Zespół bolesnego barku - objawy, ćwiczenia, leczenie

Zespół bolesnego barku (ZBB) to schorzenie objawiające się silnym bólem barku, szczególnie w niektórych ułożeniach rąk. Jest to choroba dotykająca najczęściej osoby w wieku 45-60 lat. U osób młodych zazwyczaj występuje w wyniku urazów. W celu wybrania odpowiedniego leczenia konieczny jest kontakt z lekarzem, który dobierze właściwą metodę leczenia.

Spis treści

Zespół bolesnego barku (ZBB) to ogólne określenie na szereg chorób dotyczących stawu barkowego, manifestujących się w podobny do siebie sposób.

Zespół bolesnego barku - przyczyny

ZBB może być wynikiem:

ZBB przede wszystkim charakteryzuje się bólem, któremu czasami może towarzyszyć obrzęk. Ruchy w barku są utrudnione lub wręcz niemożliwe do wykonania. Zespół bolesnego barku dotyka najczęściej osoby w wieku pomiędzy 45 a 60 rokiem życia.

Zespół bolesnego barku jest efektem przedwczesnego zużycia się tkanek miękkich (mięśni, ścięgien, kaletek maziowych) okolicy barku. Może nastąpić to w wyniku:

  • urazu,
  • długotrwałego braku ruchu w barku,
  • choroby przewlekłej (RZS, ŁZS, dna moczanowa).

Uszkodzone elementy stawu przestają pracować prawidłowo co zaburza działanie barku jako całości i w efekcie prowadzi do rozwinięcia się objawów wymienionych w punkcie Objawy choroby.

Niezależnie od mechanizmu, w jakim powstanie zespół bolesnego barku, skutek jest zazwyczaj ten sam – ból i ograniczenie ruchu w stawie barkowym. Nieleczony ból barku skutkuje tym, że chora kończyna przyjmuje następujące ułożenie – jest opuszczona, zgięta w stawie łokciowym, przywiedziona do klatki piersiowej, a dłoń jest obrócona do wewnątrz. W takiej pozycji często dochodzi do zesztywnienia stawu barkowego, co następnie może skutkować zanikami mięśni w obrębie ramienia i pojawieniem się stałego bólu promieniującego do łopatki i karku.

Przyczyn ZBB jest wiele. Może on być wynikiem:

  • urazu (upadek i w konsekwencji złamanie elementów kostnych wchodzących w skład stawu barkowego, zwichnięcie, przeciążenie w wyniku zbyt intensywnych lub niepoprzedzonych rozgrzewką ćwiczeń fizycznych),
  • zmian zwyrodnieniowych (przedwczesnych lub naturalnie pojawiających się z wiekiem),
  • długotrwałego bezruchu (zbyt długie unieruchomienie po złamaniu, siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej, przykurcz po oparzeniu),
  • chorób stawów, mięśni i ścięgien (m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, dna moczanowa).

Zespół bolesnego barku – czynniki ryzyka

Jest kilka czynników, które mogą predysponować do wystąpienia zespołu bolesnego barku:

  • siedzący tryb życia,
  • brak rozgrzewki i odpowiedniego przygotowania przed wykonaniem danego ćwiczenia/czynności,
  • nieprawidłowa technika wykonywania ćwiczeń fizycznych,
  • długotrwałe unieruchomienie barku,
  • praca w niewygodnej pozycji,
  • wady postawy (szczególnie dotyczące obręczy barkowej),
  • choroby przewlekłe dotyczące stawów, mięśni i ścięgien (reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS), dna moczanowa),
  • choroby układu nerwowego, nowotwory,
  • liczne blizny w okolicy barku (np. pooparzeniowe).

Reklama

Zespół bolesnego barku - objawy

Zespół bolesnego barku charakteryzuje się bólem, któremu czasami może towarzyszyć obrzęk. Dodatkowe objawy, które mogą manifestować się w przebiegu zespołu bolesnego barku to:

  • niemożność uniesienia kończyny powyżej określonego poziomu,
  • napady silnego, kłującego bólu w barku,
  • bóle nocne, często uniemożliwiające zaśnięcie, szczególnie nasilone w pozycji, gdy osoba leży na chorym barku,
  • niemożność wykonania nawet podstawowych ruchów w chorym barku (brak możliwości czesania się, ubrania się czy mycia).

Zespół bolesnego barku - badania

Diagnoza zespołu bolesnego barku opiera się przede wszystkim na zebraniu wywiadu lekarskiego oraz dokładnym badaniu fizykalnym. Lekarz może również zlecić zrobienie zdjęcia RTG barku, ewentualnie kręgosłupa szyjnego. Czasami pomocne w diagnostyce jest USG stawu barkowego.

Samo stwierdzenie ZBB nie nastręcza zazwyczaj trudności. Istotą problemu jest określenie przyczyny, dlaczego ów zespół w ogóle się rozwinął. W tym właśnie celu lekarz przeprowadza powyższe badania.

Zespół bolesnego barku - leczenie

Infekcje, nowotwory, choroby układu nerwowego i inne zmiany związane ze starzeniem się organizmu również mogą prowadzić do rozwinięcia się zespołu bolesnego barku.

Jeśli wystąpią u Ciebie objawy powinieneś niezwłocznie zgłosić się do swojego lekarza pierwszego kontaktu. Razem z nim będziesz miał możliwość zadecydować, czy wymagana będzie konsultacja i leczenie u specjalisty (reumatologa, ortopedy). Pamiętaj – domowe leczenie może przynieść czasową ulgę, ale w konsekwencji opóźni i utrudni rozwiązanie problemu.

Lekarzowi należy dokładnie opisać sytuację, która według pacjenta zapoczątkowała problem. Ułatwi to określenie dokładnej przyczyny zespołu bolesnego barku oraz udzielenie odpowiednich zaleceń co do dalszego leczenia. Wczesna wizyta u lekarza pomoże w szybkim rozwiązaniu problemu. Zapobiegnie to ewentualnym przyszłym, przewlekłym problemom z barkiem. Zbagatelizowanie problemu tylko wydłuży czas leczenia i może doprowadzić do całkowitego zesztywnienia stawu barkowego (brak możliwości wykonywania jakichkolwiek ruchów).

Warto zapytać swojego lekarza jak, na czas choroby, zmodyfikować swój styl życia. Przede wszystkim czy są jakieś czynności, które należy ograniczyć? Jak dawkować leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne? Nasuwających się pytań będzie zapewne o wiele więcej. Podstawą jest, by nie bać się ich zadawania. Lekarz jest dla pacjenta i w danym momencie służy mu swoją wiedzą tak dobrze, jak tylko potrafi.

Zespół bolesnego barku – rodzaje leczenia

Leczenie zespołu bolesnego barku opiera się na:

  • odciążeniu chorego miejsca,
  • fizykoterapii,
  • ćwiczeniach ruchowych,
  • leczeniu farmakologicznym (niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ, glikokortykosterydy),
  • w przypadku, gdy doszło do zerwania ścięgna lub zesztywnienia barku, należy rozważyć leczenie operacyjne.

Leczenie ZBB dobiera się w zależności od przyczyny i stopnia zaawansowania choroby. Leczenie zespołu bolesnego barku w pierwszej kolejności opiera się na odciążeniu chorego miejsca oraz stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Długofalowe rozwiązanie (po częściowym ustąpieniu ostrej fazy dolegliwości – tzn. bólu i zapalenia) polega np. na:

  • zmianie pozycji pracy na wygodniejszą (wymianie krzesła, korekcji wysokości blatu do pisania),
  • wprowadzeniu krótkich przerw w pracy,
  • regularnych i odpowiednich rozgrzewek (minimum 10-minutowych) przed ćwiczeniami oraz właściwej ochronie stawów (dobrze dobrane ubranie w stosunku do warunków pogodowych czy warunków pracy).

W odciążeniu stawu pomocny może być temblak. Należy jednak pamiętać, że barku nie wolno unieruchamiać na stałe! Takie podejście może prowadzić do zesztywnienia stawu i całkowitej utraty ruchomości. Unieruchomienie ma mieć jedynie charakter przejściowy.

Zespół bolesnego barku - fizykoterapia

Kolejną linią walki z ZZB stanowi fizykoterapia. Mamy tu na myśli chłodne okłady na bolące miejsce. Okłady należy stosować przez 10 do 15 minut 2 razy dziennie (zarówno w dniu wystąpienia bólu jak i przez wszystkie dni kiedy ból i obrzęk się utrzymują). Najprostszą formą schładzania jest ręcznik namoczony zimną wodą lub lód zawinięty w ręcznik i przyłożony do bolącego miejsca. Takie okłady przynoszą najlepsze efekty we wczesnej fazie choroby. W późniejszej fazie ZZB pomocne mogą być ciepłe natryski stosowane na chore miejsce. Warto spytać swojego lekarza, kiedy zastąpić zimne okłady ciepłymi.

Zespół bolesnego barku – rehabilitacja

Obok leczenia okładami i natryskami (możliwe do przeprowadzenia w domu) jest jeszcze szereg zabiegów przydatnych w walce z ZZB:

  • krioterapia (oprócz okładów) np. wizyty w kriokomorze,
  • laseroterpia – często przynosi efekt przeciwbólowy oraz pobudza krążenie,
  • masaże lecznicze – mają na celu poprawę ukrwienia tkanek okołostawowych,
  • jonoforeza – jest to zabieg polegający na przezskórnym podawaniu leków, cząsteczki leku przenikają przez skórę przy pomocy pola elektrycznego,
  • ultradźwięki – mają działanie przeciwzapalne, rozluźniające mięśnie i poprawiające ukrwienie.

Zapytaj swojego lekarza, jakie zabiegi i w jakiej liczbie najskuteczniej pomogą w walce z dolegliwościami.

Gdy minie ostry okres choroby, a ból i stan zapalny zmniejszą się, należy rozpocząć ćwiczenia fizyczne. Celem ich jest poprawa siły mięśni, zapobieganie powstawaniu zniekształceń, przykurczów i zesztywnienia oraz zachowanie ogólnej sprawności ruchowej. W zakres kinezyterapii wchodzą ćwiczenia:

  • ogólnousprawniające,
  • obejmujące konkretne grupy mięśni,
  • rozluźniające,
  • rozciągające,
  • wykonywane biernie jak i czynnie.

Liczba technik kinezyterapii jest duża, dlatego dobrze przygotowany rehabilitant to kolejna obok lekarza, bardzo ważna osoba w zespole ludzi leczących ZBB. Skonsultuj się ze swoim fizjoterapeutą co do kolejności i charakteru wprowadzanych ćwiczeń.

Zespól bolesnego barku - operacja

Zespół bolesnego barku rzadko wymaga interwencji chirurgicznej. Operację należy rozważyć, gdy doszło do zerwania ścięgna lub zesztywnienia stawu, które nie poddaje się korekcji za pomocą rehabilitacji.

Wczesna wizyta u lekarza pomoże w szybkim rozwiązaniu problemu. Zapobiegnie to rozwojowi sztywności oraz ewentualnym przyszłym, przewlekłym problemom ze stawem barkowym.

Przede wszystkim należy dbać o chory staw barkowy. Ubierać się odpowiednio do warunków pogodowych, chronić staw przed wychłodzeniem. Trzeba zrezygnować lub przynajmniej unikać nadmiernego obciążania chorego barku (np. przy zakupach, pracach domowych). W trakcie snu należy spać w pozycji na plecach, lub na zdrowym barku – nigdy nie śpij na chorym barku! Ćwicz systematycznie, pomoże Ci to zachować pełny zakres ruchów w stawie. Pływanie i aquaterapia są godnym polecenia rozwiązaniem przy przewlekłym ZBB.

Zbagatelizowanie problemu tylko wydłuży czas leczenia i w przyszłości może powodować nawracanie zapaleń w stawie barkowym, a nawet skutkować tzw. “zamrożonym stawem” – czyli nieodwracalnym ograniczeniem ruchomości w stawie. Pamiętaj – żadnych, nawet najdrobniejszych problemów zdrowotnych nie wolno lekceważyć!

Zespół bolesnego barku – jakie leki?

Leczenie farmakologiczne (stosowane w większości przypadków przez cały okres choroby) opiera się na zażywaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Można je przyjmować w formie tabletek (doustnie) lub w formie żelu wcieranego w bolące/obrzęknięte miejsce. Zarówno tabletki, jak i żel dostępne są w aptekach bez recepty. Przed zażyciem leku należy zawsze przeczytać ulotkę i bezwzględnie stosować się do informacji tam podanych. W długofalowym planie leczenia preferuje się stosowanie NLPZ w postaci żelu wcieranego w chore miejsce. Ogranicza to skutki uboczne terapii oraz pozwala na uzyskanie większego stężenia leku w uszkodzonym barku.

W przypadku zaawansowanego procesu zapalnego lekarz może podjąć decyzję o podaniu glikokortykosterydów (“sterydów”, GKS). Mają one bardzo silne działanie przeciwzapalne, które utrzymuje się nawet kilka tygodni po podaniu. W ZBB sterydy stosuje się we wstrzyknięciach do stawu barkowego. Niestety nie można ich podawać zbyt często (zazwyczaj maksymalnie raz na 3 miesiące), gdyż częstsze ich stosowanie prowadzi do uszkodzenia chrząstki stawowej. Utrudnia to ich wykorzystanie przy nawracających problemach z barkiem.

Zespół bolesnego barku – domowe sposoby leczenia

Leczenie domowe zespołu bolesnego barku obejmuje:

  • odpoczynek,
  • chłodne/ciepłe okłady na staw barkowy (w zależności od czasu jaki ubiegł od urazu),
  • w fazie ostrej choroby - unikanie ruchów,
  • w fazie, gdy stan zapalny ustępuje – ćwiczenia ruchowe zapobiegające usztywnieniu stawu (przykładowe ćwiczenia opisane są poniżej),
  • zażywanie NLPZ (doustnie lub w formie żelu).

Aby zapobiec powstawaniu sztywności i przykurczów w stawie barkowym należy codziennie wykonywać ćwiczenia mające na celu rozciągnięcie mięśni i ścięgien oraz zachowanie maksymalnej ruchomości. Ćwiczenia należy wdrożyć w momencie, gdy tylko ustąpi ból związany z zapaleniem. Ćwiczenia rozpocznij pod okiem wykwalifikowanego fizjoterapeuty. Gdy już nauczysz się prawidłowej techniki, poproś rehabilitanta o schemat ćwiczeń, które mógłbyś wykonywać we własnym zakresie.

Zespół bolesnego barku - zapobieganie

Poniżej przedstawiamy przykładowe ćwiczenie mające na celu zapobieżenie powstania sztywności w stawie barkowym.

Połóż się na plecach, wyprostowane ramiona połóż na klatce piersiowej i złóż dłonie razem. Za pomocą zdrowego ramienia unieś chore aż do momentu, gdy poczujesz ból (najlepiej jest, gdy możliwy jest pełny ruch w stawie). Następnie opuść ramię i powtórz to ćwiczenie 5 razy. Ćwiczenie takie można wykonywać również na stojąco. Stań twarzą do ściany na odległość wyprostowanego ramienia. Oprzyj dłoń chorego ramienia o ścianę i zacznij powoli “wchodzić” palcami na ścianę (jak na drabinę) aż do momentu, gdy wyżej już nie możesz. Teraz wyprostuj maksymalnie ramię i przytrzymaj tak 20 sekund, a następnie wróć do pozycji wyjściowej. Ćwiczenie powtórz 5 razy.

Każdy większy wysiłek fizyczny powinien być poprzedzony odpowiednią rozgrzewką (minimum 10 minut) i ćwiczeniami rozciągającymi. Jest to skuteczny sposób zapobiegania zmianom prowadzącym do rozwoju zespołu bolesnego barku. Ćwiczenia powinno rozpoczynać się powoli i stopniowo zwiększać obciążenie.

Rozciąganie i wzmacnianie mięśni, korekcja wad postawy, zachowywanie poprawnej pozycji w pracy i w domu oraz dbanie o właściwą technikę ćwiczeń fizycznych również chroni przed rozwinięciem się ZBB. Jeśli podczas wykonywania jakiejkolwiek czynności pojawi się ból – przerwij ją! Odpocznij i ponów czynność później. Jeśli ból powróci zarzuć wykonywanie danej czynności i skonsultuj się z lekarzem.

Przeczytaj również: 

 

Bibliografia

  • pod red. A. Szczeklika, Choroby wewnętrzne Tom 2, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006
  • Imboden JB, Hellmann DB, Stone JH, Current Diagnosis and Treatment – Rheumatology, McGraw Hill 2007
  • DeLisa JA ,Physical Medicine & Rehabilitation - Principles and Practice, Lippincott Williams & Wilkins, 2005

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!