Czy emocje piłkarskie mogą zaszkodzić sercu? ⚽ Zaskakujące wyniki badań. Sprawdź❗
Czy emocje piłkarskie mogą zaszkodzić sercu? ⚽ Zaskakujące wyniki badań. Sprawdź❗
Czy emocje piłkarskie mogą zaszkodzić sercu? ⚽ Zaskakujące wyniki badań. Sprawdź❗

Pomidory - właściwości zdrowotne. Co warto z nich zrobić i jak użyć ich w kuchni?

Pomidory należą do najbardziej popularnych warzyw na świecie. Przeciętny mieszkaniec Europy spożywa ich rocznie około 14 kg. Istnieje kilkaset odmian pomidorów. Mają one bardzo szerokie zastosowania kulinarne. Odznaczają się też wysoką zawartością związków aktywnych biologicznie, które mają korzystny wpływ na zdrowie człowieka.
Różne rodzaje pomidorów ułożone w spiralkę
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Pomidor to warzywo, które występuje w kilkuset odmianach. Różnią się one wielkością, kształtem i kolorem owoców tej rośliny.
  • Pomidory są bogate w liczne witaminy i składniki odżywcze, dlatego warto włączyć je do codziennej diety.
  • Niektórym osobom odradza się spożycie pomidorów. Dotyczy to m.in. tych, którzy borykają się z niewydolnością nerek.
Spis treści

Reklama

Czy pomidor to owoc, czy warzywo?

Pomidory należą do roślin z rodziny psiankowatych. Obejmują grupę gatunków pochodzących z zachodniej części Ameryki Południowej. Najczęściej uprawiany jest pomidor zwyczajny. Jest on rośliną gruczołowatą, lekko owłosioną. W przypadku domowej uprawy, jego łodyga dorasta do wysokości około 1,5 m. W szklarniach osiąga niekiedy nawet kilka metrów.

Posiada przerywano-pierzastodzielne liście o odcinkach w zarysie sercowatojajowych, pierzastowcinanych. Kwiaty pomidora mają barwę żółtą. Składają się z zaostrzonych płatków zebranych w jednostronne, kilkukwiatowe skrętki w kątach liści

Owocami pomidora są jadalne, duże, soczyste jagody. Ich kształt i barwa zależą jest od odmiany rośliny. W strefie międzyzwrotnikowej pomidor jest byliną. W strefie klimatu umiarkowanego ze względu na wrażliwość na niskie temperatury jest rośliną jednoroczną.

Pomidory preferują gleby przepuszczalne, ciepłe, bogate w próchnicę o odczynie od obojętnego do lekko kwaśnego. Lubią stanowiska nasłonecznione i osłonięte od wiatru. Wiele osób zastanawia się czy pomidor to owoc, czy warzywo. Otóż z botanicznego punktu widzenia jest on owocem. Jednak na potrzeby handlu określony jest zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług, jako warzywo.

Jakie są odmiany pomidorów?

Istnieje kilkaset odmian pomidorów. Często klasyfikuje się je ze względu na wielkość owoców na pomidory drobnoowocowe (np. koktajlowe), średnioowocowe (np. podłużne, paprykowe), wielkoowocowe (np. bawole serca).

Poszczególne odmiany będą różnić się także kolorem. Na rynku dostępne są pomidory o owocach o barwie żółtej, pomarańczowej, czarnej, czekoladowej, zielonej czy w końcu czerwonej. Pomidory koktajlowe, daktylowe czy cherry będą charakteryzowany się bardziej intensywnym smakiem i aromatem. Można ich używać  jako dekoracji, składnik przekąsek  czy marynować w zalewie. Wykorzystuje się je do dań, w których ważne jest zachowanie kształtu i struktury pomidorów.

Owoce średnie np. pomidory San marzano używane są zarówno do świeżych jak i w przetwórstwie.

Można z nich przygotowywać sosy, przeciery czy przerabiać je na soki. Nadają się także do suszenia. Pomidory malinowe czy bawole serca również stosuje się przetwórstwie, choć oczywiście można je też jest na surowo. Nadają się do spożywania w formie deserowej. Są aromatyczne i łatwe w obróbce.

Reklama

Czy pomidory są zdrowe? Właściwości

Pomidory to warzywa zawierające liczne składniki o korzystnym działaniu na ludzki organizm. Warto wiedzieć, że w większości składają się z wody. Stanowi ona, bowiem około 95% zawartości tego owocu. Reszta pomidora to głównie węglowodany oraz błonnik pokarmowy. Za jego słodki smak odpowiadają obecne w nim glukoza i fruktoza. Włókno pokarmowe w pomidorze to w dużej mierze błonnik nierozpuszczalny w wodzie. Odgrywa on ważną rolę w regulacji rytmu wypróżnień oraz zwiększa uczucie sytości. Wpływa na obniżenie ryzyka rozwoju zaparć, a tym samym hemoroidów oraz nowotworów jelita grubego.

Mówiąc o właściwościach zdrowotnych pomidorów nie można zapominać o obecnych w nich witaminach i składnikach mineralnych. Do najważniejszych należą:

Mają one wielokierunkowy wpływ na zdrowie człowieka. Są ważnymi składnikami wpływającymi m.in. na ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego.

Do cennych z punktu widzenia zdrowia związków chemicznych obecnych w pomidorach zaliczamy także całą gamę biologicznie aktywnych substancji o silnych właściwościach przeciwutleniających. Najbardziej znany w tej grupie jest likopen. To czerwony barwnik należący do grupy karotenoidów o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym oraz przeciwnowotworowym. Jego odpowiednie spożycie obniża ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz wpływa korzystnie na płodność i gęstość kości.

Kolejny związek obecny w pomidorach, o którym warto wspomnieć to prowitamina A, czyli beta karoten. Wykazuje on podobne działanie do likopenu. Nadaje owocom barwę żółtą i pomarańczową.

W pomidorach znajdziemy także kwas chlorogenowy o właściwościach przeciwutleniających, który pomaga normalizować poziom glukozy we krwi oraz ciśnienie tętnicze.

Pomidory są również źródłem naringeniny o działaniu przeciwzapalnym i przeciwmiażdżycowym. Warzywo to ze względu na bogactwo związków o działaniu prozdrowotnym oraz szerokie zastosowanie kulinarne powinno często gościć na naszych stołach. Jego obecność w codziennym menu będzie szczególnie zalecana u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, ale też w prewencji chorób nowotworowych, choroby otyłościowej czy cukrzycy.

Pomidory należą do warzyw niskokalorycznych. Średniej wielkości owoc dostarcza około 32 kcal.

Źródło: Opracowanie własne

Potrawy z pomidorów

Do największych zalet tych warzyw należy ich szerokie zastosowanie kulinarne. Pomidory wykorzystywane są w kuchniach wielu regionów świata. Szczególnie kojarzą się jednak zazwyczaj z dietą śródziemnomorską.

Można spożywać je zarówno w formie surowej, jak i po przetworzeniu np. jako sos, sok czy zupę. Ze względu na ich aromat i smak często wykorzystuje się je w kuchni wegańskiej i wegetariańskiej. Ich niska kaloryczność czyni je doskonałym składnikiem diety redukcyjnej.

Z punktu widzenia zdrowia zaleca się spożycie potraw na bazie przetworzonych pomidorów ze względu na wyższą zawartość likopenu. Dlatego dobrym pomysłem może być danie z sosem pomidorowym np. spaghetti czy zupa krem z pomidorów. Te warzywa warto również spożywać  na surowo ze względu na obecny w nich błonnik np. jako składnik sałatek czy dodatek do kanapek.

Pomidory to nie tylko element dań wytrawnych. Mogą stać się również składnikiem deserów. Doskonały tego przykładem jest ciasto piernikowe z dodatkiem pulpy z pomidorów.

Przetwory z pomidorów

Pomidory to warzywa, które doskonale nadają się do przetwarzania. Przygotowuje się z nich soki, passaty i przeciery. Można także je suszyć oraz sporządzić z nich konfitury. Innym sposobem na konserwacje i zachowanie smaku letnich pomidorów przez cały rok jest przygotowanie ich w zalewie. Tak, po pasteryzacji mogą być przechowywane przez kilka miesięcy.

Innym, równie smacznym sposobem na zakonserwowanie pomidorów jest ich kiszenie. Warto wspomnieć o tym, że kiszone pomidory będą zawierały nieco mniej węglowodanów, a także będą cennym źródłem witaminy C. Mogą stanowić bazę do różnego rodzaju dań oraz być samodzielną przekąskę.

Przepis na kiszone pomidory

Składniki:

  • pomidory (odmiany mięsiste, jędrne) - 2 kg,
  • koper - 4 gałązki,
  • czosnek - 8 ząbków,
  • chrzan świeży - 4 kawałki,
  • ziele angielskie - 8 ziarenek,
  • pieprz - 8 ziarenek,
  • liście laurowe - 4 ziarenka,
  • woda - 2 litry,
  • sól - 4 łyżki.

Przygotowanie:

Pomidory umyj i nakłuj wykałaczką. Włóż na słoików wraz z przyprawami. Wodę zagotuj z solą i zalej nią pomidory ponad ich powierzchnię. Zakręć słoik i odstaw na 7 dni. Po tym czasie można cieszyć się ich smakiem. Jeśli chcesz je przechowywać dłużej, zapasteryzuj słoiki w piekarniku w temperaturze 85 stopni przez 15 minut. Następnie ustaw je do góry dnem i poczekaj aż wystygną.

Dalszą część artykułu znajdziesz pod sekcją "Pytania do eksperta"

Pytania do eksperta
Marzena Rojek-Ledwochd
Marzena Rojek-Ledwochd
dietetyk i psychodietetyk
01
Czy jedzenie pomidorów codziennie jest zdrowe?
Pomidory są cennym źródłem włókna pokarmowego, witamin, składników mineralnych oraz innych substancji aktywnych biologicznie korzystnie wpływających na zdrowie człowieka. Warto, więc umieścić jej w codziennej diecie.
02
Na co pomagają pomidory?
Pomidory dostarczają licznych związków o działaniu prozdrowotnym. Ich spożycie może przyczyniać się do obniżenia ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz niektórych typów nowotworów. Dostarczają również błonnika, który pomaga regulować rytm wypróżnień.
03
W jakiej postaci pomidory są najzdrowsze?
Korzyści zdrowotne ze spożycia pomidorów można czerpać jedząc je pod różną postacią. Wartościowe są zarówno surowe warzywa, jak i powstające z nich przetwory.
04
Z czym nie należy łączyć pomidorów?
Nie ma konieczności unikania jakichkolwiek połączeń pomiędzy pomidorami a innymi produktami spożywczymi.
05
Kto powinien unikać jedzenia pomidorów?
Unikać jedzenia pomidorów powinny osoby chorujące na niewydolność nerek, w której przebiegu doświadczają nadmiernego stężenia potasu w organizmie oraz osoby z nietolerancja histaminy i uczulone na to warzywo.

Reklama

Skutki uboczne jedzenia pomidorów. Kto nie powinien ich jeść?

Pomidory to warzywa o wielu zaletach. Większość z nas może i powinna umieszczać je w codziennym menu, aby czerpać z zawartych w nich składników o działaniu prozdrowotnym. Istnieje jednak grupa osób, które powinny unikać ich spożywania.

Ze względu na wysoką zawartość potasu ostrożność w ich konsumpcji muszą zachowywać osoby z niewydolnością nerek (zazwyczaj w zaawansowanej fazie choroby, gdy poziom potasu we krwi jest podniesiony).

Warto także wiedzieć, że nadmierne spożycie przetworów pomidorowych (sosów, zup, soków, przecierów itp.) może u niektórych osób nasilać objawy refluksu.

Przeciwwskazaniem do spożywania tych warzyw będzie także stwierdzona nietolerancja histaminy oraz alergia na pomidory.

Reklama

Od czego zależy cena pomidorów?

Istnieje wiele czynników kształtujących cenę pomidorów. Kluczowym jest na pewno odmiana tego warzywa, czas zbioru oraz kraj pochodzenia. Warto skorzystać z warzyw sezonowych i lokalnych.

Pomidory można uprawiać samodzielnie, nawet nie mając dostępu do ogrodu czy działki. Wystarczy doniczka i nasłonecznione stanowisko.

Jeśli jednak nie masz czasu i ochoty na uprawę tych warzyw kupisz  je w sklepach z asortymentem warzywno-owocowym.

Czytaj również

Bibliografia

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz.U. 2015 poz. 1676).
  • Lenucci, M. S., Cadinu, D., Taurino, M., Piro, G., & Dalessandro, G. (2006). Antioxidant composition in cherry and high-pigment tomato cultivars. Journal of agricultural and food chemistry, 54(7), 2606-2613.
  • D’Elia, L., Barba, G., Cappuccio, F. P., & Strazzullo, P. (2011). Potassium intake, stroke, and cardiovascular disease: a meta-analysis of prospective studies. Journal of the American College of Cardiology, 57(10), 1210-1219.
  • Story, E. N., Kopec, R. E., Schwartz, S. J., & Harris, G. K. (2010). An update on the health effects of tomato lycopene. Annual review of food science and technology, 1, 189-210.
  • Giovannucci, E. (2002). A review of epidemiologic studies of tomatoes, lycopene, and prostate cancer. Experimental biology and medicine, 227(10), 852-859.
  • Murcia-Lesmes, D., Domínguez-López, I., Laveriano-Santos, E. P., Tresserra-Rimbau, A., Castro-Barquero, S., Estruch, R., … & Lamuela-Raventós, R. M. (2023). Association between tomato consumption and blood pressure in an older population at high cardiovascular risk: observational analysis of PREDIMED trial. European Journal of Preventive Cardiology.
dietetyk i psychodietetyk Marzena Rojek-Ledwoch
Artykuł napisany przez
dietetyk i psychodietetyk Marzena Rojek-Ledwoch
Dietetyczka, specjalistka ds. zdrowia publicznego, wykładowczyni, nauczycielka i przyszła psychodietetyczka. Absolwentka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Pracuje z pacjentami indywidualnymi od ponad dekady w gabinecie oraz drogą online. Specjalizuje się w opiece nad osobami chorującymi na zaburzenia odżywiania oraz zaburzenia metaboliczne. Pracuje również z pacjentami po operacjach bariatrycznych. Pasjonatka prostej kuchni i zwolenniczka rozsądnych relacji z jedzeniem. Prywatnie fanka jogi i szczęśliwa mama Staszka.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Warzywa
Sok z selera naciowego - czy warto go pić? Sprawdź, na co pomaga
Szklanka soku z selera naciowego i różne warzywa w kuchni
Sok pomidorowy – przepis na sok z wyciskarki i blendera
Dwie szklanki z sokiem pomidorowym
Czy bób jest zdrowy? - zalety i wady bobu
Bób
Podobne artykuły
Bób w misce
Bób - kalorie i właściwości. Jakie ma wartości odżywcze?
Ugotowany młody bób w miseczce
Jak gotować bób? - świeży, mrożony i żeby nie wzdymał? Sposoby i przepisy
Sałatka z selerem naciowym
Seler naciowy - sprawdź przepisy na ciepłe potrawy z selera oraz zdrowe sałatki
Szklanka soku pomidorowego i koszyk z pomidorami
Właściwości soku pomidorowego. Na co pomaga sok z pomidorów?
Mężczyzna trzyma bataty w koszyku
Indeks glikemiczny batatów. Ile kalorii ma słodki ziemniak?

Reklama


Czy ubytek słuchu można wyleczyć? 👂
Sprawdź!