Medme poleca
Dlaczego dłonie są suche? Najczęstsze przyczyny
Jeszcze niedawno wystarczyło posmarować ręce kremem przed snem, a teraz skóra robi się szorstka już kilka minut po umyciu. Problem często pojawia się jesienią i zimą, ale nie zawsze odpowiada za niego mróz. Dłonie przecież każdego dnia mają kontakt z wodą, mydłem, detergentami i innymi czynnikami, które stopniowo osłabiają ich naturalną ochronę.
Wiele wyjaśnia sama budowa skóry, która na grzbietach dłoni jest stosunkowo cienka, a gruczołów łojowych znajduje się tam niewiele. Z kolei po wewnętrznej stronie rąk warstwa rogowa naskórka jest grubsza, ale gruczoły łojowe nie występują wcale. Obecność licznych gruczołów potowych nie zastępuje ich funkcji ochronnej. Dlatego tak duże znaczenie ma prawidłowo działająca bariera naskórkowa.
Można ją porównać do szczelnej warstwy, która pomaga zatrzymywać wodę i ogranicza przenikanie substancji drażniących. Gdy zostaje uszkodzona, wzrasta przeznaskórkowa utrata wody (TEWL). Skóra dłoni staje się wtedy mniej elastyczna, pojawia się uczucie ściągnięcia, a z czasem również łuszczenie i pękanie.
Co najczęściej prowadzi do takiego stanu? Otóż nie tylko niskie temperatury czy silny wiatr, ale też częste mycie rąk, używanie gorącej wody i kontakt ze środkami czystości. Jesienią i zimą dochodzi do tego niska wilgotność powietrza w ogrzewanych pomieszczeniach.
Co ciekawe, nawet sama woda może nasilać przesuszenie. Wielokrotne moczenie i osuszanie dłoni zaburzają funkcjonowanie warstwy rogowej naskórka, dlatego problem często dotyczy fryzjerów, pracowników gastronomii, ochrony zdrowia czy osób regularnie wykonujących prace porządkowe.
FAQ: Jakiej witaminy brakuje przy suchych dłoniach?
Nie ma jednej witaminy, której niedobór można rozpoznać na podstawie suchych dłoni. Choć niedobory niektórych składników odżywczych wpływają na kondycję skóry, częściej za miejscowym przesuszeniem stoją detergenty, czynniki atmosferyczne i uszkodzenie bariery naskórkowej.
Reklama
Czy suche i pękające dłonie mogą być objawem choroby?
Zdarza się, że mimo zmiany kosmetyków i regularnego nawilżania skóra nadal pozostaje zaczerwieniona, swędzi lub zaczyna boleśnie pękać. W takiej sytuacji przyczyną nie musi być zwykłe przesuszenie, ponieważ podobne objawy mogą towarzyszyć wypryskowi dłoni, określanemu również jako hand eczema.
Jedną z możliwych przyczyn jest atopowe zapalenie skóry (AZS), w którym dochodzi do zaburzenia funkcjonowania bariery naskórkowej i rozwoju stanu zapalnego. Problemy mogą również wynikać z drażniącego kontaktowego zapalenia skóry, wywołanego np. częstym kontaktem z detergentami lub alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.
W tym drugim przypadku organizm reaguje na konkretny alergen, którym może być składnik kosmetyku, konserwant, substancja zapachowa albo składnik rękawiczek ochronnych. Charakterystyczne są m.in. zaczerwienienie, świąd i łuszczenie skóry. Przy silniejszym podrażnieniu mogą pojawić się również bolesne pęknięcia, dlatego pękającą skórę dłoni warto traktować jako sygnał, że problem może wykraczać poza zwykłe przesuszenie.
Nieco inaczej wygląda sytuacja, gdy zmiany obejmują tylko jedną dłoń, zwłaszcza jeśli jednocześnie występuje grzybica stóp. Wówczas lekarz może podejrzewać grzybicę dłoni. Z kolei wyraźnie odgraniczone, grube, łuszczące się ogniska, często po obu stronach i ze zmianami na paznokciach, mogą wskazywać na łuszczycę. Obie choroby wymagają innego postępowania niż codzienna pielęgnacja nawilżająca.
W przypadku występowania takich dolegliwości warto skonsultować się ze specjalistą. Jest to bardzo ważne, ponieważ jak podkreśla mgr farmacji Patrycja Lesińska, niewłaściwe leczenie grzybicy (np. przy wykorzystaniu kremów ze sterydem) może skutkować zamaskowaniem objawów i jednoczesnym nasileniem zakażenia. Uogólniona suchość skóry bywa natomiast obserwowana przy niedoczynności tarczycy lub cukrzycy, choć sam wygląd rąk nie pozwala rozpoznać żadnej z tych chorób.
Reklama
Suche dłonie u dziecka i w ciąży: co może być przyczyną?
Suche, czerwone dłonie u dziecka nie muszą od razu oznaczać alergii. Czasem wystarczy częste mycie rąk, niewłaściwie dobrany kosmetyk lub zabawa na mrozie bez rękawiczek. W takich sytuacjach sucha skóra dłoni może być dodatkowo szorstka i napięta, szczególnie po kontakcie z wodą lub zimnym powietrzem. Jeśli jednak skóra mocno swędzi, łuszczy się albo problem regularnie powraca, trzeba wziąć pod uwagę również atopowe zapalenie skóry.
W ciąży suchość dłoni może wynikać z podobnych czynników jak u innych dorosłych i nie należy automatycznie przypisywać jej zmianom hormonalnym. Gdy pojawia się silny świąd, szczególnie obejmujący wnętrza dłoni i podeszwy stóp bez widocznej wysypki, konieczna jest pilna konsultacja lekarska w celu wykluczenia cholestazy ciężarnych.
Reklama
Co na suche dłonie? Krem, maść czy preparat regenerujący?
Półki apteczne i drogeryjne pełne są preparatów obiecujących nawilżenie, regenerację i ochronę skóry. Łatwo więc uznać, że wystarczy wybrać najbogatszy krem, aby rozwiązać problem. Tymczasem znaczenie mają przede wszystkim przyczyny suchej skóry, działanie składników i aktualny stan naskórka.
Przy lekkim przesuszeniu często wystarczają kremy do rąk zawierające glicerynę, kwas hialuronowy lub mocznik w niewielkim stężeniu. Składniki te pomagają wiązać wodę w warstwie rogowej naskórka. Gliceryna i mocznik należą do humektantów, jednak nawet preparat o silnych właściwościach nawilżających nie zawsze wystarcza, by ograniczyć utratę wilgoci.
Gdy skóra jest bardzo szorstka i napięta, przydatne stają się emolienty i składniki lipidowe, takie jak ceramidy, masło shea czy oleje roślinne. Pomagają one zmiękczać naskórek, uzupełniać jego warstwę lipidową i wzmacniać barierę ochronną skóry.
Są też substancje działające przede wszystkim ochronnie. Wazelina i parafina tworzą na powierzchni skóry warstwę ograniczającą odparowywanie wody, dlatego często występują w tłustych kremach i maściach. W ciągu dnia wygodniejsze mogą być lżejsze balsamy do rąk, a wieczorem bogatszy preparat.
Jak dopasować rodzaj produktu do potrzeb skóry?
|
Stan skóry dłoni |
Rodzaj preparatu |
Na co zwrócić uwagę? |
|
Lekkie przesuszenie i uczucie ściągnięcia |
Krem nawilżający |
Gliceryna, kwas hialuronowy, dobra tolerancja |
|
Bardzo suche i szorstkie dłonie |
Bogatszy krem lub emolient |
Ceramidy, masło shea, składniki lipidowe |
|
Sucha, popękana skóra |
Maść ochronna |
Wazelina, parafina, dekspantenol, alantoina, brak substancji drażniących, brak kwasów oraz mocznika w wysokich stężeniach |
|
Skóra wrażliwa i atopowa |
Bezzapachowy emolient |
Odpowiednia formuła, ograniczona liczba potencjalnych alergenów |
|
Suchość ze stanem zapalnym |
Emolient i ewentualne leczenie dermatologiczne |
Ustalenie przyczyny i dobór odpowiedniego leczenia |
Warto przy tym pamiętać o różnicy między pielęgnacją a leczeniem. Emolienty pomagają ograniczać suchość i chronić naskórek, ale nie zastępują leków stosowanych przy aktywnym wyprysku dłoni. W przypadku nasilonego stanu zapalnego lekarz może zalecić np. odpowiednio dobrany miejscowy glikokortykosteroid.
- Stężenie mocznika. Do ok. 10% działa nawilżająco. Powyżej 10% złuszcza i nie nadaje się na pęknięcia.
- Kompozycja zapachowa. „Parfum” i wymienione z nazwy alergeny zapachowe (np. limonene, linalool) to dla wrażliwej skóry sygnał ostrzegawczy. Określenie „hipoalergiczny” nie gwarantuje braku reakcji.
- Składniki kojące przy pęknięciach: pantenol, alantoina.
- Opakowanie. Tubka lub pompka są higieniczniejsze niż słoiczek, do którego
FAQ: Czy częste używanie płynu do dezynfekcji rąk wysusza skórę?
Tak, częste stosowanie preparatów na bazie alkoholu może powodować przesuszenie i podrażnienie dłoni, szczególnie gdy skóra jest już uszkodzona. Warto jednak pamiętać, że odpowiednio opracowane płyny dezynfekujące zawierające substancje nawilżające mogą być lepiej tolerowane niż wielokrotne mycie rąk wodą z mydłem.
- Lek przeciwzapalny i emolient: jeśli lekarz zalecił maść ze sterydem, nie nakładaj jej jednocześnie z emolientem. Najpierw zastosuj emolient, a po upływie 30 minut preparat ze sterydem. Emolient stosuj dalej także po zakończeniu leczenia.
- Hydrokortyzon bez recepty: można go stosować krótko i zgodnie z ulotką. Nie nakłada się go na zmiany sączące, zakażone ani takie, które mogą być grzybicą.
- Płyn do dezynfekcji i krem: dezynfekuj suche dłonie, a krem nakładaj po odparowaniu płynu, nie przed nim.
Reklama
Reklama
Domowe sposoby na bardzo suche dłonie: co rzeczywiście pomaga?
Kiedy dłonie zaczynają pękać, łatwo szukać ratunku w domowych maseczkach, olejach czy kąpielach. Popularne są m.in. okłady z siemienia lnianego, oliwa z oliwek, miód i olej kokosowy. Nie oznacza to jednak, że wszystkie takie metody będą odpowiednie dla skóry podrażnionej, a tym bardziej popękanej.
W praktyce największą różnicę często robią znacznie prostsze czynności. Zamiast kolejnej maseczki lepiej zacząć od regularnego nakładania emolientu po myciu rąk. Dobrym momentem jest chwila, kiedy skóra została już delikatnie osuszona, ale nie jest jeszcze całkowicie sucha.
Wieczorem można nałożyć grubszą warstwę kremu lub maści z wazeliną i założyć czyste bawełniane rękawiczki, jeśli nie powodują dodatkowego podrażnienia. Taka pielęgnacja ogranicza utratę wilgoci i pomaga chronić naskórek.
Co jeszcze można zmienić w nawilżaniu dłoni bez dużego wysiłku?
-
Zamiast gorącej wody używaj do mycia dłoni letniej;
-
Po umyciu delikatnie osuszaj ręce, nie zapominając o przestrzeniach między palcami;
-
Nakładaj krem regularnie, a nie dopiero wtedy, gdy skóra zaczyna boleśnie pękać;
-
Podczas sprzątania i mycia naczyń stosuj odpowiednie rękawiczki ochronne;
-
Zimą chroń dłonie przed mrozem, a latem pamiętaj o kremie z filtrem UV.
A co z domowymi peelingami? Przy suchej, ale niepodrażnionej skórze delikatne złuszczanie może pomóc usunąć martwy naskórek i wygładzić dłonie. Warto wybierać peelingi do rąk o łagodnej formule, np. drobnoziarniste lub enzymatyczne, które nie wymagają intensywnego pocierania skóry. Lepiej natomiast unikać gruboziarnistych peelingów z solą, cukrem czy fusami kawowymi, szczególnie gdy dłonie są bardzo suche i wrażliwe. Jeśli skóra jest zaczerwieniona, popękana lub objęta stanem zapalnym, złuszczanie należy odłożyć do czasu jej wygojenia.
Podobnie należy podchodzić do maseczek z miodu, aloesu lub oliwy. Choć niektóre ich składniki wykazują właściwości pielęgnacyjne, domowe mieszanki mogą powodować reakcje alergiczne lub podrażnienia. Nie ma też podstaw, aby uznać je za skuteczniejsze od dobrze dobranych emolientów.
FAQ: Czy picie większej ilości wody pomaga na suche dłonie?
Odpowiednie nawodnienie organizmu ma znaczenie dla zdrowia skóry, ale picie dodatkowych ilości wody nie rozwiązuje problemu uszkodzonej bariery naskórkowej. Jeśli organizm jest prawidłowo nawodniony, zwiększenie ilości wypijanych płynów nie zastąpi miejscowej pielęgnacji.
Reklama
Jakich składników unikać, gdy dłonie są suche i podrażnione?
Nie każdy kosmetyk określany jako regenerujący przyniesie ulgę bardzo suchej skórze. Czasem po nałożeniu kremu zamiast poprawy pojawia się szczypanie, pieczenie albo jeszcze większe zaczerwienienie. Czy to oznacza, że produkt jest zły? Niekoniecznie, ale może po prostu nie odpowiadać aktualnym potrzebom skóry.
Przy uszkodzonej barierze naskórkowej szczególnie problematyczne bywają intensywne kompozycje zapachowe i niektóre olejki eteryczne. Mogą one działać drażniąco lub uczulająco, dlatego osoby ze skłonnością do wyprysku dłoni powinny zwracać na nie uwagę.
Ostrożności wymagają również preparaty zawierające substancje złuszczające. Dobrym przykładem jest mocznik, który w mniejszych stężeniach (<10%) pomaga nawilżać skórę, natomiast w wyższych (>10%) może wykazywać działanie keratolityczne. Na popękanych dłoniach taki kosmetyk może powodować nieprzyjemne pieczenie.
Nie trzeba jednak automatycznie rezygnować z każdego produktu zawierającego alkohol, np. cetylowy i stearylowy to alkohole tłuszczowe stosowane m.in. jako emolienty, a ich właściwości różnią się od działania etanolu.
Wybierając kosmetyki do rąk i paznokci, lepiej więc przyjrzeć się całej formule, zamiast kierować się wyłącznie pojedynczym składnikiem. Warto też pamiętać, że określenie „naturalny” nie gwarantuje dobrej tolerancji. Naturalne olejki eteryczne również mogą być źródłem alergenów.
Bardzo suche dłonie mimo stosowania kremu: kiedy zgłosić się do dermatologa?
Czasem zmiana preparatu na bogatszy i bardziej regularna pielęgnacja wystarczą, aby skóra stopniowo odzyskała komfort. Zdarza się jednak, że mimo takich działań dłonie nadal swędzą, czerwienią się albo pękają w tych samych miejscach.
Nie warto wtedy kupować kolejnych kosmetyków metodą prób i błędów. Mgr farmacji Patrycja Lesiak radzi, że jeśli po 2–3 tygodniach regularnej pielęgnacji i ograniczenia czynników drażniących nie ma poprawy, warto skonsultować się z lekarzem. Uporczywy wyprysk dłoni może wymagać leczenia przeciwzapalnego, a jeśli lekarz podejrzewa alergię kontaktową, również wykonania testów płatkowych.
Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, gdy:
-
na skórze pojawiają się głębokie, bolesne lub krwawiące pęknięcia;
-
występują pęcherzyki, sączenie, obrzęk albo silny świąd;
-
dłonie stają się wyraźnie zaczerwienione, gorące i bolesne lub pojawia się ropna wydzielina;
-
zmiany regularnie nawracają mimo ograniczenia kontaktu z detergentami i odpowiedniej pielęgnacji.
Takie objawy mogą świadczyć o nasilonym stanie zapalnym, a niekiedy również o wtórnym zakażeniu skóry. Wówczas sam krem nie rozwiąże problemu.
Warto więc przyjrzeć się nie tylko temu, czym smarujemy ręce, ale też temu, z czym mają kontakt każdego dnia. Czasem zmiana preparatu myjącego, częstsze nakładanie emolientu i odpowiednia ochrona podczas sprzątania przynoszą większą poprawę niż kolejny kosmetyk obiecujący intensywną regenerację.
FAQ: Czy suche dłonie mogą być skutkiem przyjmowania leków?
Tak, niektóre leki, np. doustne retinoidy stosowane w leczeniu trądziku, mogą powodować suchość skóry, również na dłoniach. Jeśli problem pojawił się po rozpoczęciu terapii, warto omówić go z lekarzem lub farmaceutą, zamiast samodzielnie odstawiać preparat.
