Najzdrowsze miejsce w internecie

Kołdra obciążeniowa – jaką wybrać dla dzieci, a jaką dla dorosłych?

Kołdra obciążeniowa stosowana jest w przypadku zaburzeń integracji sensorycznej i innych dysfunkcji obejmujących układ czucia głębokiego. Jak działa pościel tego typu? Dowiedz się z czego jest wykonana i jak dobrać właściwą?
Kobieta śpi pod kołdrą obciążeniową
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Kołdra obciążeniowa przyciska ciało do materaca pobudzając tak zwane czucie głębokie.
  • Kołdra obciążeniowa przyciska ciało do materaca pobudzając tak zwane czucie głębokie.
  • Dobierając kołdrę sensoryczną należy zwracać uwagę przede wszystkim na wagę. Jej ciężar powinien stanowić około 10 proc. masy ciała.
Spis treści

Co to jest kołdra obciążeniowa?

Kołdra obciążeniowa, nazywana też sensoryczną, stosowana jest wspomagająco w terapii wielu zaburzeń psychofizycznych, zwłaszcza związanych z nieprawidłowym działaniem tzw. układu proprioceptywnego, odpowiadającego za czucie głębokie. 

Układ ten, za sprawą receptorów rozmieszczonych w mięśniach i ścięgnach, zapewnia wewnętrzne „czucie siebie”, czyli świadomość położenia poszczególnych części ciała. Dzięki temu pozwala działać i ruszać się bez konieczności świadomego analizowania każdej czynności oraz przetwarzania informacji pochodzących z innych zmysłów, takich jak dotyk, słuch, wzrok i węch. 

Jak działa kołdra obciążeniowa? Pościel tego typu ma znaczny ciężar. Dzięki temu przyciska ciało osoby leżącej do materaca, stymulując układ proprioceptywny do właściwej pracy. W zależności od charakteru zaburzenia, działanie to może mieć charakter wyciszający bądź pobudzający. 

W odróżnieniu od zwykłych kołder wypełnionych puchem bądź włóknami poliestrowymi, pościel terapeutyczna ma zupełnie inną konstrukcję. Wewnątrz znajduje się najczęściej drobny granulat szklany, stosuje się też naturalny, antyalergiczny żwirek. Całość obszyta jest miękką, delikatną tkaniną, zapewniającą komfort termiczny oraz wysoką przepuszczalność powietrza. 

Kołdry obciążeniowe pierwotnie przeznaczone były przede wszystkim dla dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej (SI). Pod pojęciem tym kryje się nieprawidłowe przetwarzanie bodźców zmysłowych przez układ nerwowy, głównie w obrębie układu proprioceptywnego, a także dotykowego, co przekłada się między innymi na niewłaściwą koordynację ruchową, nadpobudliwość, obniżoną lub podwyższoną wrażliwość czynniki zewnętrzne i wewnętrzne, a także zaburzenia mowy i zachowania. 

Współcześnie kołdra sensoryczna znajduje jednak znacznie szersze zastosowanie i polecana jest nie tylko dzieciom, ale też osobom dorosłym. Dla kogo kołdra obciążeniowa może okazać się przydatna? 

Kołdra obciążeniowa dla dzieci

Kołderka obciążeniowa jest zalecana dzieciom dotkniętym takimi problemami zdrowotnymi i rozwojowymi, jak:

  • ADHD, czyli nadpobudliwość psychoruchowa z deficytem uwagi – zaburzenie powodujące nadmierną ruchliwość  i impulsywność, przy jednoczesnych problemach z koncentracją. 
  • Zespół Aspergera  - zaburzenie ze spektrum autyzmu, w przebiegu którego występują między innymi upośledzenie interakcji społecznych, skłonność do izolowania się, zubożenie mowy, a także ponadprzeciętne uzdolnienia w wąskim, wybranym obszarze. 
  • Autyzm – zaburzenie rozwojowe dotykające ośrodkowy układ nerwowy, objawiające się między innymi niedorozwojem intelektualnym, wycofaniem, alienacją oraz problemami z integracją doznań zmysłowych.
  • Zespół Tourette’a – schorzenie neurologiczne powodujące występowanie mimowolnych i gwałtownych tików ruchowych oraz głosowych.
  • Zespół Downa – grupa wad o podłożu genetycznym, w tym m.in niedorozwój intelektualny i nieprawidłowa budowa poszczególnych elementów ciała, ale też osłabione napięcie mięśniowe oraz współwystępujące zaburzenia integracji sensorycznej.

Kołderka sensoryczna dla dziecka powinna być bardzo dokładnie dobrana do aktualnej wagi i wzrostu dziecka. Nie należy kupować pościeli na wyrost i na zapas (szczegóły w dalszej części artykułu). W razie wątpliwości warto skonsultować się ze specjalistą sprawującym opiekę nad maluchem. 

Rodzice pytają niekiedy, czy dobrym rozwiązaniem jest kołdra obciążeniowa dla niemowlaka. Odpowiedź jest przecząca. Większość producentów nie zaleca jej stosowania u maluchów poniżej drugiego roku życia i o masie mniejszej niż 20-22 kilogramów. 

Ma to związek z delikatną budową ciała tak małych dzieci, ale też z faktem, iż większość wspomnianych wyżej zaburzeń objawia się w wieku minimum dwóch lat, a często znacznie później. Dlatego kołdry sensoryczne dla dzieci w pierwszych miesiącach życia są przeciwskazane

Kołdra obciążeniowa dla dorosłego

Kołdra obciążeniowa dla dorosłego pełnić może dokładnie te same funkcje w związku z tymi samymi zaburzeniami. Wszystkie one bowiem, choć pojawiają się w okresie wczesnego dzieciństwa, towarzyszą choremu do końca życia, nawet jeśli w niektórych przypadkach natężenie objawów maleje, tudzież stają się one lepiej kontrolowane (SI, ADHD). 

Ale też znajduje kołdra sensoryczna dla dorosłych zastosowanie w innych przypadkach, niekoniecznie związanych z występowaniem określonych jednostek chorobowych. Wskazaniem do używania tego typu pościeli może być zwiększone napięcie emocjonalne oraz mięśniowe, a także pobudzenie psychoruchowe, związane z codzienną, nadmierną ekspozycją na stres. 

Kołdra może pomóc w wyciszeniu skołatanych nerwów i regeneracji systemu nerwowego, będzie też działać tonująco na mięśnie. Może być przydatna dla osób, które cierpią na bezsenność. Można ją też stosować w przypadku zaburzeń związanych z depresją (szczegóły poniżej).

Kołdra obciążeniowa dla dorosłych nie różni się budową ani sposobem używania od pościeli dla dzieci. Inna jedynie jest waga i rozmiar, gdyż są one dopasowane do gabarytów ciała. W sklepach dostępne są kołdry obciążeniowe bardzo różnej wielkości, nawet o wymiarach 200x220 centymetrów, nadające się do użytku dla dwojga. 

Należy jednak pamiętać, że w przypadku dużej różnicy w budowie ciała partnerów, lepszym rozwiązaniem może być stosowanie dwóch odrębnych nakryć. 

Jak dobrać kołdrę obciążeniową?

Najlepsza kołdra obciążeniowa to taka, której waga i długość są idealnie dobrane do parametrów ciała. Istnieją w tej materii bardzo precyzyjne wytyczne, którymi należy się kierować przy zakupie. Jak dobrać wagę kołdry obciążeniowej? Jest to bardzo proste i a do wyliczeń nie jest niezbędny kalkulator. 

Zaleca się, aby:

  • Waga pościeli dla dziecka stanowiła 10-15 procent masy ciała. Przykładowo więc dla malucha ważącego 30 kilogramów idealnym rozwiązaniem jest kołdra 3-4 kilogramowa. Tak jak zostało wspomniane wyżej, nie zaleca się stosowania tego typu produktów u dzieci ważących mniej niż 20 kg. 
  • Kołdry obciążeniowe dla dorosłych powinny ważyć 10 procent masy ciała. Oczywiście, mimo szerokiej oferty, nie zawsze istnienie możliwości dobrania modelu idealnie spełniającego to kryterium. W takiej sytuacji, jeśli specjalista nie zaleci inaczej, z reguły wybiera się kołdrę nieco cięższą (na przykład 8 kilo dla osoby ważącej 77 kg itd.).

Przeciwwskazania do stosowania kołdry obciążeniowej

Mimo, że stosując kołdrę obciążeniową można wspierać terapię wielu poważnych zaburzeń, są sytuacje, gdy nie powinno się po nią sięgać. Istnieją liczne przeciwskazania dla kołder obciążeniowych. Wymienić wśród nich można takie problemy zdrowotne, jak:

  • astma,
  • bezdech senny,
  • osteoporoza,
  • łamliwość kości,
  • klaustrofobia,
  • wysokie nadciśnienie,
  • padaczka,
  • obniżone napięcie mięśniowe.

Nie powinna być też stosowana kołdra obciążeniowa w ciąży, chyba że istnieją ku temu poważne wskazania medyczne, a aprobatę wyrazi lekarz prowadzący

Innym przeciwskazaniem do używania kołdry obciążeniowej jest przewlekła choroba wiążąca się  z długotrwałym unieruchomieniem w łóżku, często bez możliwości samodzielnego ruchu i z powikłaniami takimi, jak powstające odleżyny. 

Kołdra obciążeniowa a depresja

Wielu pacjentów pyta, czy kołdra obciążeniowa pomaga na depresję, zaburzenia nerwicowo-lękowe i bezsenność.  Z pewnością nie jest to uznana metoda leczenia, uważa się jednak, że w niektórych przypadkach może ona wspierać standardowe procedury farmakologiczne lub psychoterapeutyczne, zwłaszcza jeśli jednocześnie występują objawy zaburzeń integracji sensorycznej. 

Kołdra terapeutyczna może wyciszać i uspokajać, poprzez swój ciężar dając poczucie bezpieczeństwa. Sprawdza się to zwłaszcza w przypadku osób samotnych, śpiących w pojedynkę, cierpiących emocjonalnie przez niedostatek bodźców dotykowych. 

Należy jednak pamiętać, że w szczególności depresja jest ciężkim schorzeniem o potencjalnie śmiertelnych konsekwencjach, dlatego podstawą w jej terapii są sprawdzone leki na receptę oraz sesje w gabinecie psychoterapeuty.  

Cena kołdry obciążeniowej

Ile kosztuje dobra kołdra obciążeniowa? Cena tego typu produktów waha się znacznie w zależności od wielkości, wagi, konkretnego producenta oraz dystrybutora. Najmniejsze i najlżejsze kołderki dla małych dzieci, ważące około 2 kilogramów, kosztują od 120 złotych wzwyż. 

Koszt nabycia dużej pościeli dla dorosłych, o wadze 10-12 kilo może przekraczać 500 złotych. Najdroższe modele kosztują 700-800 a nawet ponad 1000 złotych.  

Gdzie kupić kołdrę obciążeniową? Produkty tego typu dostępne są w wielu miejscach, w tym w sklepach z pościelą, produktami do rehabilitacji, a nawet specjalistycznymi zabawkami, dedykowanymi na przykład dzieciom z zaburzeniami integracji sensorycznej. 

Często też sprzedawane są za pośrednictwem popularnych serwisów aukcyjnych. Oferta jest bardzo szeroka. Warto kupować w sklepach sprawdzonych oraz specjalizujących się w tego typu asortymencie tak, by w razie wątpliwości istniała możliwość zasięgnięcia fachowej porady. 

Jak stosować kołdrę obciążeniową?

Jak należy stosować kołdrę obciążeniową, aby spełniała swoje zadanie i wykazywała działanie terapeutyczne? Przede wszystkim pamiętać trzeba o właściwym doborze pościeli. Zbyt lekka lub ciężka, za długa lub za krótka, nie będzie spełniać swojej roli. 

Po drugie, kołdry sensoryczne wprowadza się do użytku stopniowo, organizm musi bowiem przyzwyczaić się do ich ciężaru. W przypadku osób dorosłych zaleca się, by w pierwszych kilku dniach stosować tego typu pościel najwyżej przez 15 minut dziennie. 

Później czas ten zwiększa się do 1-2 godzin, aż w końcu po około 3 tygodniach możliwe jest nakrywanie się nią przez całą noc. W przypadku dzieci przeważają opinie, iż kołdrę obciążeniową powinno się stosować jedynie krótkotrwale, a maluch nie powinien pod nią spać przez całą noc. Należy też zwracać baczną uwagę, czy pościel nie nakrywa i nie przygniata szyi, co grozić mogłoby nawet przyduszeniem.

Czytaj również

Bibliografia

  • R. Ackerley G. Badre, H. Olausson, Positive Effects of a Weighted Blanket on Insomnia, J Sleep Med Disord 2(3): 1022.
  • Bartosz Wenczyński, Zaburzenie integracji sensorycznej oraz ich oddziaływanie na rozwój dziecka (...), https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/28078/WENCZYNSKI_Zaburzenia_Integracji_Sensorycznej_oraz_ich_oddzialywanie_2018.pdf?sequence=1&isAllowed=y, [data dostępu 04.03.2022].
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Zbyt długi sen – spanie w dzień, po jedzeniu. Ile spać?
Technika spania - sen polifazowy
Przeczytaj artykuł
Ile można nie spać? Ile człowiek może wytrzymać bez snu?
Sen
Przeczytaj artykuł
Wstawanie z łóżka wcześnie rano - jak wstać rano?
Mężczyzna, który wstał wcześnie rano
Podobne artykuły
Bezsenność na tle nerwowym - jak sobie radzić?
Poduszka ortopedyczna do spania - jaka do różnych pozycji?
Narkolepsja - co to jest? Objawy, przyczyny, leczenie
Poduszka ciążowa - C, U, czy 7? Jaka najlepsza do spania?
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Ból gardła u dziecka? 🤒
Sprawdź, co pomaga!