Alergia po kleszczu?🕷 Poznaj zespół alfa-gal
Alergia po kleszczu?🕷 Poznaj zespół alfa-gal
Alergia po kleszczu?🕷 Poznaj zespół alfa-gal

Czy naturalne kosmetyki są lepsze? Farmaceutka sprawdza, co naprawdę ma znaczenie w składzie

Napar z rumianku do przemywania twarzy, jajko z miodem na włosy, sok z cytryny na przebarwienia – domowa pielęgnacja wraca do łask, a półki zapełniają się kosmetykami „bez chemii”. Tymczasem wszystko jest chemią: woda, olej arganowy i substancje pozyskiwane z ziół też mają swój wzór chemiczny. W kosmetyku liczy się nie pochodzenie składnika, tylko to, jak działa, w jakim stężeniu i w jakiej formule. Czyli interesuje nas opakowanie i skład.

W czym możemy Ci pomóc?

Naturalne kosmetyki i akcesoria do pielęgnacji – olejek, mydło, balsam i jadeitowy roller
Źródło: Adobe Stock
Spis treści

Medme poleca

Co oznacza hasło „naturalny” na opakowaniu kosmetyku?

Problem z kosmetykami naturalnymi polega na tym, że w prawie Unii Europejskiej brak jest definicji kosmetyku naturalnego. Użycie hasła „naturalny” na opakowaniu zobowiązuje jedynie producenta do tego, aby było ono zgodne z prawdą oraz możliwe do udowodnienia. Kosmetyki naturalne zwykle zawierają w swoim składzie minimum 95% składników pochodzenia naturalnego. Formulacje powinny być pozbawione sztucznych dodatków (sztucznych zapachów, syntetycznych barwników, silikonów, parabenów, parafiny oraz pochodnych ropy naftowej). Pozyskiwanie składników powinno przebiegać na drodze bezpiecznych procesów fizycznych, takich jak destylacja, filtracja, czy tłoczenie na zimno.

Producenci kosmetyków mogą dobrowolnie stosować się do normy ISO 16128, która określa definicje oraz metody obliczania wskaźników składników naturalnych i organicznych w kosmetykach.

Warto jednak pamiętać, że deklaracja producenta o naturalnym pochodzeniu składników użytych do produkcji preparatu nie jest równoznaczna z tym, że kosmetyk będzie łagodny. Każdy kosmetyk może spowodować podrażnienia i alergie. Nierzadko to właśnie kosmetyki naturalne są przyczyną alergii, ponieważ wiele osób jest uczulonych na zawarte w nich składniki. Dlatego też do wyboru kosmetyków, których używasz na co dzień podchodź z rozwagą. Kosmetyk powinien odpowiednio działać i przede wszystkim być bezpieczny. Warto korzystać z kosmetyków naturalnych, jednak nie zawsze i nie dla każdego są one najlepszym wyborem. Jak we wszystkim, warto zachować zdrowy umiar i rozsądek.

Czytaj także: Alergia skórna: jakie są jej przyczyny i jak ją leczyć?

Reklama

Czy naturalne składniki mogą uczulać?

Naturalne ≠ zawsze łagodne
Rumianek
Naturalny i kojący, ale może uczulać.
Olejki eteryczne
Mogą drażnić i uczulać, mimo naturalnego pochodzenia.
„Bez konserwantów”
Nie oznacza automatycznie, że produkt jest bezpieczniejszy.
„Syntetyczny”
Nie znaczy gorszy. Liczą się działanie i formuła.

Znamy wszyscy to powiedzenie "łagodny jak rumianek". Rumianek powszechnie uważany jest za delikatny dla skóry. I rzeczywiście, u większości osób będzie działał łagodząco. Rumianek należy jednak do roślin astrowatych, jak arnika czy nagietek, które zawierają uczulające laktony seskwiterpenowe. Szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatów z rumiankiem powinny zachować osoby z AZS (atopowym zapaleniem skóry). Badania wykazują, że osoby te często są uczulone na substancje pochodzące z roślin astrowatych. Paradoks polega na tym, że to właśnie osoby z AZS najczęściej poszukują kosmetyków o właściwościach łagodzących i kojących.

Reklama

Czy olejki eteryczne w kosmetykach mogą uczulać?

Olejki eteryczne nadają kosmetykom przyjemny zapach i wiele osób dobrze je toleruje. Warto jednak pamiętać, że to skoncentrowane mieszaniny związków zapachowych, takich jak limonen czy linalol, które u części osób mogą wywołać alergię. Dlatego od 2023 r. UE rozszerzyła listę alergenów zapachowych, które muszą być podane w składzie do ponad 80. Znajdują się tam niektóre olejki, np. lawendowy czy różany. Informacja ta jest szczególnie istotna dla alergików.

Dowiedz się więcej: Alergeny - poznaj listę najczęstszych. Jak długo organizm się z nich oczyszcza?

Warto pamiętać!
Olejki starzeją się. Pod wpływem światła, ciepła i powietrza utleniają się, co może zwiększać ich potencjał uczulający. W badaniach wykazano, że utleniony olejek z drzewa herbacianego uczulał około trzy razy silniej niż świeży. Dlatego warto przechowywać je szczelnie zamknięte, w chłodnym i ciemnym miejscu, i zużywać w rozsądnym czasie od otwarcia.

Reklama

Czy trzeba unikać konserwantów w kosmetykach?

Kosmetyk z wodą bez konserwantu to pożywka dla bakterii i grzybów. Ryzyko dotyczy konkretnych substancji, nie całej grupy. Gdy w 2005 r. dopuszczono metyloizotiazolinon jako samodzielny konserwant, wybuchła epidemia alergii kontaktowej. UE zakazała go w kosmetykach niezmywalnych, a w zmywalnych obniżyła limit ze 100 do 15 ppm. To dowód, że nadzór działa. Składniki są oceniane i wycofywane, gdy pojawiają się dane o szkodliwości.

Domowe kosmetyki też wymagają ostrożności
Pamiętaj, że domowa maseczka z jajka czy jogurtu to kosmetyk bez konserwantu, sporządzany w niesterylnych warunkach. Dlatego też, jeśli korzystasz z domowych kosmetyków, pamiętaj, aby zużywać je od razu, na świeżo. Nie przygotowuj ich na zapas, nawet jeśli zamierzasz przechowywać ich w lodówce.

Nie zapominaj również, że niektóre substancje pochodzenia naturalnego mogą powodować działania niepożądane. Jednym z popularnych domowych zabiegów kosmetycznych jest stosowanie soku z cytryny na przebarwienia. Cytrusy zawierają furanokumaryny, które mogą wywołać reakcję fototoksyczną.

Reklama

Alkohol, silikony i kwasy w kosmetykach

  • Alkohol: Alcohol denat. Wysoko w składzie może wysuszać. Ale cetyl czy cetearyl alcohol to alkohole tłuszczowe, które natłuszczają i zagęszczają krem.
  • Silikony wygładzają skórę i włosy. Ograniczenia dla silikonów cyklicznych (np. Cyclopentasiloxane) wynikają z ochrony środowiska, nie ze szkodliwości dla skóry.
  • Kwasy: ostre kryształki cukru czy fusów łatwo podrażniają, zwłaszcza skórę naczynkową. Peeling z kwasem migdałowym lub mlekowym ma określone stężenie i pH, więc jego działanie jest bardziej przewidywalne. Warunkiem bezpiecznego stosowania kwasów AHA jest codzienna ochrona przeciwsłoneczna.
Hasła w składzie kosmetyków, które mogą mylić
„Bez parabenów” – wytyczne UE uznają je za niedopuszczalne, bo dyskredytują legalne, przebadane składniki. Ciekawostka: w 2014 r. UE zakazała pięciu parabenów, a dla propylo- i butyloparabenu ustaliła łączny limit 0,14%. Te, które zostały, przeszły wyjątkowo dokładną ocenę.
„Bez konserwantów” – funkcję ochronną mogą pełnić inne składniki, np. olejki eteryczne, czasem bardziej drażniące.
„Hipoalergiczny” – nie oznacza, że nie może spowodować alergii. Jest to jedynie sygnał, że nie zawiera składników o wysokim potencjale uczulającym.
„Bez dodatku substancji zapachowych” – produkt i tak może pachnieć i uczulać, gdy w jego składzie obecne są olejki.
„Testowany dermatologicznie” – badanie odbyło się pod nadzorem dermatologa, ale nie wiadomo, na ilu osobach i z jakim wynikiem.
Symbol otwartego słoiczka (np. 6M) – oznacza czas trwałości po otwarciu. W naturalnych kosmetykach bywa krótszy, więc warto zapisać na opakowaniu datę otwarcia.

Reklama

 Z aptecznej praktyki: czego konsumenci często nie zauważają?

Składnik z frontu opakowania bywa na końcu listy. Składniki poniżej 1% mogą stać w składzie w dowolnej kolejności. Jeśli reklamowany ekstrakt z aloesu stoi dopiero za konserwantem i kompozycją zapachową, zwykle jest go bardzo mało.

  • „Dermokosmetyk” to nie lek. To określenie marketingowe bez prawnej definicji, a takie produkty podlegają tym samym przepisom co kosmetyki z drogerii.
  • Propolis i wosk pszczeli – to składniki naturalne, ale o potencjale uczulającym.
  • Ta sama cząsteczka, inne hasło. Mocznik w kremach jest syntetyczny, ale identyczny z tym w skórze, więc „syntetyczny” nie znaczy gorszy.

Reklama

Jak wybrać dobry kosmetyk?

Zacznij od obserwacji swojej skóry i jej indywidualnych potrzeb. Przeanalizuj składy dotychczas stosowanych kosmetyków, uwzględniając reakcję Twojej skóry na nie.

Czytaj skład: początek to główne składniki, na końcu często umieszczone są np. alergeny zapachowe.

Szukaj konkretnych nazw, nie kategorii typu „alkohol” czy „konserwant”.

Nowy produkt przetestuj przez kilka dni na zgięciu łokcia.

W razie wątpliwości pokaż skład farmaceucie. Najważniejszą rzeczą przed zakupem jakiegokolwiek kosmetyku jest ustalenie potrzeb skóry. Dokonując wyboru między konkretnymi produktami, porównaj ich skład. Jeśli kosmetyk naturalny odpowiada Twoim potrzebom i wymaganiom, wybierz go. Warto jednak mieć na uwadze to, że „naturalność” kosmetyku nie powinna być jedynym i najważniejszym kryterium wyboru.

Bibliografia

  • CTPA, Natural Ingredients, https://www.ctpa.org.uk/online-manuals.
  • DermNet, Compositae allergy, https://dermnetnz.org/.
  • Contact allergy to Compositae plants in patients with atopic dermatitis, Med Pregl. 2004;57(5-6):209-18
  • Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545 – opracowanie IKW, Labelling of fragrances in cosmetics, https://www.ikw.org/.
  • Degradation products of monoterpenes are the sensitizing agents in tea tree oil, Am J Contact Dermat. 1999;10(2):68-77.
  • The epidemic of contact allergy to methylisothiazolinone – Danish consecutive patients 2005–2019, https://research.regionh.dk/.
  • Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/1198 – legislation.gov.uk; Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1224, https://eur-lex.europa.eu/homepage.html.
  • Mioduszewski M., Beecker J., Phytophotodermatitis from making sangria, CMAJ 2015;187(10):756.
  • CosmeticOBS, Reminder: entry into force of Regulation (EU) 2024/1328 (2026), https://cosmeticobs.com/en.
  • Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1004/2014 (parabeny), https://eur-lex.europa.eu/homepage.html.
  • HBW Insight, European Guidelines Now In Effect For „Free From”, „Hypoallergenic” Cosmetic Claims, https://www.informa.com/.
Patrycja Lesińska
Artykuł napisany przez
Patrycja Lesińska
Magister Farmacji, absolwent farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku. Ukończone studia podyplomowe z zakresu opieki farmaceutycznej w Centrum Kształcenia Podyplomowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz z organizacji i zarządzania badaniami klinicznymi na Uczelni Łazarskiego.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Specjaliści współpracujący z medme
25674

Wojciech Ziółkowski

magister farmacji

Poznaj mnie
25626

Katarzyna Kulig

dermatolog i wenerolog

Poznaj mnie
25675

Marzena Rojek-Ledwoch

dietetyczka, psychodietetyczka

Poznaj mnie
25676

Kamila Pawłowska

dietetyk kliniczny, psychodietetyk

Poznaj mnie
25625

Sylwia Borowska

doktor nauk farmaceutycznych

Poznaj mnie
25886

Magdalena Grosiak

diagnosta laboratoryjny

Poznaj mnie
25887

Magdalena Rutkowska

lekarz weterynarii

Poznaj mnie
25879

Anna Lewandowska

psychiatra dziecięcy

Poznaj mnie
25888

Jolanta Woźniak

prawnik

Poznaj mnie
27090

Patrycja Lesińska

Magister Farmacji

Poznaj mnie
27097

Barbara Bukowska

Dr n. biol., mgr farm.

Poznaj mnie
Pokaż wszystkich
Więcej z kategorii Kosmetyki
Jak dobrać kolor włosów do karnacji, koloru oczu i twarzy?
Kobiety o różnych kolorach włosów
Płukanka do włosów: różowa, srebrna, fioletowa. Jak wybrać?
Rudowłosa kobieta po zastosowaniu płukanki do włosów
Makijaż na Halloween - trendy 2024. Łatwe i szybkie pomysły
Kobieta z makijażem na okres Halloween
Podobne artykuły
Masc nagietkowa w czarnym sloiczku na stole obok drewniana mozdzierz i kwiaty nagietka
Maść nagietkowa – zastosowanie i właściwości. Jak ją zrobić samemu? Przepis
Nalewka ziołowa
Balsam kapucyński – skład, zastosowanie, skutki uboczne
Kobieta nakłada na włosy zmywalną farbę
Zmywalna farba do włosów - kolory. Po ilu myciach schodzi?
Różnokolorowe pasemka po zastosowaniu szamponetki
Szamponetka: kolory a efekty na włosach. Czy niszczy włosy?
Kobieta w ciąży smaruje się samoopalaczem
Samoopalacz w ciąży i balsam brązujący – czy można używać?

Reklama


Drapie Cię w gardle?
To może być początek infekcji! Sprawdź