Zatwardzenie - u dziecka, niemowlaka. Co na zatwardzenie?

Zatwardzenie u dziecka jest nie tylko bolesne ale też bywa niebezpieczne. Zatwardzenie u niemowlaka najczęściej powodowane jest spożywaniem mleka modyfikowanego i wprowadzaniem do diety nowych składników. Zatwardzenie bywa też konsekwencją odwodnienia, albo… urazu psychicznego związanego z bolesną defekacją. Rodziców w szczególności powinno martwić zatwardzenie u noworodka – u tak małych dzieci to rzadkość. W tym przypadku zatwardzenie może mieć naprawdę poważne przyczyny.
Pacjent cierpiący na zatwardzenie
Źródło: 123RF
Spis treści

Zatwardzenie

Zatwardzenie, zwane też zaparciem,  to stan definiowany w dwojaki sposób. Po pierwsze, zatwardzenie oznacza problem z wydaleniem stolca. Po drugie, jako zatwardzenie określa się zbyt długie przebywanie pokarmu w jelitach. O zatwardzeniu mówimy, jeśli kał wydalany jest rzadziej niż 2 razy w tygodniu – cezura ta znajduje zastosowanie zarówno w przypadku osób dorosłych, jak i dzieci starszych niż 6 miesięcy. Zatwardzenie trwające powyżej tygodnia może świadczyć o poważnych chorobach, a każdy dzień dłużej bez wypróżnienia jest narażeniem organizmu na zatrucie toksynami. Zatwardzenie przeciągające się ponad 3-4 tygodnie może być śmiertelne w skutkach.

Zatwardzenie  u dziecka

Jednym z czynników predestynujących do występowania zatwardzenia jest wiek – im niższy, tym większa skłonność do zatwardzeń (inne generalne powody to dieta uboga w błonnik, siedzący tryb życia, a także rozmaite choroby z nowotworami i cukrzycą włącznie).

Zatwardzenie u dziecka a zwłaszcza zatwardzenie u niemowlaka w wieku powyżej 6 miesięcy jest zjawiskiem częstszym niż u dorosłych. Rzadziej jednak występuje zatwardzenie u noworodka, czyli malucha który nie ma jeszcze 28 dni. Dlaczego? Przyjrzyjmy się teraz przyczynom zatwardzenia u dziecka w różnym wieku.

Zatwardzenie u niemowlaka - przyczyny

Zatwardzenie u niemowlaka najczęściej jest efektem przyjmowania mleka modyfikowanego zamiast mleka matki (oczywiście w przypadku tych dzieci, które taki właśnie pokarm przyjmują) i często współistnienia alergii na białka mleka krowiego Stolce po mleku modyfikowanym mogą byćzdecydowanie twardsze i ich wydalenie sprawia maluchom dużo kłopotu. Obecnie dostępne na rynku mieszanki mleczne wzbogacane się wieloma obecnymi w mleku mamy substancjami, co zmniejsza ryzyko zaparcia u niemowląt i poprawia trawienie.

Zatwardzenie u niemowlaka często jest też efektem wprowadzania do diety nowych pokarmów - niewykształcony jeszcze dobrze układ pokarmowy nie do końca sobie radzi z ich dokładnym trawieniem i formowaniem w masę kałową. Zwłaszcza, że często do dziecięcego menu wprowadzane są potrawy ubogie w błonnik. Zatwardzenie mogą wywoływać na przykład kleiki ryżowe, które są jednym z pierwszych dań serwowanych naszym pociechom.

Kolejnym powodem zatwardzenia u niemowlaka jest odwodnienie. Zdarza się, że dzieci przyjmują zbyt mało płynów, wskutek czego stolce są bardziej suche i twarde. Rodzice powinni przywiązywać dużą wagę do tego, ile płynów dziennie pochłania ich pociecha.

Nie wspomina się o tym zbyt często, ale zaparcie u niemowlaka a także u starszych dzieci często może mieć podłoże psychiczne. Zdarza się, że dzieci wstrzymują defekację ze strachu przed powtórzeniem traumatycznego wydarzenia, jakim było bolesne wydalenie twardego stolca. Niekiedy w takich sytuacjach potrzebna jest fachowa psychoterapia! Takie sytuacje zdarzają się też często na początku uczęszczania do przedszkola, kiedy strach, czy dyskomfort używania wspólnej toalety powoduje retencję stolca.

Zobacz też: Płaskostopie (platfus) - ból stóp. Ćwiczenia na płaskostopie

Zatwardzenie u noworodka

Zatwardzenie u noworodka, czyli malucha który nie skończył jeszcze 28 dni, występuje stosunkowo rzadko, ponieważ najmłodsze dzieci w zdecydowanej większości przypadków karmione są mlekiem matki. Dlatego zatwardzenie u noworodka powinno stanowić powód do niepokoju. Może być w tym przypadku zatwardzenie objawem na przykład choroby Hirschisprunga. Jest to groźne, wrodzone, uwarunkowane genetycznie schorzenie unerwienia jelita, które prowadzi do niedrożności przewodu pokarmowego.

Zatwardzenie u noworodka,  niemowlaka  starszych dzieci może być powodowane także przez alergie pokarmowe czy zaburzenia flory bakteryjnej w jelitach wskutek na przykład antybiotykoterapii. Oczywiście, utrzymujące się przez dłuższy czas zatwardzenia mogą świadczyć o rozwoju poważniejszych chorób. Dlatego chroniczne zaparcie u noworodka i niemowlaka powinno być przedmiotem naszej troski i powodem do wizyty u lekarza

Co na zatwardzenie  - mleko matki

Co na zatwardzenie u niemowlaka lub noworodka? W przypadku dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym pomóc może zmiana mieszanki na mleko specjalne COMFORT. Mleko matki zawiera większość potrzebnych składników, ma dobrze zbalansowaną proporcję tłuszczów i białka. Dodatkowo, w przypadku karmienia piersią dzieci są lepiej nawodnione. Stolce dzieci karmionych piersią są bardziej miękkie i tym samym łatwiejsze do wydalenia.

Domowe sposoby na zatwardzenie

W przypadku osób dorosłych przyczyną zatwardzenia często jest siedzący tryb życia. W przypadku dzieci możemy mówić o trybie leżącym. Dlatego jednym z częściej stosowanych domowych sposobów na zatwardzenie u niemowlaka jest pobudzanie do większej ruchliwości. Gdy dziecko jest za małe, by ruszać się samodzielnie, zaleca się wykonywanie tak zwanego rowerka. Polega to na wykonywaniu uniesionymi i zgiętymi w kolanach nóżkami dziecka ruchów imitujących pedałowanie na rowerze. Dziecko powinno w czasie tego ćwiczenia leżeć na plecach. Pomaga także lekki masaż brzuszka.

Na zatwardzenie u noworodka pomaga też masaż brzuszka okrężnymi ruchami w jedną stronę przez 3 do 5 minut.

Farmakologiczne sposoby na zatwardzenie

W sytuacji, gdy domowe sposoby na zatwardzenie nie zdają egzaminu, z pomocą dziecku musi przyjść lekarz oraz środki farmakologiczne. Zazwyczaj na zatwardzenie stosuje się u maluchów glicerynowe czopki doodbytnicze, które rozmiękczają zalegający w odbycie i jelitach stolec, ułatwiając jego wydalenie. Jeśli tego typu metody również zawiodą, konieczne może być wykonanie lewatywy. W tym celu wystarczy się zgłosić do poradni rejonowej lub na ostry dyżur do pobliskiego szpitala.

Należy pamiętać, że po oczyszczeniu jelita należy wprowadzić specjalne leczenie- z użyciem makrogoli ( substancji zmiękczającej stolec), probiotyków, błonnika, a nawet leków regulujących motorykę przewodu pokarmowego.

Pamiętajmy, że zatwardzenie utrzymujące się dłużej niż 7 dni, zaczyna stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia a nawet życia malucha, nie wolno go więc lekceważyć.  

Czytaj również:

 

Bibliografia

  • Iwańczak, B., & Reich, M. Badanie manometryczne anorektalne u 4-miesięcznego niemowlęcia z zaburzeniami wypróżniania. https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/395/original/91-93.pdf (dostęp: 28.07.2021)
  • Rustecka, A., Kalicki, B., Maślany, A., & Jung, A. (2010). Najczęstsze zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego u niemowląt i ich związek z żywieniem Część II. Biegunki ostre i zaparcia. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 6(3), 198-203.
  • Bartnicka, A., Gałęcka, M., & Mazela, J. (2016). Wpływ czynników prenatalnych i postnatalnych na mikrobiotę jelitową noworodków. https://instytut-mikroekologii.pl/wp-content/uploads/2017/12/Wplyw-czynnikow-prenatalnych.pdf (data dostępu: 28.07.2021)
  • Bauer, A., Borawska-Kowalczyk, U., Gryglicka, H., Krzywdzińska, A., & Hozyasz, K. K. (2013). Nieprawidłowa relacja pomiędzy matką i dzieckiem jako przyczyna zaburzeń karmienia u niemowlęcia–opis przypadku. Pediatria Polska, 88(5), 472-476.
  • Silska, S., & Krawczyński, M. (2015). Karmienie sztuczne niemowląt w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Pediatria Polska, 90(4), 351-358.
Artykuł napisany przez
Piotr  Brzózka
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Artykuł zweryfikowany przez
 Lekarz Pediatra Joanna Kosielska
Lekarz Pediatra Joanna Kosielska
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii: Parenting
Przeczytaj artykuł
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Przeczytaj artykuł
Ból ucha u dziecka - bez gorączki, przy katarze. Jak pomóc?
Podobne artykuły
Dziecko autystyczne - jak rozpoznać? Historia Mateusza
Ból ucha u dziecka - bez gorączki, przy katarze. Jak pomóc?
Zespół Aspergera - objawy, diagnoza, przyczyny i leczenie
Gorączka przy ząbkowaniu - ile trwa i jaka temperatura?
Zapalenie napletka u dziecka - domowe sposoby i leczenie

Reklama

Może to Cię zainteresuje
Stan podgorączkowy - od ilu stopni? Przyczyny u dziecka i dorosłego
Zespół Westa - objawy i rokowania. Czy jest wyleczalny?
Arachnofobia – co to jest? Objawy, test i leczenie
Częste odbijanie - po jedzeniu i powietrzem. Co oznacza?
Anemia w ciąży – objawy. Co jeść i kiedy do szpitala?

Reklama