Nowy sklep

już ON-LINE

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego - objawy

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest najczęstszym ostrym schorzeniem jamy brzusznej. Stan zapalny pojawia się, gdy jego światło zostaje zamknięte przez ciało obce lub obrzęk grudek chłonnych. Objawia się ostrym bólem brzucha, nudnościami, wymiotami, a także gorączką. Leczenie wyrostka wymaga zabiegu chirurgicznego.

Spis treści

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, potocznie nazywane zapaleniem ślepej kiszki, to zespół objawów towarzyszących zmianom zapalnym wyrostka robaczkowego. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest najczęstszym ostrym schorzeniem w obrębie brzucha.

Co to jest wyrostek?

Wyrostek robaczkowy jest szczątkowym narządem, odchodzącym od kątnicy (ślepo kończącego się odcinka jelita grubego, tuż przy połączeniu z jelitem cienkim). Swoim wyglądem – wąski, obły o zróżnicowanej długości nawet do 20 cm – przypomina robaka, dżdżownicę, stąd nazwa "robaczkowy". Łacińska nazwa to appendix vermiformis, od słowa vermis, czyli "robak". Kątnica (caecum) wzięła swoją nazwę od słowa caecus, czyli "ślepy".

Wyrostek zlokalizowany jest w prawym dolnym kwadrancie, nad prawym talerzem biodrowym. Rzadziej, przy innych wariantach anatomicznych, wyrostek znajduje się w innych lokalizacjach. U kobiety ciężarnej przemieszcza się ku górze.

Wyrostek robaczkowy można porównać do cienkiej rury o średnicy wewnętrznej 1-2 mm, gdzie skupiona jest tkanka limfatyczna. W obrębie wyrostka dodatkowo produkowany jest śluz, który normalnie jest usuwany do kątnicy.

 

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego - przyczyny

Do stanu zapalnego dochodzi w momencie, gdy światło wyrostka zostaje zamknięte:

  • albo poprzez obrzęk grudek chłonnych,
  • albo np. przez grudkę kału lub ciało obce (np. pestki, pasożyty ludzkie).

Produkowany śluz nie może się wydostać poza wyrostek, co doprowadza do powiększania się wyrostka (tak jak balon napełniany wodą), a jego  pojemność jest znacznie ograniczona. Dodatkowo takie skupisko śluzu staje się pożywką dla bakterii. W rozdętym wyrostku dochodzi do niedokrwienia ściany (martwicy), może też dojść do jego pęknięcia, Możliwe jest wytworzenie się zapalenia wokół wyrostka, gdzie zajęte są struktury sąsiednie, w tym otrzewna (błona wyścielająca od wewnątrz jamę brzuszną), może również utworzyć się ropień.

Reklama

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego - objawy

Objawy ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego obejmują:

  • ból brzucha (w nadbrzuszu, w okolicy pępka),
  • nudności, mogą pojawić się wymioty, pogorszenie apetytu,
  • ból rozlany, zlokalizowany w nadbrzuszu, stopniowo lokalizuje się w prawym dolnym kwadrancie brzucha,
  • stan podgorączkowy lub gorączka.

Początkowo ból brzucha jest rozlany, trudny do zlokalizowania, z czasem zaczyna „wędrować” w kierunku prawego dolnego kwadrantu, daje się  zlokalizować i jest wyraźniejszy. Taka migracja bólu związana jest z podrażnieniem i wytworzeniem lokalnego stanu zapalnego otrzewnej w sąsiedztwie wyrostka. Pacjenci często unikają ruchów, mają przygiętą kończynę dolną. Do bólu dołączają nudności, wymioty, pogorszenie łaknienia oraz stan podgorączkowy lub niezbyt wysoka gorączka.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego - wizyta u lekarza i diagnostyka

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest rozpoznawane na podstawie wywiadu lekarskiego, badania fizykalnego, badań laboratoryjnych. Badań obrazowych natomiast nie wykonuje się standardowo.

Podstawowe pytania, które zwykle zadaje lekarz w takim przypadku to pytania o:

  • lokalizację bólu,
  • kolejność pojawiania się bólu,
  • charakter bólu (stały, kolkowy, piekący, ostry, tępy),
  • promieniowanie (gdzie jeszcze jest odczuwany),
  • kiedy się nasila, kiedy maleje,
  •  zależność od posiłków, wypróżnień, ruchów ciała,
  • od kiedy trwa,
  • czy wcześniej też były takie lub podobne dolegliwości,
  • czy występują nudności, wymioty, biegunka, w jakiej kolejności pojawiły się te problemy (wystąpiły przed, po czy  równocześnie z bólem brzucha),
  • czy występuje gorączka, stan podgorączkowy,
  • czy występują problemy z oddawaniem moczu (ból, pieczenie, oddawanie moczu po kilka kropel, parcie naglące),
  • u kobiet ważne jest także pytanie o datę ostatniej miesiączki, obecność upławów, możliwość ciąży.

Następnie lekarz bada m.in. brzuch. Badanie fizykalne brzucha obejmuje:

  • oglądanie,
  • osłuchiwanie,
  • określenie bolesności brzucha podczas palpacji,
  • obecność oporów w jamie brzusznej oraz objawów świadczących o podrażnieniu otrzewnej (tzw. objawów otrzewnowych).

Wykonuje się także badanie przez odbyt (per rectum), które pozwala na zlokalizowanie bólu. U kobiet w wieku rozrodczym konieczna jest konsultacja ginekologiczna.

Nie ma specyficznych badań laboratoryjnych wykrywających zapalenie wyrostka robaczkowego. Wykonywana jest morfologia (gdzie obserwuje się podwyższoną liczbę białych ciałek krwi, tzw. leukocytoza) oraz białko CRP, którego podwyższony poziom wskazuje na stan zapalny. Wykonuje się też badania moczu w poszukiwaniu cech infekcji w drogach moczowych, u kobiet należy wykluczyć ciążę.

W wątpliwych przypadkach, kiedy rozpoznanie nie jest pewne, wykonuje się badania obrazowe – ultrasonografię lub rzadziej tomografię. Metody te służą głównie wykluczeniu innych chorób, których przyczyną jest ból brzucha.

Reklama

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego - leczenie

Leczenie polega na szybkim usunięciu wyrostka robaczkowego:

  • metodą klasyczną
  • laparoskopową.

Przed zabiegiem pacjentowi wyrównuje się niedobory płynów oraz jonów oraz podaje się antybiotyk, którego dawka może być zwiększona w zależności od stopnia stanu zapalnego (widocznego podczas operacji).

Operacja sposobem klasycznym polega na otwarciu powłok jamy brzusznej w prawym dolnym kwadrancie oraz usunięciu tą drogą zmienionego wyrostka.

Zabieg laparoskopowy polega na wprowadzeniu do jamy brzusznej, poprzez kilka małych nacięć, kamery dając podgląd oraz narzędzi, którymi wykonuje się zabieg. Dużą zaletą tego rodzaju zabiegów jest krótszy czas pobytu w szpitalu, szybszy powrót do normalnego trybu życia, mniejsze blizny. Podczas zabiegu laparoskopowego, w razie potrzeby np. trudności z dostępem do wyrostka, można przejść do metody klasycznej. O typie zabiegu decyduje chirurg w zależności od charakteru dolegliwości, swoich umiejętności oraz dostępności sprzętu.

Zapalenie wyrostka robaczkowego wymaga interwencji chirurgicznej, jedynie w nielicznych przypadkach wprowadza się leczenie zachowawcze (antybiotyk, nawadnianie dożylne), zaś sam zabieg operacyjny jest odroczony (wykonany w późniejszym terminie).

Nie ma metod leczenia domowego ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. W przypadku nieustępującego bólu brzucha należy zgłosić się do lekarza. Po zabiegu postępowanie w domu obejmuje unikanie wysiłku fizycznego, dietę lekkostrawną.

Bibliografia

  • Lawrence P.,Chirurgia ogólna,Urban&Partner,Wrocław, 1998
  • Lippert H.,Anatomia t.1,Urban&Partner,Wrocław, 1998