Pierwszy w historii zabieg, który przywrócił słuch. Trwał 16 minut. Sprawdź❗
Pierwszy w historii zabieg, który przywrócił słuch. Trwał 16 minut. Sprawdź❗
Pierwszy w historii zabieg, który przywrócił słuch. Trwał 16 minut. Sprawdź❗

Orbitopatia tarczycowa - co to jest i jak wygląda?

Orbitopatia tarczycowa to jeden z objawów nadczynności tarczycy spowodowanej chorobą Gravesa-Basedowa. Rozpoznanie jest proste jedynie pozornie. W pierwszych miesiącach a nawet latach zmiany są niewielkie. Jak zatem wygląda oftalmopatia? Jak się ją leczy i jakie są jej objawy?
Badanie tarczycy
źrodło:123RF
Spis treści

Reklama

Co to jest orbitopatia tarczycowa?

Orbitopatia tarczycowa, nazywana także oftalmopatią, jest zespołem objawów ocznych występujących u pacjentów cierpiących na chorobę Gravesa-Basedowa. Choroba Gravesa Basedowa (ChGB) to schorzenie autoimmunologiczne, którego istotą jest produkcja przeciwciał skierowanych przeciwko receptorowi TSH.

W przebiegu choroby tarczyca zostaje nadmiernie pobudzona do pracy. U pacjenta rozwija się nadczynność tarczycy oraz wole (przerost tarczycy). 

Choroba Gravesa-Baseowa jest najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy, zaś orbitopatia tarczycowa jest jednym z najczęściej obserwowanych objawów tego schorzenia. 

ChGB występuje u 0,5 proc. populacji, bez względu na wiek. Jednakże szczyt zachorowań przypada na 2. i 3. dekadę życia. Z badań epidemiologicznych wynika, że kobiety chorują częściej niż mężczyźni. 

Reklama

Przyczyny orbitopatii tarczycowej

Bezpośrednią przyczyną orbitopatii tarczycowej jest zapalenie tarczycy spowodowane chorobą Gravesa-Basedowa. W jaki sposób dochodzi do rozwoju tego rzadkiego schorzenia? Etiopatogeneza choroby Gravesa i Basedowa nie jest do końca znana. Przypuszcza się jedynie, że schorzenie to ma podłoże autoimmunologicznie.

Zdaniem naukowców za jego rozwój w 80 proc. odpowiadają czynniki genetyczne, zaś w 20 proc. środowiskowe.

Czynniki zwiększające ryzyko ChGB to:

  • infekcje bakteryjne i wirusowe, 
  • stres, 
  • niedobór selenu, 
  • palenie tytoniu, 
  • nadmiar jodu, 
  • alergiczny nieżyt nosa, 
  • niektóre leki (głównie immunomodulujące).

Reklama

Objawy oftalmopatii tarczycowej 

Oftalmopatia tarczycowa w początkowym stadium charakteryzuje się poszerzeniem szpary ocznej na skutek skurczu mięśni Müllera. U pacjentów obserwuje się także niewielki obrzęk powiek oraz łzawienie oczu. W kolejnych stadiach może pojawić się wytrzeszcz oczu spowodowany naciekiem zapalnym oraz obrzękiem tkanek miękkich oczodołu.

W wyniku obrzęku dochodzi bowiem do przesuwania się gałki ocznej.

W wysuniętych gałkach ocznych może dojść do wzrostu ciśnienia śródgałkowego, utrudnionego odpływu żylnego, a także ucisku na nerwy wzrokowe. Przesuwanie się gałek ocznych może także skutkować niemożnością zamknięcia szpar powiekowych, a co za tym idzie ciężkim zapaleniem rogówki oka.

Natomiast przewlekła orbitopatia może prowadzić do zwłóknienia tkanki pozagałkowej, co może być przyczyną trwałego uszkodzenia narządu wzroku.

Warto podkreślić, że oftalmopatia zazwyczaj jest obustronna. U 15 proc. pacjentów obserwuje się nasilenie objawów w jednym oczodole, a u 5 proc. - wytrzeszcz jednostronny

Reklama

Klasyfikacja oftalmopatii tarczycowej

W diagnostyce oftalmopatii tarczycowej oraz ocenie postępu choroby wykorzystuje się między innymi klasyfikację NO SPECS opracowaną przez American Thyroid Association (Amerykańskie Towarzystwo Tyreologiczne). 

Klasyfikacja składa się z 6 klas określających stopień zaawansowania choroby:

  • klasa 0 - to brak objawów klinicznych;
  • klasa 1 - oznacza występowanie tylko oznak procesu chorobowego takich jak:

- objaw Graefego (nienadążanie górnej powieki za gałką oczną podczas jej ruchu ku dołowi),

- objaw Stellwaga - rzadkie mruganie,

- objaw Joffroya - niemożność zmarszczenia czoła przy patrzeniu ku górze,

- szeroka szpara oczna,

- retrakcja powiek;

  • klasa 2 – to zajęcie tkanek miękkich charakteryzujące się obrzękiem powiek, obrzękiem spojówek oraz zamglonym widzeniem; 
  • klasa 3 - oznacza wytrzeszcz oczu;
  • klasę 4 - przydziela się pacjentom z zauważalnym zajęciem mięśni ocznych, prowadzącym zwykle do ograniczenia ruchomości gałek ocznych i dwojeniem;
  • klasa 5 - obejmuje zmiany w obrębie rogówki, takie jak zapalenie rogówki, odczuwanie piasku w oczach, światłowstręt;
  • klasa 6 - oznacza uszkodzenie narządu wzroku, które manifestuje się spadkiem ostrości widzenia, ubytki w polu widzenia, a także utrudnionym widzeniu barw. 

Reklama

Fazy oftalmopatii tarczycowej

W przebiegu klinicznym oftalmopatii wyróżnia się dwie fazy. W fazie aktywnej, trwającej przeciętnie od 6 miesięcy do 2 lat, postępuje stan zapalny, choć zazwyczaj jest on łagodny. Zwłaszcza u młodych kobiet.

U starszych mężczyzn, zwłaszcza palących papierosy, obserwuje się gwałtowne narastanie zmian gałek ocznych. Palenie zatem może być czynnikiem pogarszającym stan chorego.

Z czasem faza aktywna przechodzi w fazę włóknienia (nieaktywną), podczas której następuje pewna stabilizacja w postępie choroby, ale proces stłuszczenia i włóknienia nadal powoli zmniejsza pojemność oczodołu i ogranicza ruchomość mięśni zewnętrznych oka.

Reklama

Leczenie oftalmopatii tarczycowej 

Oftalmopatia tarczycowa wymaga interdyscyplinarnego podejścia. Leczeniem choroby powinien zająć się zarówno okulista, jak i endokrynolog. W większości przypadków leczenie wprowadza się u pacjentów z wytrzeszczem oczu (klasa 3 w klasyfikacji NO SPECS).

W łagodnym stadium leczenie polega na doustnym przyjmowaniu sterydów, głównie prednizonu. Preparat przyjmuje się zazwyczaj przez 20 tygodni, stopniowo zmniejszając dawkę

W poważniejszych stanach (obrzęk tkanek miękkich oczodołu) zalecana jest radioterapia. Natomiast w skrajnych postaciach choroby, charakteryzujących się zwłóknieniem tkanek, uszkodzeniem nerwów wzrokowych czy wrzodziejącym zapaleniem rogówki, zalecana jest chirurgiczna dekompresja oczodołów.

Zabieg zazwyczaj polega na usunięciu ściany kostnej oczodołu. Niekiedy przeprowadza się zabiegi na mięśniach gałki ocznej. W skrajnych przypadkach, kiedy wytrzeszcz jest na tyle duży, że uniemożliwia pacjentowi zamknięcie szpary powiekowej, rozważa się zszycie powiek.

Nieleczona orbitopatia tarczycowa jest niebezpieczna dla zdrowia. Jakie mogą być jej skutki?

W najcięższych postaciach może dojść do powikłań okulistycznych, które zawsze powodują obniżenie jakości życia. Istnieje nawet ryzyko utraty wzroku.

Czytaj również

Bibliografia

  • Ewa Ziółkowska, Maria Kubiak, Tomasz Wiśniewski, Małgorzata Zarzycka, Oftalmopatia w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa – rozpoznanie i leczenie z uwzględnieniem roli radioterapii, Współczesna Onkologia (2007) vol. 11; 9 (463–468).
  • Agata Maria Kalicka, Diagnostyka choroby Gravesa i Basedowa – badania laboratoryjne oraz możliwe trudności interpretacyjne, Diagn Lab. 2019; 55(2): 121-128.
  • Ewa Szczepańska, Małgorzata Gietka-Czernel, Helena Jastrzębska, Trudności w leczeniu choroby Gravesa-Basedowa, Post N Med 2017; XXX(12): 683-688.
  • eatts RP. Graves’ ophthalmopathy. Med Clin North Am. 1995; 79: 195-209
  • Wiersinga WM. Graves’ ophthalmopathy. Thyroid International 1997; 3: 1-1
Joanna Woźniak
Artykuł napisany przez
Joanna Woźniak
Dziennikarka i copywriterka, specjalizująca się w tematyce medycznej. Przez blisko pół dekady redaktor i wydawca serwisu internetowego Dziennika Łódzkiego. Współpracowała z łódzkim ośrodkiem TVP. Absolwentka Filozofii oraz Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim. W wolnych chwilach fotografuje kontrasty ulicy i eksperymentuje w kuchni.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Choroby i wady tarczycy
Mała tarczyca - co oznacza? Objawy i powikłania
Lekarz trzyma w dłoni model tarczycy
Niedoczynność tarczycy - objawy i dieta. Czym grozi nieleczona?
Niedoczynność tarczycy
Guzki tarczycy - jak je rozpuścić? Objawy i leczenie
Wizualizacja tarczycy u mężczyzny
Podobne artykuły
Model tarczycy i skalpel
Usunięcie tarczycy - jak wygląda operacja? Pozytywne i negatywne skutki
Lekarz pokazuje, gdzie jest zlokalizowany gruczolak przytarczyc
Gruczolak przytarczyc - przyczyny, objawy i leczenie. Czy to rak?
Diagnostyka raka tarczycy
Rak brodawkowaty tarczycy - diagnostyka i leczenie. Czym grozi nieleczony?
Kobieta w za dużych spodniach
Nadczynność tarczycy - tycie czy chudnięcie? Wpływ choroby na masę ciała

Reklama


Jak się uchronić przed chorobami cywilizacyjnymi?
Sprawdź!