NAJZDROWSZE MIEJSCE W INTERNECIE

Wstrząs septyczny – objawy. Jakie są fazy i rokowania?

Wstrząs septyczny jest jednym z najbardziej śmiercionośnych zaburzeń, jakich może doznać człowiek. Występuje w przebiegu zakażenia ogólnoustrojowego, czyli sepsy (posocznicy) i wiąże się ze złymi rokowaniami. Prowadzi do ciężkiego niedotlenienia wielu narządów wewnętrznych, czego konsekwencją często jest szybki zgon.
Wstrząs septyczny – objawy i fazy
123RF
W skrócie
  • Wstrząs septyczny jest śmiertelny w 40-60 proc. przypadków. Przyczyną zgonu jest uszkodzenie narządów wewnętrznych powodowane niedotlenieniem.
  • Wstrząs jest trzecią, najcięższą fazą sepsy, czyli ogólnoustrojowego stanu zapalnego, będącego efektem zakażenia bakteryjnego.
  • Pacjent z sepsą, a tym bardziej wstrząsem septycznym, powinien natychmiast trafić do szpitala i zostać poddany intensywnej terapii.
SPRAWDŹ TEŻ: Co to jest sepsa?
Spis treści

Co to jest wstrząs septyczny?

Wstrząs septyczny jest najcięższym stadium sepsy, czyli uogólnionej reakcji zapalnej na zakażenie bakteryjne - niezwykle groźnej, charakteryzującej się ogromną śmiertelnością. Tylko w Polsce odnotowuje się około 15 tysięcy zgonów rocznie z powodu posocznicy.

Bezpośrednią przyczyną wstrząsu septycznego jest wyczerpanie zdolności kompensacyjnych organizmu, który nie jest w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości krwi i tlenu do organów wewnętrznych. Efektem tego jest niedotlenienie, niewydolność narządów i w wielu przypadkach – śmierć.

W bezpośrednim patomechanizmie kluczowe znaczenie ma niedostateczna, nieadekwatna do potrzeb synteza tlenku azotu w śródnabłonku naczyń krwionośnych. W konsekwencji zaburzona zostaje regulacja mikrokrążenia.

W klasyfikacji chorób  ICD-10 wstrząs septyczny nie jest ujęty jako odrębna jednostka, de facto jednak od to tego właśnie zaburzenia odnosi się kategoria A41.9 – posocznica nieokreślona. W ICD-11 znajdziemy go pod numerem XS26, w podkategorii „Wartość skali nasilenia sepsy”.

Objawy wstrząsu septycznego

Typowe objawy wstrząsu septycznego to:

  • silna i oporna na działanie leków hipotensja, czyli spadek ciśnienia tętniczego (skurczowe poniżej 90 mmHg, średnie poniżej 65 mmHg );
  • tachykardia, czyli przyspieszenie akcji serca powyżej 90 uderzeń na minutę;
  • przyspieszenie oddechu;
  • zaburzenie ciepłoty ciała – temperatura powyżej 38 lub poniżej 36 stopni Celsjusza (u pacjentów ze wstrząsem septycznym skóra może być w związku z tym wilgotna lub sucha, gorąca lub zimna).

Ponieważ przy wstrząsie septycznym dochodzi do silnego niedotlenienia, we krwi notowane jest znacznie podwyższone stężenie mleczanów, czyli produktów oddychania beztlenowego.

Fazy wstrząsu septycznego

Wyróżnia się dwie fazy wstrząsu septycznego, ciepłą i zimną. Ciepła, czyli hiperdynamiczna, występuje na początku. Charakteryzuje się przyspieszeniem tętna i oddechu oraz spadkiem ciśnienia. Chory zaczyna odczuwać paniczny lęk. Pojawia się gorączka, skóra rozgrzewa się i traci wilgotność.

W przypadku zimnej, czyli hypodynamicznej, ciśnienie tętnicze wciąż się obniża, praca serca przyspiesza. Spada temperatura ciała, skóra staje się coraz chłodniejsza, bledsza i bardziej zawilgocona, szczególnie w dystalnych częściach kończyn.

W tej fazie wstrząsu septycznego może dojść do kwasicy mleczanowej, związanej z nadmiernym stężeniem kwasu mlekowego, stanowiącej bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta.

Twój lekarz online
Konsultacja
Umów konsultację ze specjalistą
Sprawdź
79,99 zł zł
E-recepta
Konsultacja z lekarzem
Sprawdź
79,99 zł zł
E-zwolnienie
Konsultacja z lekarzem
Sprawdź
79,99 zł zł

Życie po wstrząsie septycznym

Rokowania we wstrząsie septycznym są złe. Wiąże się on z bardzo dużą śmiertelnością. Według różnych szacunków umiera od 40 do 60 procent pacjentów.

Przyczyną zgonów najczęściej jest tak zwany zespół niewydolności wielonarządowej (MODS – ang.: multiple organ dysfunction syndrome), powodowany niedotlenieniem.

Życie po wstrząsie septycznym w przypadku pacjentów, którym uda się wyjść ze szpitala, może wyglądać różnie. Wszystko zależy od stopnia uszkodzeń, których doznają organy w wyniku niedotlenia.

Część zmian może być nieodwracalna i na tyle głęboka, że będzie trwale upośledzać jakość funkcjonowania, stając się zarzewiem kolejnych problemów zdrowotnych, a nawet przedwczesnej śmierci.

Pierwsza pomoc przy wstrząsie septycznym

Pierwsza pomoc przy wstrząsie septycznym polega przede wszystkim na natychmiastowym wezwaniu karetki pogotowia. Chory musi bowiem bezzwłocznie trafić na oddział szpitalny.

Warto przy tym nadmienić, że w wielu przypadkach pacjent w momencie wstrząsu w szpitalu już się znajduje, trafiając tam z pierwszymi objawami sepsy, tudzież na sepsę w placówce zdrowia zapadając, np. po zabiegu chirurgicznym.

Należy pamiętać, że posocznica i występujący w jej przebiegu wstrząs mają charakter gwałtowny, rozwijając się w ciągu kilku zaledwie godzin.

Postępowanie przy wstrząsie septycznym ma na celu zapobieżenie niedotlenieniu tkanek. Stosowanych jest szereg procedur, zarówno przyczynowych, jak też objawowych. Aby zwalczyć zakażenie bakteryjne, podaje się antybiotyki.

Lekami pierwszego wyboru są benzylopenicylina, cafalosporyny, wankomycyna, tikarcylina i tobramycyna. Oprócz tego aplikowana jest dobutamina – syntetyczny środek zwiększający rzut serca, stosowany w intensywnej terapii przy różnego rodzaju wstrząsach (także m.in. kardiogennym).

W leczeniu wstrząsu septycznego bardzo istotne jest też nawodnienie. W celu zwiększenia ciśnienia tętniczego, chory otrzymuje kortykosteroidy, takie jak hydrokortyzon, fludrokortyzon, a także leki obkurczające naczynia, zawierające noradrenalinę i dopaminę.

Dodatkowo w zastosowaniu są środki sedacyjne (uspokajające, usypiające) i przeciwbólowe, takie jak midazolam, propofol, morfina.

Jeśli nie uda się osiągnąć właściwego wysycenia hemoglobiny tlenem, pacjentowi należy przetoczyć koncentrat z czerwonych krwinek. Konieczne w wielu przypadkach jest też podłączenie do respiratora.

Powikłania wstrząsu septycznego

Powikłania wstrząsu septycznego mogą być bardzo poważne. Sepsa i sam wstrząs mają bowiem charakter ogólnoustrojowy, a niedotlenienie obejmuje wszystkie narządy. Nawet, jeśli pacjent przeżyje, należy się liczyć z tym, że dojdzie u niego do poważnego uszkodzenia organów kluczowych dla funkcjonowania organizmu.

Zaburzone może być działanie mózgu, serca, płuc, nerek, wątroby i wielu innych narządów. Dużo w tej materii zależy od skuteczności leczenia, szybkości wdrożenia procedur, ale też indywidualnej kondycji organizmu przed wystąpieniem zakażenia. Tak czy owak wstrząs septyczny zawsze jest zaburzeniem o ogromnej sile rażenia i dalekosiężnych konsekwencjach.

Czytaj również

Bibliografia

  • Wojciech Król: Zasady postępowania we wstrząsie septycznym u dorosłych – farmakoterapia, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/2824/Król_Wojciech_Zasady_postępowania_we_wstrząsie_septycznym_u_dorosłych_-_farmakoterapia_2015.pdf?sequence=5&isAllowed=y, [data dostępu 25.12.2021].
  • Jacek Wadełek: Sepsa i wstrząs septyczny u pacjentów w podeszłym wieku, Geriatria, 2018; 12: 35-43.
  • Ernest Kuchar: Sepsa i wstrząs septyczny, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/160129,sepsa-i-wstrzas-septyczny, [data dostępu 25.12.2021].
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronawirus (COVID-19) – przyczyny, objawy i leczenie
Wirusy pod mikroskopem
Przeczytaj artykuł
Morfologia EOS – podwyższone eozynofile – co oznaczają?
Podwyższone eozynofile w badaniu krwi
Przeczytaj artykuł
Zapalenie węzłów chłonnych - szyi, pachwinowych. Objawy
Dziecko w czasie badania węzłów chłonnych
Podobne artykuły
Koronawirus (COVID-19) – przyczyny, objawy i leczenie
Morfologia EOS – podwyższone eozynofile – co oznaczają?
Zapalenie węzłów chłonnych - szyi, pachwinowych. Objawy
Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) – zakażenie
Dwa dni w przedszkolu i infekcja gotowa. Dlaczego dzieci tak często chorują?

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Budzenie się w nocy: częste, o jednej godzinie. Co oznacza?
Prężenie się niemowlaka - podczas karmienia i snu. Co robić?
Trądzik neuropatyczny - jak wygląda? Objawy i leczenie
Hiperwentylacja - co to jest? Jak oddychać i jak leczyć?

Reklama