Plamy na ciele - różne kolory i kształty. Co mogą oznaczać?

Czerwone plamy na ciele, podobnie jak białe, brązowe czy fioletowe, to sygnały wysyłane przez organizm trawiony różnego rodzaju schorzeniami. Jak rozpoznać chorobę po kolorze i kształcie przebarwień?
Mężczyzna z plamą na przedramieniu
źródło:123RF

Spis treści

Czerwone plamy na ciele

Czerwone plamy na ciele są objawem licznych schorzeń i zaburzeń, najczęściej o podłożu alergicznym, ale też infekcyjnym, krążeniowym, metabolicznym, a nawet emocjonalnym. 

Do potencjalnych przyczyn należą:

  • IgE-zależne alergie kontaktowe typu I, w tym uczulenie na lateks, powodujące takie objawy, jak zaczerwienienie, rumień, pokrzywka i wysypka w miejscu styczności z alergenem;
  • wyprysk kontaktowy – reakcja alergiczna IgE-niezależna typu 4, w tym uczulenie na nikiel czy kobalt;
  • atopowe zapalenie skóry: schorzenie przewlekłe, zapalne, niezakaźne, którego istotą jest genetycznie uwarunkowanaskłonność do występowania reakcji alergicznych, głównie wziewnych i pokarmowych. W przebiegu AZS skóra staje się sucha i swędząca, pokrywają ją wykwity grudkowe i pęcherzowe, pojawiają się też zmiany rumieniowe. Główna lokalizacja objawów to twarz, szyja, zgięcia łokciowe;
  • rumień wędrujący – typowy objaw boreliozy, choroby występującej po ukąszeniu kleszcza. Kształtem przypomina tarczę – zaognione epicentrum otacza niezmieniona chorobowo obwódka oraz zewnętrzny, silnie zaczerwieniony okrąg;
  •  toczeń rumieniowaty układowy – groźna choroba autoimmunologiczna, obejmująca wiele narządów wewnętrznych oraz skórę. W jej przebiegu pojawiają się silne bóle stawowo-mięśniowe, czy problemy z oddychaniem. Z objawów zewnętrznych najbardziej charakterystyczny jest rumień w kształcie motyla;
  • celiakia – skrajna postać nietolerancji glutenu, czyli białka zapasowego występującego w pszenicy i kilku innych zbożach. Schorzenie to prowadzi przede wszystkim do zniszczenia kosmków jelita cienkiego, ale też u części pacjentów przynosi objawy skórne. Nazywana w tej postaci chorobą Duhringa, manifestuje się występowaniem opryszczki na rumieniowym podłożu;
  • świerzb – choroba zakaźna, wywoływana przez świerzbowiec ludzki, pasożytnicze roztocze gnieżdżące się w naskórku. Czerwone plamy pojawiają się m.in. pomiędzy palcami, na pośladkach, wokół pępka. Towarzyszy temu trudne do wytrzymania swędzenie.

Czerwone plamy na ciele nie swędzące

Większość problemów skórnych wiąże się w występowaniem świądu o różnym nasileniu. Istnieją jednak także schorzenia i zaburzenia, w przebiegu których pojawiają się na ciele czerwone plamy nie swędzące

Należą do nich między innymi:

  • rumień dłoniowy – silne zaczerwienie rąk, obejmujące kłąb i kłąbik (mięśnie odpowiadające za ruchomość dużego i małego palca) oraz opuszki. Zaczerwienienie związane jest z rozszerzeniem naczyń krwionośnych włosowatych i zwiększonym pompowaniem krwi przez serce, do czego dochodzi na skutek wzrostu stężenia estrogenów w organizmie. Rumień dłoniowy stanowi skórny objaw schorzeń wątroby, ale też reumatoidalnego zapalenia stawów czy łuszczycy;
  • cera naczynkowa– u znacznej części populacji skóra na twarzy, szyi i dekolcie jest bardzo cienka, a znajdujące się pod nią naczynia krwionośne mają skłonność do rozszerzania się i pękania, do czego dochodzi m.in. pod wpływem stresu czy warunków atmosferycznych. Efektem tego jest występowanie nieestetycznych czerwonych pajączków bądź silnego rumienia. 

Reklama

Pojawiające się i znikające czerwone plamy na ciele u dorosłych

Zazwyczaj zaczerwienienie pojawiające się na skórze utrzymuje się przez dłuższy czas i nie znika samoistnie. Nauka zna jednak kilka przypadków nietypowych, a przy tym bardzo charakterystycznych. Pojawiające się i znikające czerwone plamy na ciele u dorosłych potencjalnie mogą wskazywać na:

  • objaw Raynauda – skóra pacjenta najpierw blednie, później sinieje, następnie czerwieni się, aż w końcu odzyskuje naturalny kolor. Bezpośrednią tego przyczyną jest skurcz naczyń krwionośnych.Zmiany występują najczęściej na skórze uszu, nosa oraz palców rąk. Symptom ten może występować autonomicznie (mówimy wówczas o chorobie Raynauda) lub w przebiegu takich schorzeń, jak toczeń rumieniowaty układowy;
  • czerwony demografizm– zaczerwienienie pojawiające się chwilowo w wyniku rozszerzenia naczyń krwionośnych, na skutek na przykład uciśnięcia ciała lub działania innego czynnika mechanicznego. Skóra pozostaje niezmieniona chorobowo. 

Białe plamy na ciele

Białe plamy na ciele w większości przypadków związane są z niedostateczną pigmentacją skóry lub zaburzeniami krążenia. Jakie są główne przyczyny?

  1. Albinizm (bielcactwo)– choroba, której istotą jest uszkodzenie melanocytów, czyli komórek wytwarzających naturalny barwnik skóry, zwany melaniną. W konsekwencji dochodzi do tzw. hipopigmentacji. Białe plamy mogą występować miejscowo (twarz, szyja ramiona), ale też pokrywać większą część ciała. Schorzenie to najprawdopodobniej ma charakter autoimmunologiczny, tzn. wiąże się z nieprawidłową aktywnością układu odpornościowego niszczącego komórki własnego organizmu. 
     
  2. Poparzenia słonecznebiałe plamy na ciele po opalaniu także powstają na skutek uszkodzenia melanocytów, a bezpośrednim czynnikiem sprawczym jest w tym przypadku promieniowanie ultrafioletowe. 
     
  3. Biały dermografizm– objaw występujący na skutek skurczu naczyń krwionośnych, na przykład po uciśnięciu czy potarciu ciała. Symptom ten jest charakterystyczny dla atopowego zapalenia skóry, gdy mechaniczne podrażnienie powoduje powstanie jasnych pręg na ciele.

Fioletowe plamy na ciele

Pojedyncze, sine plamy na ciele, podobnie jak żółte czy zielonkawe, najczęściej świadczą o tym, że doszło do wylewu, czyli uszkodzenia naczyń krwionośnych bez przerwania ciągłości skóry. Przyczyną zazwyczaj jest uderzenie płaską, tępą powierzchnią, ewentualnie silny uścisk. 

Jeśli natomiast plamy pojawiają się w większej ilości, zwłaszcza na kończynach dolnych, podejrzenie może paść na takie schorzenia, jak:

  • Niewydolność żylna – powszechnie występująca choroba (dotyka nawet 40 proc.) populacji, powodowana niesprawnością zastawek i związanym z tym cofaniem krwi do nóg. Skutkiem tego są tak zwane żylaki, czyli przebijające przez ciało zgrubienia żył o fioletowym zabarwieniu;
     
  • Miażdżyca– ciężka przewlekła choroba o potencjalnie śmiertelnych powikłaniach, spowodowanaodkładaniem się w żyłach lipidów i włóknika, czego konsekwencją jest zwężenieświatła naczyń krwionośnych. Jednym z objawów tego może być sinienie kończyn dolnych – fioletowe plamy pojawiają się zwłaszcza w okolicach kostek;
     
  • Plamica Schönleina-Henocha, czyli nabyta skaza krwotoczna. Występuje przede wszystkim u dzieci do 10. roku życia. Jest jedną z odmian układowego zapalenia naczyń. Plamy mają charakter wybroczyn i pojawiają się na kostkach i stopach. Powikłaniem choroby może być ciężka niewydolność nerek.

Brązowe plamy na ciele

Brązowe plamy na ciele zazwyczaj świadczą o zaburzeniach pigmentacji, spowodowanych nadmierną aktywnością wspomnianych wyżej melanocytów. Głównymi czynnikami sprawczymi są:

  •  promieniowanie ultrafioletowe – światło aktywuje organizm do produkcji melaniny, która ma chronić przed wnikaniem promieni UV do głębszych warstw skóry. Tak powstaje opalenizna, która ma to do siebie, że  czasem ustępuje. Jednak zbyt intensywne opalanie może doprowadzić do wytworzenia tak dużej ilości pigmentu, iż barwi on ciało w sposób trwały;
  • substancje fotouczulające, zwiększające podatność na działanie promieni UV, wśród których można wymienić leki (m.in.. antybiotyki, retinoidy, psychotropy, betablokery, glikokortykosteroidy) oraz zioła i produkty spożywcze (seler, pietruszka, dziurawiec);
  • żeńskie hormony płciowe– estrogeny, których poziom rośnie w ciąży, na skutek stosowania antykoncepcji lub terapii zastępczej, a które pobudzają aktywność melanocytów.

Czarne plamy na ciele

Ciemne plamy na ciele stanowić powinny sygnał alarmowy najwyższego rzędu. W tym przypadku zagrożenie może być śmiertelne. Prawdopodobnym rozpoznaniem jest bowiem rak czerniak– najgroźniejszy ze wszystkich nowotworów skóry. Z uwagi na złośliwość i skłonność do przerzutów, jego śmiertelność jest szacowana na 20 procent. Należy jednak pamiętać, że odpowiednio wcześnie wykryty ma znacznie lepsze rokowania – na wstępnym etapie jest wyleczalny w około 97 proc. przypadków. 

Czerniaka łatwo jest rozpoznać po ciemnym kolorze zmian skórnych, aczkolwiek należy pamiętać, że nie zawsze są one czarne. Mogą też być brązowe.  Warto również wiedzieć, że pojawiające się na ciele plamy mają nieregularny, lekko poszarpany kształt. Czerniak pojawia się nawet 20 lat po wystąpieniu czynnika sprawczego (poparzenie słoneczne lub na skutek opalania w solarium), dlatego choroba najczęściej dotyka osoby około 40-50 roku życia.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Agnieszka Daca, Ewa Bryl, Toczeń rumieniowaty układowy - kryteria diagnostyczne i kliniczne, skale oceny aktywności choroby - rys historyczny, Forum Medycyny Rodzinnej 2013, tom 7, nr 5
  • Marta Chełmińska, Alergia na lateks – część I, Pneumonol. Alergol. Pol. 2004, 72
  • Anna Adamowicz-Salach, Plamica Schönleina-Henocha – nabyta naczyniowa skaza krwotoczna, Pediatria po Dyplomie 2012 06
  • Elżbieta Łastowiecka-Moras, Przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych - schorzenie związane z rodzajem wykonywanej pracy, Bezpieczeństwo Pracy – Nauka i Praktyka, nr 6, 2015
  • Marta Spodzieja, Anna Goździalska, Zmiany hipermigmentacyjne jako niepożądany efekt działania wybranych leków, Jerzy Jaśkiewicz, Państwo i Społeczeństwo, 2014 (XIV) nr 1
  • Aneta Urbańska, Zaburzenia barwnikowe hiperpigmentacyjne jako problem kosmetyczny, Nowa Medycyna 1/2003
  • Małgorzata Misterska, Joanna Szulczyńska-Gabor, Ryszard Żaba, Etiopatogeneza, obraz kliniczny oraz leczenie bielactwa, Post Dermatol Alergol 2009; XXVI, 4

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->