Reklama
Epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga
Obecna sytuacja epidemiologiczna związana z wirusem Ebola budzi duży niepokój szczególnie w regionie Afryki Środkowej. W ostatnich latach kolejne ogniska choroby pojawiały się w Demokratycznej Republice Konga, zwłaszcza w prowincjach Kiwu Północne oraz Ituri. WHO i Africa CDC wielokrotnie alarmowały, że lokalne konflikty zbrojne, migracje ludności i ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej zwiększają ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa.
Obecna epidemia wirusa Ebola w Demokratycznej Republice Konga została uznana przez WHO za zagrożenie zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym, z około 246 podejrzanymi przypadkami zakażenia i 80 zgonami.
WHO ocenia ryzyko rozprzestrzeniania się epidemii Eboli w DR Konga jako bardzo wysokie na poziomie krajowym i regionalnym, a ryzyko globalne jako niskie. Kraje są lepiej przygotowane do wykrywania podejrzanych przypadków, a lotniska i granice monitorują podróżnych przybywających z terenów objętych epidemią.
Szczep Bundibugyo
Obecna epidemia eboli w DR Konga jest wywołana przez szczep Bundibugyo - jeden ze szczepów należących do rodziny filowirusów, które wywołują gorączkę krwotoczną. Po raz pierwszy został wykryty w Ugandzie w 2007 roku. Szczep ten uznaje się za mniej śmiertelny niż klasyczny szczep Zaire Ebola Virus, jednak nadal może prowadzić do ciężkiego przebiegu choroby i zgonów.
W przypadku wirusa Bundibugyo, który wywołuje obecne epidemie Eboli, nie ma zatwierdzonych leków ani szczepień, a leczenie opiera się na zoptymalizowanej opiece wspomagającej, która obejmuje łagodzenie bólu, zwalczanie innych infekcji oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia i diety.
Problemem pozostaje ograniczona liczba szczepionek skutecznych wobec różnych wariantów wirusa. Najbardziej znana szczepionka została opracowana przeciwko szczepowi Zaire, jednak w przypadku szczepu Bundibugyo skuteczność jej ochrony nie została jeszcze jednoznacznie potwierdzona. Dlatego naukowcy nadal prowadzą badania nad nowymi preparatami.
Reklama
Jakie działania podejmuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) prowadzi szeroko zakrojone działania mające ograniczyć rozprzestrzenianie się eboli. Najważniejszym celem organizacji jest szybkie wykrywanie nowych zakażeń oraz izolowanie chorych jeszcze przed pojawieniem się kolejnych ognisk epidemii. WHO ogłosiło, że epidemia w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie stanowi zagrożenie zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym, co wymaga międzynarodowej koordynacji działań.
Organizacja współpracuje z lokalnymi rządami, organizacją Africa CDC i Lekarzami bez Granic. Na terenach objętych epidemią tworzone są specjalne centra leczenia pacjentów zakażonych wirusem Ebola. Personel medyczny otrzymuje specjalistyczny sprzęt ochronny PPE, środki dezynfekcyjne oraz szkolenia dotyczące procedur bezpieczeństwa.
Duże znaczenie mają również kampanie edukacyjne. Organizacje międzynarodowe starają się przeciwdziałać dezinformacji i teoriom spiskowym, które utrudniają zwalczanie epidemii. WHO prowadzi także programy szczepień pierścieniowych, obejmujących osoby mające kontakt z zakażonym pacjentem. Eksperci podkreślają, że szybka reakcja ma największe znaczenie dla ograniczenia liczby zachorowań i zgonów.
Reklama
Czy ebola zagraża Europie?
Ryzyko wybuchu pandemii eboli w Europie jest obecnie oceniane jako niskie, jednak nie można go całkowicie wykluczyć. Globalizacja i intensywny ruch lotniczy sprawiają, że osoby zakażone mogą przemieszczać się między kontynentami jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby.
W przeszłości w Europie odnotowywano pojedyncze przypadki zawleczenia wirusa. Dotyczyły one głównie pracowników medycznych lub osób wracających z terenów objętych epidemią w Afryce Zachodniej. Dzięki szybkiemu wdrożeniu procedur bezpieczeństwa nie doszło jednak do masowego rozprzestrzenienia się choroby.
Europejskie systemy ochrony zdrowia są znacznie lepiej przygotowane do izolowania pacjentów niż kraje rozwijające się. Szpitale dysponują nowoczesnymi laboratoriami, a personel zna procedury postępowania z pacjentami zakażonymi gorączką krwotoczną.
WHO zaznacza jednak, że sytuację pogarsza fakt stale rosnącej mobilności ludzi oraz kryzysów humanitarnych w Afryce. Dlatego monitoring epidemiologiczny pozostaje niezwykle istotny.
Reklama
Poprzednie epidemie gorączki krwotocznej ebola
Pierwsze przypadki choroby wywołanej przez wirus Ebola odnotowano w 1976 roku w Sudanie oraz w ówczesnym Zairze. Nazwa wirusa pochodzi od rzeki Ebola znajdującej się w pobliżu miejsca jednego z pierwszych ognisk choroby.
Od początku ebola budziła ogromny niepokój ze względu na wysoką śmiertelność oraz ciężki przebieg gorączki krwotocznej. W latach 2014–2016 w Afryce Zachodniej miała miejsce epidemia gorączki krwotocznej Ebola, która rozpoczęła się w Gwinei i rozprzestrzeniła na Liberię oraz Sierra Leone, a także inne kraje. Pierwszym znanym przypadkiem zakażenia wirusem Ebola, który zapoczątkował epidemię w 2014 roku, był dwuletni chłopiec z wioski Meliandou w Gwinei, który zmarł 6 grudnia 2013 roku.
Epidemia doprowadziła do przeciążenia systemów ochrony zdrowia, kryzysu gospodarczego oraz paniki społecznej. W wielu miejscach brakowało lekarzy, środków ochronnych i miejsc w szpitalach.
Ostatecznie epidemię udało się opanować dzięki międzynarodowej współpracy WHO, CDC, organizacji humanitarnych oraz lokalnych władz. Największą rolę odegrały izolacja chorych, śledzenie kontaktów oraz edukacja społeczeństwa.
Reklama
Czym jest ebola?
Ebola to ciężka choroba zakaźna należąca do grupy wirusowych gorączek krwotocznych. Oznacza to, że uszkadza naczynia krwionośne i może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia i licznych krwawień. W przypadkach zaawansowanych wirus Eboli może prowadzić do niewydolności wielonarządowej oraz wstrząsu hipowolemicznego.
Pierwsze objawy przypominają często grypę lub ciężkie zakażenie wirusowe. Wczesne objawy zakażenia wirusem Ebola obejmują gorączkę, bóle mięśni, zmęczenie, ból głowy i ból gardła, a następnie mogą pojawić się wymioty, biegunka, wysypka i krwawienie.
Najbardziej narażone na zachorowanie są osoby mające bezpośredni kontakt z chorym lub jego płynami ustrojowymi. Dotyczy to przede wszystkim personelu medycznego, rodzin pacjentów oraz osób uczestniczących w tradycyjnych pochówkach.
Śmiertelność wirusa Ebola wynosi od około 30% do nawet 90% w zależności od szczepu. WHO uznała ebolę za zagrożenie zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym z powodu wysokiej śmiertelności, ryzyka szybkiego rozprzestrzeniania się oraz ograniczonych możliwości leczenia.
Reklama
Zakażenie wirusem Ebola
Wirus Ebola przenosi się poprzez bezpośredni kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi chorych osób lub zwierząt. Wirus może znajdować się we krwi, ślinie, wymiocinach, kale, moczu czy nasieniu. Transmisję wirusa Ebola ułatwiają zanieczyszczone przedmioty, takie jak odzież, pościel czy niesterylny sprzęt medyczny. Pracownicy ochrony zdrowia są na pierwszej linii frontu i bez odpowiedniego sprzętu ochronnego są najbardziej narażeni na zakażenie.
Naturalnym rezerwuarem wirusa są prawdopodobnie nietoperze owocożerne. Człowiek może zakazić się podczas kontaktu z zakażonym zwierzęciem lub spożywania mięsa dzikich zwierząt.
Po przedostaniu się do organizmu wirus namnaża się bardzo szybko i atakuje komórki układu odpornościowego oraz ściany naczyń krwionośnych. Prowadzi to do silnego stanu zapalnego, uszkodzenia narządów oraz zaburzeń krzepnięcia krwi.
Okres inkubacji wynosi zwykle od 2 do 21 dni. Osoba zakażona zaczyna zarażać dopiero po pojawieniu się objawów. Higiena oraz szybka izolacja są najskuteczniejszymi narzędziami w walce z rozprzestrzenianiem się wirusa, a bezpieczne pochówki są niezbędne, ponieważ ciała zmarłych na ebolę są wysoce zakaźne.
Reklama
Jak uniknąć zakażenia?
Najważniejszym sposobem ograniczenia ryzyka zakażenia jest unikanie podróży do regionów objętych aktywną epidemią. Dotyczy to przede wszystkim części Demokratycznej Republiki Konga oraz innych obszarów Afryki, gdzie WHO zgłasza nowe przypadki zachorowań.
Osoby podróżujące do Afryki powinny unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami, szczególnie nietoperzami i małpami. Należy również zachować ostrożność w placówkach medycznych oraz regularnie dezynfekować ręce.
Dostępne są szczepionki przeciwko wybranym szczepom wirusa Ebola, w tym preparat stosowany przeciw szczepowi Zaire. Szczepienia wykorzystuje się głównie w regionach objętych epidemią oraz wśród personelu medycznego.
Istotne znaczenie mają także szybkie wykrywanie zakażeń, izolacja pacjentów oraz edukacja społeczeństwa. Eksperci podkreślają, że odpowiednio wczesna reakcja pozwala znacząco ograniczyć ryzyko wybuchu epidemii o zasięgu międzynarodowym.
