • Wioleta Czerwonka, Przebarwienia skóry. Etiologia i leczenie za pomocą lasera, Kosmetologia Estetyczna, 2/2015 / vol. 4

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!