Ropień - objawy, leczenie, domowe sposoby

Ropień charakteryzuje się zbiorowiskiem ropy w miejscu, w którym doszło do uszkodzenia tkanek. Ropa to mętny, gęsty, żółtozielony płyn zawierający mieszaninę obumarłych komórek, bakterii oraz neutrofilów. Jakie są przyczyny powstania ropnia na skórze? Do jego głównych objawów należą: zaczerwienienie, ocieplenie, a także obrzęk skóry. W przypadku bardzo nasilonych objawów należy jak najszybciej udać się na ostry dyżur chirurgiczny lub do szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR).

Spis treści

Na normalnej, zdrowej skórze człowieka bytuje wiele gatunków bakterii, a między nimi gronkowiec skórny (Staphylococcus epidermidis), gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) czy paciorkowiec zieleniejący (Streptococcus viridans).

Skóra - cechy

Zdrowa skóra posiada kilka mechanizmów obronnych, dzięki którym nie jest możliwe przemieszczenie się bakterii do głębszych warstw skóry.

Należą do nich:

  • ciągłość powłoki skórnej,
  • kwaśne pH powierzchni skóry,
  • złuszczający się naskórek.

W przypadku przerwania tej bariery, np. wskutek urazu czy też w wyniku niezachowania należnych zasad aseptyki przy wykonywaniu zastrzyku, może dojść do przemieszczenia się drobnoustrojów w głąb skóry.

Podobnie wewnątrz ciała istnieją bariery, które zapobiegają przemieszczaniu się bakterii w rejony, które u zdrowego człowieka są jałowe. Przerwanie tych barier prowadzi do powstania procesu zapalnego, ropnego, którego rodzaj i ciężkość zależą od:

  • zjadliwości bakterii,
  • stanu odporności chorego,
  • lokalizacji,
  • budowy anatomicznej danej okolicy ciała.

Ropień - co to jest?

Ropniem nazywamy ograniczone zbiorowisko ropy w przestrzeni powstałej na skutek zniszczenia tkanek. Powstaje wskutek zakażenia gronkowcami i pałeczkami.

Powstanie ropnia jest pewnego rodzaju mechanizmem obronnym organizmu przed rozszerzaniem się czynnika zakaźnego. Reakcja zapalna, która ma miejsce po zadziałaniu czynnika zakaźnego (bakterii) lub ciała obcego (np. drzazga) prowadzi do powstania ropy, czyli mętnego, gęstego, żółtozielonego płynu zawierającego mieszaninę obumarłych komórek, bakterii oraz neutrofilów – komórek układu odpornościowego, które zwalczają zakażenie.

Reklama

Ropień - przyczyny

Niekiedy powstanie ropnia jest konsekwencją obecności ciała obcego pozostawionego w tkankach lub dostającego się tam w wyniku mikrourazu (drzazga, opiłki metalu). Także niezachowywanie odpowiednich zasad jałowości podczas podawania zastrzyków może doprowadzić do powstania ropnia, przykładem może być powstanie ropnia okołopośladkowego jako skutek zastrzyków domięśniowych z niezachowaniem wspomnianych zasad. Inną przyczyną może być zatkanie przewodów wyprowadzających gruczołów mieszczących się w skórze: łojowych i potowych.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju ropnia?

Czynnikami ryzyka powstania ropnia jest obecność urazów skóry, zwłaszcza u chorych:

  • u których układ odpornościowy jest osłabiony (np. leczonych przewlekle glikokortykosteroidami, chemioterapią przeciwnowotworową),
  • na cukrzycę,
  • na wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  • cierpiących na choroby obwodowych naczyń krwionośnych, w przypadku poparzeń lub innych urazów.

Ropień - objawy

Nasilenie objawów zależne jest od umiejscowienia ropnia:

Ropień umiejscowiony powierzchownie objawia się:

  • bolesnym obrzękiem skóry,
  • zaczerwienieniem skóry,
  • ociepleniem skóry,
  • niekiedy gorączką i/lub dreszczami,
  • chełbotaniem – przy dotyku wyczuwa się przesuwanie płynu.

Ropień, gdy nieleczony, powoduje postępowanie objawów.

Ropień - gdzie powstaje?

Ropień może powstawać w wielu różnych miejscach ciała, najczęstsze z nich to okolice:

  • pach,
  • odbytu,
  • pochwy,
  • dziąseł.

Możliwe jest także powstawanie ropni wewnątrz ciała, np. ropień płuc, wątrobowy, mózgu.

Ropień - diagnostyka

Nie należy odwlekać wizyty u lekarza. Szerzenie się procesu ropnego doprowadza do zniszczenia coraz większego obszaru tkanek i może prowadzić do bardzo poważnych powikłań. W przypadku bardzo nasilonych objawów (silny ból, wysoka temperatura ciała, dreszcze) należy udać się na ostry dyżur chirurgiczny lub do szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR).

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz zbierze wywiad: zapyta o wszystkie dolegliwości jakie wystąpiły, od jak dawna się utrzymują, czy nasilają się z czasem, w jakich okolicznościach pojawiły się po raz pierwszy. Ważna będzie informacja o ewentualnym przebytym urazie.

Ropień - leczenie

Jedynym sposobem leczenia ropnia jest jego nacięcie i odprowadzenie ropy na zewnątrz ciała (drenaż).

  1. W znieczuleniu miejscowym lub ogólnym po przemyciu skóry środkiem antyseptycznym (odkażającym) chirurg wykona nacięcie, zwykle na szczycie ropnia.
  2. Dokładnie zbada palcem lożę ropnia (jamę powstałą wskutek rozpadu tkanek, niekiedy w przypadku przewlekłych ropni otoczoną tkanką łączną).
  3. Opróżni pozostającą zalegającą ropę (np. w uformowanych zachyłkach), następnie przepłukuje ją wodą utlenioną.
  4. Przez nacięcie w skórze wprowadza się lateksowe dreny, po których wydzielina będzie mogła swobodnie odpływać i zakłada się nasączone środkiem antyseptycznym paski gazy. Zarówno paski jak i dreny mocuje się tak, aby nie wypadły z loży po zdrenowanym ropniu.

Podawanie antybiotyków stanowi jedynie uzupełnienie leczenia chirurgicznego w przypadku możliwości uogólnionego zakażenia (np. u chorych z obniżoną odpornością wskutek występowania wyżej wymienionych chorób). Każdorazowo należy poinformować lekarza o ewentualnych uczuleniach na antybiotyki, o ile sam o to nie zapyta.

W przypadku rozległych ropni lub ropni umiejscowionych w „niebezpiecznych” miejscach (np. w jamie brzusznej) może być konieczne pozostanie w szpitalu. W przypadku ropni powłok zabieg wykonuje się w trybie ambulatoryjnym, tzn. w dniu zgłoszenia się wykonywane jest nacięcie i po krótkim okresie obserwacji chory wychodzi do domu tego samego dnia. Należy pamiętać o wizytach kontrolnych oraz zgłosić się natychmiast w przypadku powrotu bólu, wystąpienia gorączki i/lub dreszczy.

Reklama

Ropień - zapobieganie

W zapobieganiu wystąpienia ropnia bardzo ważne jest codzienne utrzymywanie higieny, zwłaszcza miejsc takich jak okolice pośladków, pach. Powinny o to zadbać szczególnie osoby, u których dochodzi do obniżenia odporności lub niedostatecznego ukrwienia i unerwienia dystalnych odcinków ciała (np. stóp u chorych na cukrzycę).

Osoby takie powinny uważać, by nie urazić kończyn dolnych lub rąk, gdyż upośledzenie unerwienia w przebiegu tych chorób może doprowadzić do niezauważenia (osłabienie czucia) takiego małego urazu, a upośledzenie ukrwienia do niedostatecznej ochrony odpornościowej – stan taki sprzyja powstawaniu zakażeń. W przypadku zranień miejsce takie należy zdezynfekować, a w przypadku poważniejszych urazów udać się w tym celu do lekarza.

Czytaj też: Zakażenia chirurgiczne: ropień, zanokcica, ropowica

Bibliografia

  • Stachura J., Domagała W. (red.),Patologia, znaczy słowo o chorobie,Polska Akademia Umiejętności,Kraków 2005
  • Noszczyk W. (red.),Chirurgia ,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa 2007

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!